Μέσα από τα μεγάλα ταξίδια στις άκρες της Γης, παράλληλα με την αφιέρωσή της στην τέχνη και τη διεθνή αναγνώριση, η ίδια επιστρέφει πάντα στην Ελλάδα, ως ένα σταθερό σημείο αναφοράς.

Με διαχρονικές αξίες, τις οποίες προσπαθεί να διατηρεί και θέλει να μοιράζεται μαζί με τους ανθρώπους.

Η κ. Σοφία Βάρη ζει και εργάζεται ανάμεσα στη Γαλλία και τη Νέα Υόρκη, το Μονακό και την Κολομβία, ενώ τα έργα της τιμώνται και παρουσιάζονται σε κορυφαίες εκθέσεις από το Μόντε Κάρλο έως το Πεκίνο, την Κουάλα Λουμπούρ και το Παρίσι.

Τώρα για μια ακόμα φορά η διάσημη Ελληνίδα γλύπτρια βρίσκεται στην πατρίδα και παρουσιάζει μια σειρά από έργα της στο Μουσείο Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή στην Ανδρο, σε μια έκθεση-αφιέρωμα που εγκαινιάζεται σήμερα και θα διαρκέσει έως τα τέλη Σεπτεμβρίου.

Πρόκειται για ένα καλλιτεχνικό γεγονός το οποίο προσελκύει το διεθνές ενδιαφέρον και αναμένεται να παραστούν δεκάδες σημαντικές προσωπικότητες από την Ευρώπη, τις ΗΠΑ και την Ασία.

Θερμή υποδοχή

Το αφιέρωμα, εκτός από γλυπτά όλων των κατηγοριών και μεγεθών τα οποία θα αποτελέσουν τον άξονα της έκθεσης, περιλαμβάνει επίσης σχέδια, ακουαρέλες, ελαιογραφίες, ανάγλυφα και κολάζ καθώς και αντικείμενα μικρογλυπτικής. Από την περασμένη εβδομάδα η κ. Βάρη εγκαταστάθηκε στο νησί για να προετοιμάσει τις τελευταίες λεπτομέρειες.

«Ολα πήγαν πολύ καλά, ιδίως όταν υπάρχει καλή θέληση», λέει η φημισμένη εικαστικός, ενθουσιασμένη από την υποδοχή στην Ανδρο, καθώς και από το γεγονός ότι είναι ιδιαίτερα αγαπητή στην Ελλάδα.

«Αυτό το αισθάνομαι και καθώς τα χρόνια περνούν, γίνεται ακόμα πιο συγκινητικό. Ο άνθρωπος ανήκει στον τόπο του.

Οσο και αν έχω γυρίσει τον κόσμο ή έχω ζήσει σε άλλα μέρη, η Ελλάδα είναι η πατρίδα μου και όταν αισθάνεσαι ότι σε εκτιμούν, αυτό είναι κάτι που δίνει μεγάλη χαρά.

Σας ομολογώ πως κάθε φορά που παρουσιάζω μια έκθεση εκτός Ελλάδος, όπως πρόσφατα στην Ιορδανία ή την Κωνσταντινούπολη, έχω την ευχάριστη αίσθηση ότι παίρνω μαζί με την πατρίδα», λέει στο «Εθνος της Κυριακής» η κ. Βάρη.

Η ζωή της μπορεί κάλλιστα να χαρακτηριστεί ως μυθιστορηματική, μια μακρά διαδρομή γεωγραφικά αλλά και καλλιτεχνικά, καθώς εδώ και πολλά χρόνια μοιράζεται την πορεία μαζί με τον σύζυγό της, Φερνάντο Μποτέρο, ο οποίος συγκαταλέγεται στους κορυφαίους γλύπτες του 20ού και του 21ου αιώνα

Στα χρόνια του πολέμου

Η άκρη του νήματος ξεκινά από το ίδιο το επώνυμό της, όταν από το πατρικό Κανελλοπούλου επέλεξε να γίνει γνωστή ως Βάρη, χρησιμοποιώντας ως καλλιτεχνικό επώνυμο τον τόπο όπου γεννήθηκε και πέρασε τα χρόνια της εφηβείας της. Στην περιοχή αυτή υπήρχε το τεράστιο οικογενειακό κτήμα, όταν το 1940 ήρθε στη ζωή.

«Ηταν η χρονιά του πολέμου και ήμουν μόλις δύο μηνών όταν φύγαμε οικογενειακώς για την Ελβετία. Εκεί ζήσαμε δέκα χρόνια. Οταν επέστρεψα στην Ελλάδα, ήμουν 11 ετών και δεν μιλούσα ούτε λέξη ελληνικά.

Η χώρα τότε έβγαινε από τα δεινά του πολέμου και επικρατούσε μια κατάσταση φοβερή. Μου έκανε εντύπωση αυτό και ίσως την αγάπησα περισσότερο, ακριβώς επειδή βρήκα έναν τόπο που υπέφερε, τόσο διαφορετικό από την Ελβετία όπου όλα ήταν οργανωμένα», λέει.

«Στην Ελλάδα έμεινα έως 17 ετών όταν τελείωσα το σχολείο, στη συνέχεια βρέθηκα στο Παρίσι και επέστρεφα μόνο τα καλοκαίρια.

Οταν είσαι νέος, έχεις ανάγκη να εκφράζεσαι, υπάρχει άγχος, αμφιβολίες και αυτή η ανάγκη έκφρασης είναι πιο εύκολη στην τέχνη. Μετά καταλαβαίνεις ότι εκφράζεις αυτό που θα ήθελες να είσαι.

