Ολοκληρώθηκαν χθες οι διήμερες εργασίες του διεθνούς επιστημονικού συνεδρίου υπό τον τίτλο "Η επίδραση της Μεγάλης Οκτωβριανής Επανάστασης στις τύχες των λαών" που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα στο ξενοδοχείο Caravel, και το οποίο διοργάνωσαν υπό την αιγίδα της πρεσβείας της Ρωσικής Ομοσπονδίας, η Ελληνορωσική Λέσχη "Διάλογος" και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Δημοσίου Δικαίου.

Στην ΕΣΣΔ επιχειρήθηκε για πρώτη φορά η προσπάθεια θεμελίωσης μιας δίκαιης κοινωνίας, ανέφερε ο καθηγητής της Σχολής Διεθνούς Πολιτικής του Κρατικού Πανεπιστημίου Λομονόσωφ της Μόσχας, Αλεξάντερ Μπαρσένκοφ, σημειώνοντας ότι μετά το 1991, "αντί για νίκη της δημοκρατίας" η ανθρωπότητα έχει περιέλθει σε βαθύτατη κρίση, ενώ ο αγώνας για πρόσβαση στις πηγές ενέργειας διεξάγεται άνευ κανόνων.

Είπε ότι στις συνθήκες του 1917, οι μπολσεβίκοι ήταν το μόνο κόμμα της "συγκεκριμένης πράξης", προσθέτοντας ότι υπό την επιρροή της Οκτωβριανής Επανάστασης, ενισχύθηκε η σοσιαλδημοκρατία στην Δ. Ευρώπη, το New Deal στις ΗΠΑ και η κοινωνική ευημερία στην Δ. Ευρώπη, όπως και ο αντιαποικιοκρατικός αγώνας. Επίσης, η ΕΣΣΔ διαδραμάτισε αποφασιστικό ρόλο στην σωτηρία του κόσμου από τον ναζισμό, ενώ συνέβαλε τα μάλα στην διατήρηση της σταθερότητας παγκοσμίως.

Ο κ. Μπαρσένκοφ επισήμανε ότι η ΕΣΣΔ πιεζόταν διαρκώς από το χαμηλό επίπεδο ανάπτυξης που κληρονόμησε από τα προεπαναστατικά χρόνια, καθώς και από την σφοδρή πίεση που της ασκείτο από το εξωτερικό, με αποτέλεσμα να επιχειρεί να οικοδομήσει σοσιαλισμό, "όχι στο πλαίσιο του Μάρξ, αλλά στο πλαίσιο μιας διαρκούς 'επιστράτευσης'".

Σήμερα απαιτούνται νέες ιδέες, και τέτοιες ενέπνευσε η Οκτωβριανή Επανάσταση είπε ο ομιλητής.

Στον θετικό - και με εγκωμιαστικά σχόλια - τρόπο που έγινε δεκτή, καταρχήν, η Οκτωβριανή Επανάσταση απο τον Τύπο των ΗΠΑ, με επίκεντρο εφημερίδες της Ν. Υόρκης, αναφέρθηκε στην δική του ομιλία ο πρώην υπουργός Επικρατείας Θεόδωρος Ρουσόπουλος, διδάκτωρ της Ιστορίας από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, και καθηγητής του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου. Ο κ. Ρουσόπουλος δεν παρέλειψε να σημειώσει, παρουσιάζοντας συγκεκριμένα πρωτοσέλιδα, αλλά και αρθρογραφία της εποχής, τον αρκετά συγκεχυμένο τρόπο με τον οποίο έφθαναν οι ειδήσεις για την Οκτωβριανή Επανάσταση στις ΗΠΑ, ενώ το ενδιαφέρον των εφημερίδων εστιαζόταν κυρίως στο τι πολιτική θα ακολουθούσε η επαναστατική Ρωσία στον Α Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η Οκτωβριανή Επανάσταση προκλήθηκε κυρίως από την πνευματική κρίση που έπληττε την ρωσική κοινωνία, υποστήριξε ο Σεργκέι Περεβεζέντσεφ, καθηγητής της σχολής Πολιτικών Επιστημών του πανεπιστημίου Λεμονόσωφ και συμπροεδρεύων της Ένωσης Ρώσων Συγγραφέων. Είπε ακόμα, ότι η Οκτωβριανή Επανάσταση ήταν, όχι μόνο αποτέλεσμα, αλλά και προάγγελος πνευματικής κρίσης, ανέφερε ότι "πληρώσαμε βαρύ τίμημα ως λαός", και ότι σήμερα στην Ρωσία αποκτούν ισχύ οι συντηρητικές ιδέες. Κατέληξε δε λέγοντας πως "εμείς (οι Ρώσοι) θα επιλέξουμε την περαιτέρω πορεία".

