Εκδήλωση τιμής για τον Βασίλη Γκανάτσιο (καπετάν «Χείμαρρο»), με αφορμή τη συμπλήρωση των εκατό του χρόνων διοργανώθηκε χθες το βράδυ από την Εταιρεία Διάσωσης Ιστορικών Αρχείων (ΕΔΙΑ) Δ-Κ. Μακεδονίας 1940-1974, στο Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης.

«Αντιλαμβάνομαι και θεωρώ αυτή την εκδήλωση, σα μια βαθύτερη εκτίμηση και αγάπη καθώς και ένδειξη σεβασμού προς την ένδοξη απελευθερωτική εθνική αντίσταση και προς τις εκατοντάδες χιλιάδες ηρωικών μαχητών που αγωνίστηκαν και πολέμησαν για την απελευθέρωση της πατρίδας μας από τη βάρβαρη ξενική κατοχή και σε πρώτη σειρά, εκείνους που έδωσαν το αίμα και τη ζωή τους σε αυτό τον εθνικό αγώνα, καθώς και σε όλους όσους συνέχισαν τους δημοκρατικούς τους αγώνες για μια καλύτερη Ελλάδα» υπογράμμισε ο Βασίλης Γκανάτσιος και πρόσθεσε:

«Δυστυχώς, η σύγχρονη ιστορία της πατρίδας μας και ιδιαίτερα η πιο κρίσιμη δεκαετία του ‘40 έχει μεθοδικά και συστηματικά κακοποιηθεί από αντιμαχόμενες πολιτικές παρατάξεις είναι όχι λίγα αξιοσημείωτα γεγονότα και πέρα από τη φιλότιμη προσπάθεια και την υπεύθυνη τοποθέτηση αξιόλογων ερευνητών της ιστορίας, έχουν διαστρεβλωθεί, αποκρυβεί, παραμορφωθεί και προπάντων, κομματικοποιηθεί. Νομίζω, ότι πρέπει να εντοπιστούν , να μελετηθούν σοβαρά και υπεύθυνα, τα γεγονότα αυτά, χωρίς προκαταλήψεις και ανεπίτρεπτες πολιτικές σκοπιμότητες» .

Ο Βασίλης Γκανάτσιος αναφέρθηκε στην ανάγκη για εμβάθυνση της έρευνας για διαβουλεύσεις και τις δραστηριότητες του «αθέατου» παρασκηνιακού «μυστικού πολέμου» που διεξαγόταν εκείνη την περίοδο, ιδιαίτερα προς το τέλος της κατοχής, κατά το πέρασμα «από τη σκλαβιά στην ελευθερία», με την όξυνση των πολιτικών ανταγωνισμών, με την «ξεδιάντροπη, σε θρασύτητα, επέμβαση της βρετανικής κυβέρνησης Τσόρτσιλ στις εσωτερικές υποθέσεις της χώρας» αλλά και τη «διαστρέβλωση» που επιφυλάχθηκε αργότερα, μέσα από ανακριβείς και υστερόβουλες αφηγήσεις, στα ίδια γεγονότα, αλλά και «στις ιδέες, της ισότητας, της αδελφοσύνης, της δικαιοσύνης», οι οποίες όπως είπε «εμπνέουν τους αγωνιστές, που μάχονται για την κοινωνική πρόοδο την ελευθερία και τη δημοκρατία».

«Για αυτές ακριβώς τις ιδέες, όπως τις παρουσίασε στο βιβλίο του, ο αείμνηστος ΕΑΜικός, Δημήτρης Γληνός, αγωνίζονταν και πολεμούσαν οι μαχητές του ΕΑΜ» τόνισε ο «Χείμαρρος» και πρόσθεσε:

«Πιστεύω, απόλυτα, ότι για τις ιδέες της κοινωνικής προόδου, της ελευθερίας και της δημοκρατίας, άξιζε και έπρεπε να αγωνιστεί οποιοσδήποτε, παρά τις τρομερές και μεγάλες δυσκολίες, τους κινδύνους, τις απηνείς διώξεις, τους αφάνταστους κατατρεγμούς που υπήρχαν στον δρόμο αυτό».

Ο Βασίλης Γκανάτσιος (καπετάν - Χείμαρρος) γεννήθηκε στις 24-12-1915 στο Ζιάκα Γρεβενών . Υπηρετούσε ως δάσκαλος στο δημοτικό σχολείο της Σαμαρίνας, όταν κλήθηκε να επιστρατευτεί το φθινόπωρο του 1940, χωρίς να φαντάζεται ότι θα συνέδεε την πιο ακμαία δεκαετία της ζωής του, με την πιο συνταρακτική δεκαετία της νεώτερης ελληνικής ιστορίας.

Ως έφεδρος ανθυπολοχαγός του ελληνικού στρατού ο Βασίλης Γκανάτσιος συμμετείχε στον ελληνοιταλικό πόλεμο για την εθνική ανεξαρτησία, όπου και τραυματίστηκε και τιμήθηκε με αριστείο ανδρείας και πολεμικό σταυρό.
 
Εντάχθηκε από τους πρώτους στις γραμμές του ΕΛΑΣ και έλαβε μέρος σε σημαντικές μάχες της εθνικής αντίστασης κατά της τριπλής κατοχής, στη Δυτική Μακεδονία και στην κεντρική Πίνδο, με κορυφαία τη συμμετοχή του ως διοικητής τμημάτων του ΕΛΑΣ στη νικηφόρα μάχη κατά των ιταλικών δυνάμεων κατοχής στον Φαρδύκαμπο (Μάρτιο του 1943) και στην απελευθέρωση των Γρεβενών (Μάιο του 1943).