Ακόμα και όταν επιλέγεις αυτό που σου αρέσει είναι μια αρχή. Και μόνο να διαλέξεις».

«Τα μικρά πράγματα σε συνδέουν με τον τόπο σου, όχι οι φιλοσοφίες»

Σπούδασε στη Σχολή Καλών Τεχνών στο Παρίσι, το 1968 έκανε την πρώτη έκθεση ζωγραφικής στο Λονδίνο και δέκα χρόνια μετά ξεκίνησε τη γλυπτική και τη συνεργασία με τον Αλέξανδρο Ιόλα.

Σημείο-σταθμός η γνωριμία της με τον Φερνάντο Μποτέρο και η Σοφία Βάρη βρέθηκε μαζί του στη Λατινική Αμερική.

«Οταν πρωτοπήγα στην Κολομβία ήταν πριν από 38 χρόνια. Ομως αμέσως αισθάνθηκα ότι βρίσκομαι στο σπίτι μου, με μια νοοτροπία πολύ κοντά στην ελληνική. Με το κέφι, τη λύπη και την καλοσύνη να ανοίξουν τα σπίτια τους, να δεχθούν τον ξένο ως βασιλιά.

Εχουμε πράγματι πολλά κοινά», λέει η κ. Βάρη. Πολύ πρόσφατα όμως το ζευγάρι βίωσε μια πολύ δυσάρεστη περιπέτεια, όταν η κατοικία τους έπιασε φωτιά.

«Ηταν σκληρή εμπειρία, αλλά υπάρχουν χειρότερα πράγματα. Το σπίτι κάηκε ενώ εμείς κοιμόμασταν βαθιά, αλλά ήταν θαύμα πώς φύγαμε πριν πέσει στην πλάτη μας. Ομως ήταν συγκινητική και η καλοσύνη των ανθρώπων που μας βοήθησαν μέσα στη νύχτα».

Καλλιτεχνική έκφραση

Η πολυκύμαντη πορεία της αντανακλάται και στον τρόπο έκφρασης, από τη ζωγραφική πέρασε στη γλυπτική και το 1990 ξεκινά τη δημιουργία γλυπτών μνημειακών διαστάσεων. Μία δεκαετία αργότερα το Hilton της Νέας Υόρκης αγοράζει και τοποθετεί στην είσοδό του ένα γλυπτό της.

«Ασφαλώς και έχω επηρεαστεί από την ελληνική Ιστορία και τον πολιτισμό. Επίσης, είναι πολύ βασικό η έννοια που αποκαλούμε ''ωραίο''.

Σήμερα ίσως θεωρείται ότι δεν είναι ''σύγχρονο'', αλλά επιδιώκω να κάνω αυτό που πιστεύω. Ο δρόμος που διάλεξα είναι μοναχικός και αυτό το αισθάνομαι κάποιες φορές έντονα. Βαδίζω με τον τρόπο μου», μας λέει και ξεδιπλώνει τη σκέψη της για τον ρόλο της τέχνης σε καιρούς δύσκολους, σε καιρούς κρίσης.

«Είναι δύσκολη η απάντηση. Αλλοτε, όταν δεν υπήρχαν εφημερίδες και εικόνες, κανείς δεν ήξερε τι συμβαίνει στον κόσμο.

Ο καλλιτέχνης εξέφραζε με την τέχνη ένα μεγάλο γεγονός, έναν πόλεμο, όπως ο πίνακας με την Καταστροφή της Χίου. Δεν είχαν άλλον τρόπο οι άνθρωποι να δουν τι συμβαίνει.

Σήμερα γνωρίζουμε και με το παραπάνω για όλα. Ο καλλιτέχνης μπορεί να εκφράσει τον πόνο, μια κατάσταση, αν και νομίζω ότι ένας συγγραφέας μάλλον τα καταφέρνει καλύτερα.

Ακριβώς για αυτό η τέχνη μπορεί να δώσει χαρά, αρμονία και όχι στοιχεία που κάνουν τον άνθρωπο πιο αγχώδη. Μπορεί να τον βοηθήσει να ζήσει, να έχει μια ελπίδα.

Οπως όταν ατενίζεις τη θάλασσα ή τον ήλιο να δύει. Ισως αισθάνεται κανείς άσχημα εσωτερικά, αλλά όταν τα βλέπεις, οι εικόνες αυτές σε βοηθούν να αγαπάς τη ζωή».

Παρά την κοσμοπολίτικη λάμψη, η Σοφία Βάρη ξεκαθαρίζει ότι η αμετάκλητη σύνδεση του ανθρώπου με τον τόπο που αισθάνεται ως δικό του, προκύπτει από πολλά «μικρά» πράγματα.

«Εγώ νιώθω τελείως Ελληνίδα παρόλο που έζησα λίγο εδώ. Το εσωτερικό νόημα και τη σύνδεση με έναν τόπο τα βρίσκει κανείς χωρίς φιλοσοφικές φράσεις.

Οταν μου βάζουν μια μελιτζάνα ή μια ντομάτα σε μια ταβέρνα ή ένα κανταΐφι, αισθάνομαι τόσο ωραία καθώς είμαι στον τόπο μου.
 
Ακόμα και διαμέσου του φαγητού, αισθάνεται κανείς πού ανήκει. Από τα μικρά πράγματα ξέρεις και νιώθεις ότι αυτό είναι το χώμα σου. Δεν χρειάζονται μεγάλες φιλοσοφίες».

ΠΗΓΗ: ΕΘΝΟΣ

Μια σπουδαία Ελληνίδα γλύπτρια στην Άνδρο