Στους αλματώδεις ρυθμούς ανάπτυξης που παρουσίασε η σοβιετική οικονομία με την κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής, την εθνικοποίηση των τραπεζών και την σχεδιασμένη οικονομία, αναφέρθηκε ο Ανατόλι Μπαζχάν, διευθυντής του τμήματος Οικονομικών Ερευνών του Ινστιτούτου Ευρώπης της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών.

Είπε ότι μετά την θέσπιση του πρώτου πεντάχρονου πλάνου της ΕΣΣΔ το 1929 και έως το 1937, η παραγωγή αυξήθηκε πάνω από 4 φορές, με ρυθμούς ανάπτυξης 10%-15%, ενώ στο διάστημα 1945-1955 η παραγωγή διπλασιάστηκε. Σημείωσε ότι στην δεκαετία του '80, οι ρυθμοί ανάπτυξης άρχισαν να επιβραδύνονται και υποστήριξε ότι έπρεπε να επιτραπεί η λειτουργία ιδιωτικών κεφαλαίων.

Ο κ. Μπαζχάν είπε ότι το ζήτημα "κρατική παρέμβαση" στην οικονομία, χρησιμοποιήθηκε μόνο του στις καπιταλιστικές οικονομίες εν μέσω της κρίσης του 1929, καθ' υπόδειξη του Τζ. Μ. Κέϊνς και εφαρμοσθέν από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Φρ. Ντ. Ρούσβελτ, κατόπιν συμφωνίας για σχεδιασμένη κρατική παρέμβαση σε 95 βιομηχανίες, ενώ οι υπόλοιπες έμειναν εκτεθειμένες στην δίνη της οικονομικής κρίσης.

Είπε ακόμα, ότι ο κρατικός σχεδιασμός της ΕΣΣΔ υπήρξε πηγή έμπνευσης για κράτη της Δ. Ευρώπης.Ερχόμενος στο σήμερα, ο κ. Μπαζχάν υποστήριξε ότι χρειάζονται μακροπρόθεσμες επενδύσεις με κρατική παρέμβαση, ακόμα και αν αυτό αυξάνει το κρατικό χρέος.

Η Οκτωβριανή Επανάσταση έγινε γιατί η τσαρική εξουσία δεν μπόρεσε να κάνει μεταρρυθμίσεις και γιατί δεν έκανε τίποτα προκειμένου να στηρίξει την κοινωνία ανέφερε ο Γιούρι Πετρόφ, διευθυντής του Ινστιτούτου της Ρωσικής Ιστορίας της Ακαδημίας Επιστημών της Ρωσίας.

"Παρά τον σεβασμό και το δέος μπροστά στο γεγονός, σκέφτομαι πόσα αναγκάστηκε να πληρώσει ο ρωσικός λαός για τα ιδεώδη αυτά" είπε χαρακτηρίζοντας την Οκτωβριανή Επανάσταση "εθνική τραγωδία" και "καταιγίδα που κατέστρεψε τη χώρα". Αναφερόμενος στην επιρροή της επανάστασης διεθνώς, είπε ότι οι δυτικές χώρες έκαναν σημαντικές υποχωρήσεις υπέρ του κοινωνικού κράτους, ενώ μεγαλύτερη ακόμα επίδραση είχε στις ανατολικές χώρες, όπου αφυπνίστηκε η εθνική αυτοσυνειδησία και αναπτύχθηκαν ριζοσπαστικά κινήματα.

