Υπερασπίζουν εαυτόν οι διεθνείς οίκοι αξιολόγησης

Συκοφαντημένοι κατά τη διάρκεια της κρίσης οι διεθνείς οίκοι αξιολόγησης, που είναι επιφορτισμένοι με την αποτίμηση της οικονομικής σταθερότητας ενός κράτους ή μίας εταιρείας, υπερασπίζονται τον εαυτό τους επειδή έσπειραν τον πανικό στις αγορές όταν μείωσαν την πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας, που από τότε έχει τεθεί σχεδόν υπό την κηδεμονία της Ευρώπης. 

«Δεν κατανοούμε αυτή την ψύχωση. Είχαμε ξεκινήσει να μειώνουμε την πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας από το 2004 και κανείς δεν αντέδρασε», δηλώνει ο αμερικανικός οίκος Standard and Poors (S&P).

Ανησυχώντας για τη δημοσιονομική κατάσταση της Αθήνας οι οίκοι S&P, Moody's και Fitch, οι τρεις οίκοι αξιολόγησης που κυριαρχούν στην αγορά, εξέδωσαν ο ένας μετά τον άλλο αρνητική ετυμηγορία για την ικανότητα της Ελλάδας να αποπληρώσει το χρέος της. Με άλλα λόγια, η Ελλάδα που ζει πάνω από τις ικανότητές της, θα πρέπει να πληρώσει πιο ακριβά για να χρηματοδοτήσει το δημοσιονομικό της έλλειμμα. 

«Αμφιβάλλουμε ότι η Ελλάδα θα μπορέσει να πάρει μέτρα που θα ευνοήσουν την ανάκαμψη της γιατί στην πραγματικότητα ποτέ δεν έχει ακολουθήσει καμία οδηγία που προέρχεται από την Ευρώπη», δήλωσε ο Μαρκ Λαντρέ ντε Λασαριέρ, πρόεδρος του Fitch, αναφερόμενος στο σύμφωνο νομισματικής σταθερότητας. 

Αυτός ο σκεπτικισμός κλόνισε την ευρωζώνη με φήμες μετάδοσης της ελληνικής κρίσης στις χώρες του νότου (Πορτογαλία, Ιταλία, Ισπανία) και την Ιρλανδία. Η νευρικότητα επικράτησε στην αγορά. Το ευρωπαϊκό νόμισμα έγινε στόχος ενός άνευ προηγουμένου κινήματος κερδοσκοπίας από τη δημιουργία του το 1999.

«Η πίεση στις αγορές υποχρεώνει ακόμα περισσότερο τις κυβερνήσεις να αποδείξουν τη δημοσιονομική τους πειθαρχία», εξηγεί ο οίκος Fitch. Μάταια, οι επικρίσεις συσσωρεύονται. 

«Για την Ελλάδα οι οίκοι αξιολόγησης παίζουν κυρίως τον ρόλο του εκπροσώπου Τύπου των αγορών», καταγγέλλει ο Σαρλ Βισλόζ, του Ινστιτούτου Ανωτάτων Διεθνών Σπουδών και Ανάπτυξης της Γενεύης. 

Εδώ και δεκαετίες ο S&P, o Moody's και ο Fitch ελέγχουν περίπου εκατό χώρες και τους αποδίδουν βαθμολογίες από το εξαιρετικό «ΑΑΑ», που επιτρέπει στις χώρες να επωφελούνται από καλύτερα επιτόκια, στο χαμηλότερο «DDD», που σηματοδοτεί την καταστροφή. Όταν μία χώρα βλέπει την πιστοληπτική της ικανότητα να μειώνεται, αυτό αυξάνει τα έξοδα χρηματοδότησής της. 

Όμως δύο χρόνια μετά την καταστροφή των ενυπόθηκων στεγαστικών δανείων υψηλού κινδύνου, στα οποία οι οίκοι αξιολόγησης είχαν δώσει υψηλή βαθμολογία, οι τρεις οίκοι αξιολόγησης θέλουν να αποφύγουν η ελληνική κρίση να μετατραπεί σε δική τους παραμπομπή σε «δίκη». «Ένα κράτος που αδυνατεί να πληρώσει δεν σημαίνει ότι έχει χρεοκοπήσει», επισημαίνει ο οίκος S&P.

Επιθυμώντας να ξεκαθαρίσει τη «σύγχυση» για την παντοδυναμία των οίκων αξιολόγησης, ο Moody's εξέδωσε ένα κείμενο που περιγράφει την μεθοδολογία αξιολόγησής, «για να ενισχύσει τη διαφάνεια». 

Επιπλέον και οι τρεις οίκοι αποκλείουν κάθε πιθανότητα κατάρρευση της ευρωζώνης. «Υπάρχει εξαιρετικά μικρός κίνδυνος να καταρρεύσει η Οικονομική και Νομισματική Ένωση», εκτιμά ο Fitch, ενώ ο οίκος S&P υπογραμμίζει ότι μία χώρα που θα βγει από την ευρωζώνη δεν θα γνωρίσει «σταθερή ανάκαμψη».

«Αν δεν τεθούν καλύτεροι κανόνες λειτουργίας στους οίκους αξιολόγησης δεν θα έχουμε βγάλει όλα τα συμπεράσματα από την οικονομική κρίση», αποκαλύπτει ο Σαρλ Βισλόζ.

Οι ηγέτες της ομάδας των 20 αποφάσισαν να θέσουν πιο σαφή πλαίσια στη λειτουργία τους. Μολονότι ένας νόμος ισχύει στις ΗΠΑ, στην Ευρώπη μία ρύθμιση τέθηκε σε ισχύ στις 7 Δεκεμβρίου και θα εφαρμοστεί από το τέλος του 2010.