Το «βλέμμα» στους ιδιώτες στρέφει ο ΟΣΕ ο οποίος αναζητά εναλλακτικές μορφές χρηματοδότησης για τον εκσυγχρονισμό των υποδομών του και την αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας του και προχωρά άμεσα στην πρόσληψη χρηματοοικονομικών συμβούλων που θα έχουν ως αντικείμενο τους την προετοιμασία των σχετικών διαγωνισμών .

Το πρότυπο των Συμπράξεων Ιδιωτικού και Δημόσιου Τομέα που χρησιμοποιείται στην χώρα μας για την δημιουργία των μεγάλων οδικών είναι το μοντέλο που σκοπεύει να χρησιμοποιήσει ο ΟΣΕ προκειμένου, με την συνεργασία ιδιωτικών κεφαλαίων να αναπτύξει μια σειρά υποδομών, τις οποίες ο ίδιος ο Οργανισμός, εξαιτίας της πολύ κακής οικονομικής κατάστασης, δεν έχει την δυνατότητα να χρηματοδοτήσει με δικά του μέσα.

Ο διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου ΟΣΕ κ. Γιώργος Γιαννούσης ήταν ιδιαίτερα αποκαλυπτικός για τα σχέδια του Ομίλου ΟΣΕ σε ότι αφορά την σύμπραξη με ιδιώτες επενδυτές μιλώντας νωρίτερα στο 2ο Ετήσιο Συνέδριο για την Ελληνική Αγορά Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) , που διοργανώνει η “City and Financial” υπό την αιγίδα του υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών

Ο κ. Γιαννούσης σημείωσε ότι ο ΟΣΕ ανοικτός στη διερεύνηση όλων των δυνατοτήτων και μορφών συνεργασίας με τον ιδιωτικό τομέα με στόχο την εξεύρεση των βέλτιστων κάθε φορά χρηματοδοτικών σχημάτων.

Ειδικά δε σε ότι αφορά την μορφή συνεργασίας που θα έχει η σύμπραξη ΟΣΕ και ιδιωτών μελετώνται όχι μόνον οι συμβάσεις παραχώρησης αλλά άλλες μορφές συνεργασίας του Δημοσίου και του Ιδιωτικού Τομέα. Μάλιστα όπως ανέφερε ο κ. Γιαννούσης κατά τη διαμόρφωση του χρηματοδοτικού σχήματος της Επένδυσης μπορεί να προβλεφθεί ότι ο ΟΣΕ θα αποπληρώνει τον ιδιώτη επενδυτή με ένα μέρος των εσόδων από τα τέλη χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής ή μέσω μιας ορισμένης και διακεκριμένης προσαύξησης του κομίστρου που θα καταβάλει ο τελικός χρήστης (κατ’ αντιστοιχία των διοδίων των αυτοκινητοδρόμων). Επίσης το χρηματοδοτικό σχήμα μπορεί να περιλαμβάνει και πληρωμές διαθεσιμότητας (availability payments) που θα καταβάλλονται από τον ΟΣΕ ή /και το κράτος.

Σύμφωνα με τον Δ.Σ. του ΟΣΕ προωθείται άμεσα η πρόσληψη Χρηματοπιστωτικών Συμβούλων που δραστηριοποιηθούν στη προετοιμασία διεθνών διαγωνισμών για την επιλογή Παραχωρησιούχων

Μεταξύ των έργων για τα οποία η διοίκηση του ΟΣΕ επιθυμεί την προσέλκυσης ιδιωτικών κεφαλαίων είναι η κατασκευή βασικών και συμπληρωματικών σιδηροδρομικών έργων υποδομής, προκειμένου να επιταχυνθεί η διαδικασία ανάπτυξης του σιδηροδρομικού δικτύου, με σκοπό τη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών, σε όρους χρόνου διαδρομής, ασφάλειας, προσβασιμότητας (π.χ. προαστιακές συνδέσεις με μητροπολιτικά κέντρα, διασύνδεση με κομβικά σημεία, όπως λιμάνια, αεροδρόμια, εμπορευματικά κέντρα, ΒΙΠΕ και ενίσχυση της διατροπικότητας), καθώς και την εξασφάλιση των Ευρωπαϊκών προτύπων διαλειτουργικότητας.