Ως την πιο ριζοσπαστική αλλαγή που γνώρισε ο κόσμος, χαρακτήρισε την Οκτωβριανή Επανάσταση ο Κώστας Γουλιάμος, πρύτανης του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου, προσθέτοντας ότι υπήρξε ταυτόχρονα και η ρίζα των σύγχρονων κοινωνικών κινημάτων.

Στον ρόλο της ΕΣΣΔ ως εξισορροπητικού παράγοντα απέναντι στην παντοδυναμία των ΗΠΑ, αναφέρθηκε ο Μπορίς Μαρτίνοφ, καθηγητής της έδρας Διεθνών Σχέσεων και Εξωτερικής Πολιτικής του Κρατικού Πανεπιστημίου Διεθνών Σχέσεων του υπουργείου Εξωτερικών της Ρωσίας στη Μόσχα. Είπε ακόμα, οτι τώρα έχει επανέλθει στο διεθνές προσκήνιο "η πολιτική των κανονιοφόρων" καλυμμένη με ωραίες φράσεις.
Ο κ. Μαρτίνοφ σημείωσε ότι η ΕΣΣΔ είχε καταργήσει την μυστική διπλωματία, και μιλώντας για το σήμερα, είπε ότι "δεν υπάρχει η παραμικρή πίστη στα λόγια" - επικαλέστηκε δε αποστροφή του υπουργού Εξωτερικών της Ρωσίας, Σ. Λαβρόφ, σύμφωνα με την οποία, "οι ΗΠΑ είναι αναξιόπιστες ως προς τις συμφωνίες τους".
Ο κ. Μαρτίνοφ έκανε λόγο για "τραγωδία που πέρασε η Ρωσία" με την Οκτωβριανή Επανάσταση, τάχθηκε υπέρ του αναστοχασμού των γεγονότων ολόκληρης εκείνης της περιόδου και σημείωσε ότι η Ρωσία δοκιμάζει τώρα τον εξελικτικό δρόμο ανάπτυξης. Είπε ακόμα, ότι είναι ανάγκη για την Ρωσία να υπερβεί το "χάσμα" μεταξύ "Κόκκινων" και "Λευκών" και να επέλθει εσωτερική ειρήνευση, αναφέροντας ότι "αυτή η εσωτερική υπερένταση οδήγησε στην απαλοιφή της ΕΣΣΔ" και σημειώνοντας ότι οι Γάλλοι χρειάστηκαν 200 χρόνια για να συμφιλιωθούν με την Γαλλική Επανάσταση.

Στην ριζική αλλαγή που επέφερε στην θέση των γυναικών η Οκτωβριανή Επανάσταση, αναφέρθηκε η Βιβή Δάγκα, μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ, τονίζοντας ότι η Επανάσταση έβγαλε στο προσκήνιο της ιστορίας και της κοινωνικής δράσης την γυναίκα, αποσπώντας εκατομμύρια γυναικών από την καθυστέρηση. Αναφέρθηκε στο νομοθετικό έργο της σοβιετικής εργατικής εξουσίας που κατάργησε τους νόμους ανισότητας των δύο φύλων και έβαλε την γυναίκα στην κοινωνική εργασία, αλλά λαμβάνοντας όλα τα μέσα προστασίας του γυναικείου οργανισμού και των παιδιών, με ένα τεράστιο δίκτυο κοινωνικών υποδομών, συμπεριλαμβάνοντας ιδιαίτερα μέτρα φροντίδας για τις ανύπαντρες μητέρες.

