Υπέρ μιας 2ετούς επιμήκυνσης του νέου προγράμματος δημοσιονομικής εξυγίανσης, σε συνδυασμό με μία πιο σταδιακή εφαρμογή των νέων μέτρων περιστολής δαπανών και ενίσχυσης των εσόδων, τάσσεται η Eurobank, όπως προκύπτει από τα ευρήματα σχετικής μελέτης.

Αναλυτικότερα η Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών και Προβλέψεων της Eurobank εξέδωσε σήμερα το τέταρτο τεύχος του έβδομου τόμου της περιοδικής έκδοσης Οικονομία και Αγορές.

Στο τεύχος αυτό φιλοξενείται μελέτη του Δρ. Πλάτων Μονοκρούσου, Βοηθού Γενικού Δ/ντη και Επικεφαλής της Δ/νσης Τρέχουσας Οικονομικής Ανάλυσης της Eurobank και του καθηγητή Δημήτρη Θωμάκου, Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών & Επιστημονικού Σύμβουλου Διεύθυνσης Διεθνών Επενδυτικών Συμβουλευτικών Υπηρεσιών της Eurobank με τίτλο: “ Fiscal multipliers in deep economic recessions and the case for a 2-year extension in Greece’s austerity programme’’ «Δημοσιονομικοί πολλαπλασιαστές σε περιόδους βαθιάς ύφεσης και οφέλη από μια 2-ετή επιμήκυνση του νέου προγράμματος λιτότητας».

Προγενέστερες θεωρητικές και εμπειρικές έρευνες για τις επιπτώσεις της δημοσιονομικής πολιτικής στο ακαθάριστο εθνικό προϊόν (ΑΕΠ) ή άλλους μακροοικονομικούς δείκτες έχουν δείξει ότι το εκτιμώμενο μέγεθος, και σε ορισμένες περιπτώσεις, το πρόσημο του δημοσιονομικού πολλαπλασιαστή μπορεί να μεταβάλλεται με το πέρας του χρόνου σε συνάρτηση με την εξέλιξη των γενικότερων μακροοικονομικών συνθηκών.

Στην περίπτωση της Ελλάδας, το νέο πακέτο δημοσιονομικών μέτρων για την περίοδο 2013-2014 αναμένεται να έχει υφεσιακές επιπτώσεις στην εγχώρια οικονομία, τουλάχιστον κατά την αρχική φάση εφαρμογής του, κυρίως εάν ληφθεί υπόψιν ότι ο κύριος όγκος των νέων μέτρων στοχεύει σε περαιτέρω μείωση μισθών, συντάξεων και επιδομάτων.

Σύμφωνα με το προσχέδιο του προϋπολογισμού για το 2013 το οποίο κατατέθηκε στη Βουλή των Ελλήνων στις αρχές Οκτωβρίου, τα νέα μέτρα αναμένεται να έχουν καθαρή συσταλτική επίπτωση 5,34 δισ. ευρώ περίπου στο ακαθάριστο εθνικό προϊόν του επόμενου έτους.

Με βάση τις παραδοχές του προσχεδίου του προϋπολογισμού, εκτιμούμε ότι η καθαρή επίπτωση του νέου πακέτου δημοσιονομικών μέτρων στο εγχώριο προϊόν θα είναι περαιτέρω συρρίκνωση του ΑΕΠ κατά περίπου 3 δισ. ευρώ το 2014. Οι ανωτέρω εκτιμήσεις υποθέτουν ένα συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής του νέου προγράμματος λιτότητας, το οποίο όμως πρέπει να θεωρηθεί προκαταρκτικό και αντικείμενο αναθεωρήσεων κατόπιν της τελικής συμφωνίας μεταξύ κυβέρνησης και τρόικας για το περιεχόμενο και τη δομή του.

Ωστόσο, υποδηλώνουν συγκεκριμένες υποθέσεις σχετικά με το μέγεθος των δημοσιονομικών πολλαπλασιαστών, που φαίνεται να μην απέχουν πολύ από τις εκτιμήσεις σειρά προηγούμενων μελετών για την Ελλάδα που έχουν εκπονηθεί από το ΔΝΤ, τον ΟΑΣΑ και άλλους οργανισμούς.

Αλλά, τί θα συνέβαινε εάν το μέγεθος των δημοσιονομικών πολλαπλασιαστών υπό τις παρούσες συνθήκες βαθιάς ύφεσης αποδεικνύονταν πολύ υψηλότερο από αυτό που εκτιμάται από τον επίσημο τομέα;

Ποιες θα ήταν οι επιπτώσεις για το εγχώριο παραγόμενο προϊόν και, κατά συνέπεια, τη δυναμική του δημόσιου χρέους και την εξέλιξη των δανειακών απαιτήσεων της κυβέρνησης τα επόμενα χρόνια; Πώς θα μπορούσε μία πιο σταδιακή εφαρμογή των δημοσιονομικών μέτρων να επηρεάσει την εγχώρια οικονομία και τη δυναμική του χρέους, σύμφωνα με ένα σενάριο που θα προέβλεπε 2ετή επιμήκυνση της χρονικής περιόδου εφαρμογής του νέου δημοσιονομικού προγράμματος;

Τέλος, τί εξηγεί το γεγονός ότι ο ρυθμός συρρίκνωσης του ΑΕΠ της χώρας έχει επανειλημμένα αποδειχθεί υψηλότερος των επίσημων προβλέψεων, κατόπιν της υπογραφής του 1ου πακέτου διάσωσης το Μάιο του 2010;

Η παρούσα μελέτη επιχειρεί να προσφέρει απαντήσεις στα ανωτέρω και άλλα συναφή ερωτήματα, παρουσιάζοντας δύο διαφορετικές εμπειρικές μεθοδολογίες για την εκτίμηση των δημοσιονομικών πολλαπλασιαστών στην Ελλάδα σε περιόδους οικονομικής ανάπτυξης και ύφεσης.