«Συμμετέχει σε αυτές τις κρίσιμες μάχες, που η εθνική αντίσταση απελευθερώνει ολόκληρες περιοχές από τους Ιταλούς κατακτητές και αυτό είναι πολύ σημαντικό, γιατί στην περίπτωση του Φαρδύκαμπου και των Γρεβενών, αυτές οι απελευθερωμένες από τον ΕΛΑΣ περιοχές δεν ανακαταλήφθηκαν από τους κατακτητές μέχρι το τέλος της κατοχής» τόνισε η ιστορικός, διδάκτορας του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Ελένη Πασχαλούδη.

Ο Βασίλης Γκανάτσιος, ως καπετάνιος του 27ου συντάγματος του ΕΛΑΣ, θα πάρει μέρος και στις μάχες για την απελευθέρωση της Σιάτιστας και της Φλώρινας.

Μετά την απελευθέρωση, κατά τη διάρκεια του εμφυλίου, ο «Χείμαρρος» θα ηγηθεί σημαντικών τμημάτων του ανταρτικού στρατού, του ΔΣΕ και θα πάρει μέρος ως επικεφαλής τους στη Δ. Μακεδονία σε μεγάλες πολεμικές αναμετρήσεις, ενώ με τη «στρατικοποίηση» του ΔΣΕ θα αναδειχθεί σε «υποστράτηγο» του ΔΣΕ και μετά την ήττα του Γράμμου θα παραμείνει, με εντολή της ηγεσίας Ζαχαριάδη, για ένα ακόμη χρόνο ως επικεφαλής ανταρτικών τμημάτων στη Θράκη.

«Ο «Χείμαρρος» υπενθύμισε στο ακροατήριό του ότι η επιστημονική ενασχόληση με τη δραστηριότητα του ανθρώπου που επιδιώκει τους σκοπούς του, δηλαδή με την ιστορία, πρέπει να τοποθετεί αυτή τη δραστηριότητα στο χώρο και στο χρόνο και στις συνθήκες μέσα στις οποίες εκδηλώθηκε.

Η υπενθύμιση αυτή ισχύει σε υπερθετικό βαθμό, όταν αφορά περιόδους έντονων πολιτικών και κοινωνικών συγκρούσεων, όπως η δεκαετία 1940-1950» τόνισε ο ιστορικός του ΑΠΘ, Θανάσης Σφήκας, αναφερόμενος στην περίοδο μετά την κατοχή, στο πέρασμα του «Χείμαρρου» από το Μπούλκες, όπου κατέφυγαν μετά την κατοχή πολλά στελέχη και μέλη του ΚΚΕ , καθώς και στη δράση του, μετέπειτα, ως στρατιωτικός διοικητής τμημάτων των ανταρτών του ΔΣΕ κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου.

Μετά από δέκα ολόκληρα χρόνια με το όπλο στο χέρι, ο «Χείμαρρος» θα ακολουθήσει τη μοίρα των ηττημένων του εμφυλίου στη μακρινή Τασκένδη, όπου αργότερα ήρθε σε σύγκρουση με την ηγεσία Ζαχαριάδη (γεγονότα της Τασκένδης, 1956). Σε αυτή την περίοδο αναφέρθηκε η διευθύντρια ερευνών του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών, ιστορικός, Ιωάννα Παπαθανασίου και πρόσθεσε:

«Με αυτή την ίδια ορμή που αναγνώρισαν οι σύντροφοι του στο αρχηγείο Πίνδου (του ΕΛΑΣ), στο Βόιο, τον Μάρτη του 1943, όταν του απέδωσαν το συγκεκριμένο ψευδώνυμο («Χείμαρρος»), άρτια δομημένη μνήμη του επέτρεψε να καταθέσει και να καταθέτει κάθε φορά, απλόχερα, τεκμηριωμένα, σε όσους τον προσέγγισαν χρόνια αργότερα, όπως και μέσα από τα γραπτά του, ένα αφήγημα με συγκλονιστικά στιγμιότυπα από τις κρίσιμες δεκαετίες του 20αι. γεγονότα και βιώματα, πρόσωπα, καταστάσεις και αποτιμήσεις για τους δρόμους που ακολούθησε η ελληνική κομμουνιστική αριστερά».

Εκ μέρους της ΕΔΙΑ, ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Τριαντάφυλλος Μηταφίδης, μιλώντας για τον «Χείμαρρο», τόνισε, ότι «αισίως έχει συμπληρώσει έναν αιώνα ζωής και αγώνων, μαζί, θα ελεγα» και υπενθύμισε τη συμβολή του Βασίλη Γκανάτσιου στην προσπάθεια για τη διάσωση της ιστορικής μνήμης, ώστε να την αντιμετωπίζουμε όχι ως ένα «νεκρό βάρος», αλλά σα ζωντανή ιστορία από την οποία χρειάζεται να αντλούμε μαθήματα και παραδείγματα και στη σύγχρονη εποχή.

Χαιρέτισε, επίσης, ο συντοπίτης του «Χείμαρρου», πρώην βουλευτής Γρεβενών και πρώην υφυπουργός Λευτέρης Τζιόλας, αναφερόμενος μεταξύ άλλων σε παλαιότερες συζητήσεις που είχε με τον Β. Γκανάτσιο.

Την εκδήλωση προλόγισε ο εκπαιδευτικός Γιάννης Παπαγρηγορίου, αναφερόμενος σε σημαντικούς σταθμούς της ζωής και της δράσης του Β. Γκανάτσιου.