Επισήμανε επίσης, ότι αυτά τα νομοθετικά μέτρα ήταν το πρώτο βήμα, το οποίο ταυτόχρονα επέτρεψε στις γυναίκες να λάβουν ενεργό μέρος στην σοσιαλιστική οικοδόμηση, ενώ οι εκτιμήσεις για αυτά πρέπει να γίνονται στο ιστορικό τους πλαίσιο και σε σύγκριση με τα αντίστοιχα μέτρα της εποχής στις καπιταλιστικές χώρες.

Η οικονομική βάση της κρατικής υπόστασης του Καζακστάν, δημιουργήθηκε στα χρόνια της ΕΣΣΔ, τόνισε ο Μπουλάτ Σουλτάνοφ, καθηγητής, διευθυντής του Ερευνητικού Ινστιτούτου Διεθνούς Συνεργασίας της Αλμάτα του Καζακστάν, σημειώνοντας ότι αν δεν υπήρχε η Οκτωβριανή Επανάσταση, το Καζακστάν θα είχε εξελιχθεί το πολύ σε "ένα Αφγανιστάν, ίσως πιο 'ειρηνικό'". Είπε ότι υπήρξαν και τραγωδίες στην διάρκεια της κολλεκτιβοποίησης, σημειώνοντας όμως, ότι για "μαύρη σελίδα" (συνολικά στην Ιστορία), μιλάει μόνο η τελευταία επιζήσασα απόγονος της οικογένειας Ρομανώφ.

Ο κ. Σουλτάνοφ εξέφρασε την ανησυχία του για το γεγονός, ότι τώρα οι επαναστάσεις έχουν εθνικό και θρησκευτικό χαρακτήρα, είπε ότι το χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών αυξάνει, ενώ έχουν απωλεσθεί όλες οι κοινωνικές κατακτήσεις στα μετασοβιετικά κράτη, καταλήγοντας στο συμπέρασμα πως η αδικία οδηγεί σε αγανάκτηση τους λαούς και οι άρχουσες ελίτ κάνουν ότι δεν καταλαβαίνουν.

Στο πλέον φιλόδοξο αισθητικό πείραμα που "ακυρώθηκε" - την "Ρώσικη Πρωτοπορία" - αναφέρθηκε στην ομιλία του ο Μάνος Στεφανίδης, αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του ΕΚΠΑ, σημειώνοντας ότι ο σοσιαλιστικός ρεαλισμός δεν είναι συνέχεια της "Ρώσικης Πρωτοπορίας", αλλά καθοδηγούμενο ρεύμα και προσθέτοντας πως η Τέχνη είναι προσωπική υπόθεση του καθενός.

"Η Οκτωβριανή Επανάσταση δεν είναι ακαδημαϊκό γεγονός, είναι ανοιχτή πληγή. Τον Οκτώβρη άλλαξε ο κόσμος, ήταν μια τραγωδία σκέτη" είπε ο Γιάννης Τικτόπουλος, διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Λομονόσωφ, προσθέτοντας ότι "στα σπορ ωστόσο, οι συνέπειες του Οκτώβρη ήταν όλες θετικές" και ως προς την μαζικότητα, και ως προς τις επιδόσεις και ως προς το ήθος των σοβιετικών αθλητών.

Στον μεγάλο επαναστάτη και στον τολμηρότερο οραματιστή του σύγχρονου θεάτρου Β. Μέγιερχολντ, ένα "θέατρο που ενσωμάτωσε όλες τις Τέχνες" και στην αξιοποίηση εκ μέρους του της θεατρικής εμπειρίας όλων των αιώνων, αναφέρθηκε η Ευανθία Στιβανάκη, αναπλ. καθηγήτρια του τμήματος Θεατρικών Σπουδών του ΕΚΠΑ.

Η σημερινή δεύτερη μέρα του συνεδρίου, την οποία συντόνισαν οι δημοσιογράφοι Περικλής Γρύσπιος, Γιάννης Παπουτσάνης και Μάρω Χαραλάμπους Φωτάκη, ολοκληρώθηκε με στρογγυλό τραπέζι και με συμμετοχή όλων των ομιλητών, με συντονιστή τον δημοσιογράφο Γιάννη Τζαννετάκο.

πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