Τα ευρήματα της μελέτης

Ειδικότερα, τα οικονομετρικά υποδείγματα της πρώτης από τις δύο μεθοδολογίες που εφαρμόζονται στην παρούσα μελέτη εκτιμούν δημοσιονομικούς πολλαπλασιαστές για τις πρωτογενείς δαπάνες της κυβέρνησης που δεν αποκλίνουν σημαντικά από αυτούς που έχουν εκτιμηθεί για την Ελλάδα σε παλαιότερες μελέτες του ΟΟΣΑ και άλλων φορέων (δηλαδή, πολλαπλασιαστές στη περιοχή του 0,5).

Ωστόσο, οι εκτιμήσεις των υποδειγμάτων της δεύτερης μεθοδολογίας μας - η οποία επιτρέπει μεταβαλλόμενες εκτιμήσεις ανάλογα με την πορεία των γενικότερων συνθηκών στην οικονομία (regime-switching) - υποδηλώνουν στατιστικά σημαντικούς πολλαπλασιαστές για τις πρωτογενείς δαπάνες της κυβέρνησης που φτάνουν το 1,32 σε περιόδους οικονομικής ύφεσης.

Τα ευρήματα μας είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακά για τις μισθολογικές δαπάνες της κυβέρνησης, όπου οι σχετικοί πολλαπλασιαστές εκτιμάται να φτάνουν μέχρι και 2,35 σε περιόδους ύφεσης και να είναι αρνητικοί (και στατιστικά μη σημαντικοί) σε περιόδους οικονομικής ανάπτυξης.

Με βάση τα ανωτέρω, εξετάζουμε σειρά σεναρίων που αφορούν τη δομή και το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής του νέου δημοσιονομικού πακέτου με στόχο την συναγωγή εκτιμήσεων σχετικά με τις δυνητικές επιπτώσεις στο ΑΕΠ, στο δημόσιο χρέος και στις δανειακές ανάγκες της Γενικής Κυβέρνησης, αναφέρει η Eurobank.

Κάτω από ένα δυσμενές σενάριο που προβλέπει εφαρμογή του νέου δημοσιονομικού πακέτου την περίοδο 2013-2014, παράταση της εγχώριας ύφεσης για δύο ακόμη χρόνια και μέγιστες τιμές των εκτιμώμενων πολλαπλασιαστών υπό συνθήκες ύφεσης, εκτιμούμε ότι η συσταλτική επίδραση των μέτρων λιτότητας στο εγχώριο ΑΕΠ (fiscal drag) θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερη κατά δύο και πλέον φορές σε σχέση με τις αντίστοιχες προβλέψεις του προσχεδίου του νέου προϋπολογισμού.

Επιπροσθέτως, σύμφωνα με το προαναφερθέν σενάριο, οι συνεπαγόμενες αυξήσεις του δημόσιου χρέους και των δανειακών αναγκών της Κυβέρνησης θα ήταν σημαντικά υψηλότερες από τις παρούσες επίσημες προβλέψεις.

Θα πρέπει να τονιστεί ότι οι ανωτέρω εκτιμήσεις συνάγονται υποθέτοντας όλους τους άλλους παράγοντες σταθερούς (ceteris paribus analysis) και αναφέρονται στην καθαρή επίπτωση της δημοσιονομικής σύσφιξης στο ακαθάριστο εθνικό προϊόν, στην δυναμική του χρέους και στην πορεία των δανειακών αναγκών της κυβέρνησης.

Ως αποτέλεσμα, δεν αποτελούν αναγκαστικά προβλέψεις για την πορεία των ανωτέρω μακροοικονομικών μεταβλητών (π.χ. ΑΕΠ) καθώς, εκτός από την δημοσιονομική πολιτική, άλλοι παράγοντες μπορεί να επηρεάσουν τη μελλοντική τους εξέλιξη.

Ανεξάρτητα από τις ανωτέρω επισημάνσεις, ερμηνεύουμε τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης ως ένα ισχυρό επιχείρημα υπέρ μιας 2ετούς επιμήκυνσης του νέου προγράμματος δημοσιονομικής εξυγίανσης, σε συνδυασμό με μία πιο σταδιακή εφαρμογή των νέων μέτρων περιστολής δαπανών και ενίσχυσης των εσόδων, αναφέρει η Eurobank.

Σημειώνεται ότι μια 2ετής επιμήκυνση του νέου δημοσιονομικού προγράμματος θα μπορούσε να έχει και άλλες θετικές συνέπειες εκτός των προαναφερθέντων.

Μεταξύ άλλων, θα μπορούσε να: (α) ενισχύσει την αξιοπιστία των νέων (αναθεωρημένων) δημοσιονομικών στόχων, και (β) αμβλύνει τους κινδύνους στο μέτωπο της κοινωνικής συνοχής και της πολιτικής σταθερότητας της χώρας, ειδικότερα λαμβάνοντας υπόψιν ότι η επιμήκυνση του νέου δημοσιονομικού προγράμματος (για τουλάχιστον δύο έτη) αποτελεί βασικό στόχο της προγραμματικής συμφωνίας των κομμάτων του κυβερνητικού συνασπισμού της Ελλάδας.