Ο διευθύνων σύμβουλος του ΟΣΕ μίλησε αναλυτικά για έργα για τα οποία ο Οργανισμός, σε συνεργασία τους χρηματοοικονομικούς συμβούλους που θα προσλάβει, θα διερευνήσει τις δυνατότητες συνεργασίας με ιδιώτες. Πρόκειται για έργα που εντάσσονται τόσο στην κατηγορία της Ανάπτυξης Σιδηροδρομικών Υποδομών όσο και στον τομέα της Αξιοποίησης της Ακίνητης Περιουσίας και είναι, αναλυτικά, τα εξής:

Ι. Ανάπτυξη Σιδηροδρομικών Υποδομών

1. Βελτίωση της σιδηροδρομικής εξόδου της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, μέσω της κατασκευής:

· νέας διπλής γραμμής υψηλών ταχυτήτων που θα ενώνει το Θριάσιο Πεδίο με την υφιστάμενη σιδηροδρομική γραμμή Αθήνας-Θεσσαλονίκης στη περιοχή της Σφίγγας. Η νέα γραμμή θα εξυπηρετεί τους υπεραστικούς και εμπορικούς συρμούς, ενώ η υφιστάμενη γραμμή θα διατεθεί κυρίως για προαστιακή χρήση

· νέας διπλής γραμμής η οποία, οδεύοντας σε μεγάλο μήκος της επί της νησίδας του αυτοκινητοδρόμου, θα ενώνει την έξοδο του Σ.Σ. Αιγινίου με τη Θεσσαλονίκη, για την εξυπηρέτηση των υπεραστικών και εμπορικών συρμών. Η νέα γραμμή θα εξασφαλίζει συντομότερη διαδρομή προς τη συμπρωτεύουσα παρακάμπτοντας το υφιστάμενο τμήμα Αιγίνιο-Πλατύ-Θεσσαλονίκη, το οποίο θα μπορεί να εξυπηρετεί κυρίως την προαστιακή κίνηση της Θεσσαλονίκης.

Εκτιμάται ότι οι επενδύσεις αυτές θα μειώσουν το χρόνο διαδρομής Αθήνας-Θεσσαλονίκης σε περίπου 2 ώρες και 50 λεπτά, καθιστώντας το σιδηρόδρομο απολύτως ανταγωνιστικό με το αεροπλάνο.

2. Περαιτέρω ανάπτυξη προαστιακού σιδηροδρόμου Αττικής

Το προαστιακό δίκτυο Αττικής αναπτύσσεται ακτινικά με κέντρο την Αθήνα και κατευθύνσεις προς τον Πειραιά, τη Θήβα και Χαλκίδα, την Κόρινθο και το Ξυλόκαστρο και το Αεροδρόμιο Αθηνών. Μελλοντικές επεκτάσεις προβλέπονται προς το Λαύριο, τη Ραφήνα, το Λουτράκι και το Άργος και Ναύπλιο. Η κατασκευή των επεκτάσεων προς Λαύριο και Ραφήνα θα μπορούσε να επιταχυνθεί με την προσέλκυση ιδιωτικών πόρων.

3. Περαιτέρω ανάπτυξη προαστιακού σιδηροδρόμου Θεσσαλονίκης

Το προαστιακό σιδηροδρομικό δίκτυο της Θεσσαλονίκης προβλέπεται να αναπτυχθεί ακτινικά επί των υφισταμένων σιδηροδρομικών γραμμών που συνδέουν τη Θεσσαλονίκη με την Κατερίνη και τη Λάρισα, με τη Βέρροια και την Έδεσσα, με το Πολύκαστρο και την Αξιούπολη, με το Κιλκίς, τη Ροδόπολη και τις Σέρρες.

Ως μελλοντικές επεκτάσεις, για την κατασκευή των οποίων θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν και ιδιωτικοί πόροι, εξετάζονται οι συνδέσεις με Γιαννιτσά και Αριδαία, με Επανωμή και Μουδανιά, απευθείας με Σέρρες και τέλος με Ασπροβάλτα και Αμφίπολη, εφ΄ όσον υλοποιηθεί ο άξονας Θεσσαλονίκης – Αμφίπολης – Καβάλας – Ξάνθης, στον οποίο θα αναφερθώ στην επόμενη ενότητα.

4. Αναβάθμιση δικτύου Μακεδονίας και Θράκης

Το δίκτυο της Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης, αποτελεί για τη χώρα μας μια σημαντική ευκαιρία σιδηροδρομικής διασύνδεσης με τα Βαλκάνια, την Τουρκία, την Ανατολική Ευρώπη και την Ρωσία.

Κατά συνέπεια, σε πιο μακροπρόθεσμο ορίζοντα και σύμφωνα με τις προβλέψεις του εγκεκριμένου Εθνικού Χωροταξικού Σχεδίου προβλέπεται η δημιουργία νέου σιδηροδρομικού άξονα υψηλών ταχυτήτων μεταξύ Θεσσαλονίκης-Αμφίπολης-Καβάλας-Τοξοτών Ξάνθης, ο οποίος θα προσφέρει ουσιαστική βελτίωση της σύνδεσης της Θεσσαλονίκης με την Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη καθώς και με τις σιδ/κές πύλες εξόδου της χώρας προς Βουλγαρία (μέσω Ορμενίου) και Τουρκία (μέσω Πυθίου). Παράλληλα, θα εξασφαλίσει σιδ/κή σύνδεση με τον εμπορικό λιμένα Καβάλας (Ν. Καρβάλη).

Θα ήταν λοιπόν απολύτως σκόπιμο να διερευνηθούν οι δυνατότητες που υπάρχουν ώστε να προγραμματιστεί η αναβάθμιση και αυτού του άξονα με εναλλακτικές μορφές χρηματοδότησης.

5. Σιδηροδρομικοί Άξονες Δυτικής Ελλάδας

Αντίστοιχη διερεύνηση είναι σκόπιμο να γίνει για την επιτάχυνση της κατασκευής των Σιδηροδρομικών Αξόνων της Δυτικής Ελλάδας οι οποίοι αποτελούν τον Άξονα Προτεραιότητας 29 των Διευρωπαϊκών Δικτύων Μεταφορών (Δ.Δ.Μ.) και περιλαμβάνουν τις ακόλουθες σιδηροδρομικές γραμμές :

α) Ηγουμενίτσα-Ιωάννινα-Καλαμπάκα, που ολοκληρώνει τον οριζόντιο σιδηροδρομικό άξονα Ηγουμενίτσα-Βόλος

β) Ηγουμενίτσα-Ιωάννινα-Αντίρριο-Ρίο-Καλαμάτα, που συνιστά τον κατακόρυφο σιδηροδρομικό άξονα της Δυτικής Ελλάδας

γ) Καλαμπάκα-Κοζάνη, που συνδέει την Κεντρική με τη Βόρεια Ελλάδα

Η δημιουργία των δυτικών σιδ/κών αξόνων στοχεύει κυρίως:

· στη σιδ/κή σύνδεση των περιοχών της Δυτικής Ελλάδας που σήμερα στερούνται σιδηροδρομικής εξυπηρέτησης

· στην απευθείας διασύνδεση της χώρας με την Ιταλία και, μέσω αυτής, με τα κράτη της Βόρειας Ευρώπης

· στην επέκταση του ρόλου της Ελλάδας ως συνδετικού κρίκου μεταξύ Ευρώπης και Ασίας, μέσω του οριζόντιου άξονα Ηγουμενίτσα-Βόλος.

6. Σύνδεση με λιμάνια και ΒΙΠΕ και δημιουργία Εμπορευματικών Κέντρων

Η εξασφάλιση σιδηροδρομικών συνδέσεων με τα βασικά λιμάνια της Χώρας και με τις Βιομηχανικές Περιοχές, καθώς και η δημιουργία Εμπορευματικών Κέντρων σε κατάλληλα επιλεγμένα σημεία που προσφέρονται για ανάπτυξη διατροπικών μεταφορών αποτελεί προφανή προτεραιότητα για την ανάπτυξη των εμπορευματικών σιδηροδρομικών υποδομών οι οποίες είναι απαραίτητες για την βιωσιμότητα του σιδηροδρόμου. Πρόκειται για έργα που επίσης μπορούν να προσελκύσουν ιδιωτικούς πόρους για την κατασκευή τους.

I. ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ

Παράλληλα, με την ανωτέρω προσπάθεια προσέλκυσης Ιδιωτικών Κεφαλαίων για την ανάπτυξη των σιδηροδρομικών υποδομών, ο Όμιλος ΟΣΕ έχει ήδη ξεκινήσει και θα εντατικοποιήσει τις δράσεις του για αξιοποίηση της Ακίνητης Περιουσίας του.

Συνοπτικά, οι βασικοί στρατηγικοί άξονες αξιοποίησης των ακινήτων του ΟΣΕ είναι:

· Ανάπτυξη των σημαντικών ακινήτων του ΟΣΕ που παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη προοπτική ανάπτυξης ( όπως οι βασικοί σιδηροδρομικοί σταθμοί και τα μεγάλα ακίνητα του ΟΣΕ μέσα στις πόλεις), σε συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα με στόχο την επίτευξη σε μικρό σχετικά χρόνο, σημαντικής συνεισφοράς στα οικονομικά αποτελέσματα του Ομίλου.

Οι δράσεις του ΟΣΕ εστιάζονται σε δύο κατηγορίες ακινήτων:

O Στα ακίνητα των σιδηροδρομικών σταθμών, όπου αξιοποιώντας τη δυναμική που δημιουργείται από την επιβατική κίνηση και την πλεονεκτική θέση των σταθμών στις πόλεις, αναπτύσσονται εμπορικές δραστηριότητες από ιδιώτες ικανές να συμβάλουν στη συντήρηση της υλικής υποδομής των σταθμών και στην εξασφάλιση επιπλέον εσόδων .

O Στα ακίνητα που απελευθερώνονται ή είναι δυνατόν να απελευθερωθούν από την σιδηροδρομική λειτουργία προκειμένου να αξιοποιηθούν για χρήσεις που δεν σχετίζονται με το σιδηροδρομικό έργο.

· Ανάπτυξη Εμπορευματικών Κέντρων Συνδυασμένων Μεταφορών σε ακίνητα του ΟΣΕ, σε συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα, που θα συμβάλλουν στην άμεση αύξηση των εσόδων του Ομίλου και στην αύξηση του εμπορευματικού μεταφορικού έργου.

· Αξιοποίηση των λοιπών ακινήτων του ΟΣΕ (μικροί και μεσαίοι σταθμοί – ακίνητα εκτός σιδηροδρομικού δικτύου) μέσω μισθωτικών συμβάσεων, με στόχο την συντήρηση των ακινήτων του ΟΣΕ με ιδιωτικά κεφάλαια αλλά και παράλληλα την βελτίωση των παροχών προς το επιβατικό κοινό και την αύξηση των εσόδων.

Η μεθοδολογία αξιοποίησης των ακινήτων βασίζεται στη Συνεργασία Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα μέσω μακροχρόνιων παραχωρήσεων των ακινήτων του ΟΣΕ σε εταιρείες του Ιδιωτικού Τομέα, ή σε εταιρικά σχήματα στα οποία θα συμμετέχει και ο Σιδηρόδρομος. Με την μεθοδολογία αυτή δίνεται η ευκαιρία στον Ιδιωτικό Τομέα να αναλάβει πρωτοβουλίες για την αξιοποίηση ακινήτων του ΟΣΕ, αυξάνονται οι ιδιωτικές επενδύσεις, ενώ παράλληλα είναι δυνατή η εξασφάλιση σημαντικών οικονομικών ανταλλαγμάτων στον Όμιλο χωρίς να πραγματοποιούνται δαπάνες.

Τα σημαντικότερα έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη είναι :

1) Εμπορευματικό Κέντρο Θριασίου Πεδίου

Το εμπορευματικό κέντρο του Θριασίου Πεδίου, έκτασης 590 στρεμμάτων περίπου, αποτελεί ένα πρωτοποριακό έργο για τα Ελληνικά δεδομένα. Το μεγάλο μέγεθος του (περίπου 240.000 τ.μ. στεγασμένων χώρων), η στρατηγική του χωροθέτηση κοντά στο μεγαλύτερο αστικό κέντρο της χώρας, οι άψογες οδικές συνδέσεις με τους κύριους οδικούς άξονες, και κυρίως η διασύνδεση του με τον λιμένα του Ν. Ικονίου και το σιδηροδρομικό δίκτυο, αναμένεται να συμβάλει δυναμικά στον εκσυγχρονισμό και στην ανάπτυξη των εμπορευματικών μεταφορών.

Το έργο πραγματοποιείται μέσω συνεργασίας Δημοσίου – Ιδιωτικού Τομέα, όπου ιδιώτης παραχωρησιούχος αναλαμβάνει την μελέτη, κατασκευή, χρηματοδότηση, εκμετάλλευση και λειτουργία του Εμπορευματικού Κέντρου. Για την υλοποίηση του έργου θα πραγματοποιηθούν ιδιωτικές επενδύσεις άνω των €150.000.000, ενώ παράλληλα ο Όμιλος θα εξασφαλίσει σημαντικά σταθερά έσοδα.

Η υπογραφή της σύμβασης παραχώρησης εκτιμάται πως θα πραγματοποιηθεί το καλοκαίρι του 2009, ενώ το Εμπορευματικό Κέντρο εκτιμάται ότι θα ξεκινήσει σταδιακά την λειτουργία του το δεύτερο εξάμηνο του 2010.

2) Σιδηροδρομικός Σταθμός Πειραιά - ΣΠΑΠ
Ο Σιδηροδρομικός Σταθμός Πειραιά (πρώην σταθμός Πελοποννήσου – ΣΠΑΠ) είναι στον επιβατικό λιμένα του Πειραιά πλησίον του σταθμού του ΗΣΑΠ. Η συνολική επιφάνεια του ακινήτου είναι περίπου 14,000 m².

Ο στρατηγικός σχεδιασμός για το Σταθμό Πειραιά, εστιάζεται στην ανάπλαση – αναδιοργάνωση και αξιοποίησή του, με σκοπό να διαδραματίζει τον ρόλο του τερματικού επιβατικού σταθμού του προαστιακού και υπεραστικού σιδηροδρόμου, που θα συνδέει το λιμάνι και την πόλη του Πειραιά με την Αθήνα, το Αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος» και την υπόλοιπη χώρα.

Προβλέπεται η ανάπτυξη κτιρίου περίπου 36.000τμ άνω των σιδηροδρομικών γραμμών με χρήσεις εμπορικών καταστημάτων, γραφείων και χώρων στάθμευσης.

Διεξάγεται διεθνής διαγωνισμός δύο φάσεων με διαπραγμάτευση, ο οποίος σήμερα βρίσκεται στη Β’ και τελική Φάση.

Το διάστημα 2010-2012 θα πραγματοποιηθεί η μελέτη και κατασκευή του εμπορικού κέντρου και έως το τέλος του 2012 προβλέπεται η έναρξη της λειτουργίας του.

Το ύψος των ιδιωτικών επενδύσεων που θα πραγματοποιηθούν εκτιμάται σε €50.000.000 περίπου, ενώ παράλληλα θα εξασφαλισθούν σημαντικά σταθερά έσοδα για τον Όμιλο.

3) Σιδηροδρομικός Σταθμός Θεσσαλονίκης

Ο επιβατικός σιδηροδρομικός σταθμός Θεσσαλονίκης βρίσκεται στο δυτικό τμήμα του κέντρου της πόλης της Θεσσαλονίκης και είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος σταθμός της χώρας από πλευράς επιβατικής κίνησης μετά από το σιδηροδρομικό σταθμό Αθηνών.

Οι στόχοι του Ομίλου για την αξιοποίηση του συνολικού ακινήτου του σιδηροδρομικού αυτού σταθμού υλοποιούνται σε δύο φάσεις :

· Α΄ φάση : Αξιοποίηση του κεντρικού κτιρίου επιβατών με την εισαγωγή νέων εμπορικών χρήσεων και αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών προς το επιβατικό κοινό και τους πολίτες της πόλης γενικότερα. Το εμπορικό κέντρο βρίσκεται ήδη σε λειτουργία.

· Β΄ φάση : Aνάπτυξη των ελεύθερων εκτάσεων του ακινήτου, με την κατασκευή ξενοδοχειακού συγκροτήματος, κτιρίου γραφείων-καταστημάτων και υπογείου χώρου στάθμευσης. Προβλέπεται έναρξη της διαγωνιστικής διαδικασίας το 2011.

4) Εμπορευματικό Κέντρο Θεσσαλονίκης

Στρατηγική του Ομίλου είναι η ανάπτυξη σε γεωτεμάχιο 672 στρεμμάτων ιδιοκτησίας του ΟΣΕ (τέως στρατόπεδο Γκόνου), εμπορευματικού κέντρου στη Θεσσαλονίκη μέσω της Σύμπραξης Ιδιωτικού και Δημοσίου Τομέα, όπου ο ιδιώτης επενδυτής αναλαμβάνει την χρηματοδότηση, το σχεδιασμό, την κατασκευή και τη διαχείριση του Εμπορευματικού Κέντρου για ανάλογη χρονική περίοδο έναντι καταβολής οικονομικού ανταλλάγματος.

Σε συνεργασία με εξειδικευμένο τεχνικοοικονομικό σύμβουλο, εκπονείται μελέτη βιωσιμότητας του εμπορευματικού κέντρου.

5) Ακίνητο στην περιοχή του Σιδηροδρομικού Σταθμού Ρουφ
Το ακίνητο βρίσκεται στην περιοχή του Σ. Σ. Ρούφ, πλησίον της οδού Πειραιώς. Το συνολικό εμβαδόν του είναι 6,3 στρ. περίπου.

Έχει ήδη υπογραφεί σύμβαση μίσθωσης με ιδιώτη επενδυτή, που προβλέπει την υλοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων της τάξεως των 4,6 εκ. ευρώ.