Ετοιμότητα για επιπλέον μέτρα ζητά η Κομισιόν

Το έδαφος για τη λήψη επιπλέον μέτρων από την ελληνική κυβέρνηση τα επόμενα χρόνια προετοιμάζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε έκθεσή της, η οποία είδε το φως της δημοσιότητας το απόγευμα της Τετάρτης. Στην έκθεση αυτή τονίζεται με έμφαση ότι με τα μέτρα που έχουν ληφθεί το δημοσιονομικό έλλειμμα του 2010 θα μειωθεί στο 9,3% του ΑΕΠ, ωστόσο, αν δεν ληφθούν περαιτέρω μέτρα, το έλλειμμα το επόμενο έτος θα ανέβει στο 9,9%. Κάτι τέτοιο, αναφέρεται θα συμβεί στην υποθετική περίπτωση που ο προϋπολογισμός του 2011 έχει τα ίδια ακριβώς χαρακτηριστικά με τον φετινό, κάτι που είναι πρακτικά αδύνατο να γίνει.

Προβλέπεται επίσης ότι το δημόσιο χρέος της Ελλάδας θα ξεπεράσει το 2011 το 130% του ΑΕΠ. Όσον αφορά στο 2010, η έκθεση επισημαίνει ότι στην Ελλάδα εφαρμόζονται μέτρα δημοσιονομικής προσαρμογής, τα οποία βασίζονται περισσότερο στην αύξηση των κρατικών εσόδων και λιγότερο στη μείωση των δαπανών. Κατά τα επόμενα χρόνια, η έκθεση τονίζει ότι τα μέτρα για την αύξηση των εσόδων και τις περικοπές των δαπανών θα είναι περισσότερο ισορροπημένα.

Ωστόσο, για το 2011, το 2012 και το 2013 η Επιτροπή σημειώνει ότι τα προγράμματα δημοσιονομικής προσαρμογής δεν είναι αρκετά λεπτομερή και επισημαίνει τον κίνδυνο από ενδεχόμενες καθυστερήσεις στην αυστηρή εφαρμογή των δημοσιονομικών μέτρων και των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.

Επιπλέον, η Επιτροπή επισημαίνει τον κίνδυνο που ενέχει η προσπάθεια δημοσιονομικής προσαρμογής για το 2010, δεδομένου ότι αυτή σε μεγάλο βαθμό βασίζεται στη βελτίωση των φοροεισπρακτικών μηχανισμών και κυρίως στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής.

Ως εκ τούτου, η έκθεση τονίζει ότι δεν αρκεί μόνο η αυστηρή εφαρμογή των μέτρων που προβλέπει το Πρόγραμμα Σταθερότητας, αλλά και η ετοιμότητα της χώρας να λάβει πρόσθετα μέτρα αν κριθεί απαραίτητο.

Καταλήγοντας, η έκθεση της Επιτροπής σημειώνει ότι το δημόσιο χρέος της Ελλάδας, το οποίο παραμένει μεταξύ των υψηλότερων στην ΕΕ, και το οποίο συνοδεύεται από την αύξηση των δαπανών για συντάξεις, επηρεάζει αρνητικά την μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών.

Δημοσιονομικό πρόβλημα στους «27»

Η έκθεση της Κομισιόν για τη δημοσιονομική ποιότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2010 κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τα υπερχρεωμένα κράτη-μέλη και υπογραμμίζει την ανάγκη δημοσιονομικής προσαρμογής και ενισχυμένης εποπτείας των οικονομικών πολιτικών που ακολουθούνται.

Συγκεκριμένα, η έκθεση της Επιτροπής επισημαίνει την επιδείνωση των δημόσιων οικονομικών και κυρίως την ανοδική τάση των κρατικών χρεών των χωρών της ΕΕ, λόγω των μέτρων στήριξης που έλαβαν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για τις οικονομίες τους κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης.

Αναφέρθηκε πιο πάνω η πρόβλεψη για το επίπεδο του δημοσίου χρέους της Ελλάδας το 2010. Την ίδια χρονιά, το δημόσιο χρέος της Ιταλίας εκτιμάται ότι θα πλησιάσει το 120% του ΑΕΠ, του Βελγίου θα αγγίξει το 100%, της Πορτογαλίας θα ξεπεράσει το 90% και της Γαλλίας θα αγγίξει το 90%.

Η έκθεση της Επιτροπής τονίζει ότι η «βίαιη» δημοσιονομική προσαρμογή αποτελεί τη «μοναδική βιώσιμη λύση» για ορισμένα υπερχρεωμένα κράτη-μέλη της ΕΕ, σημειώνοντας ότι δεν υπάρχει «μία συνταγή» και πως η δημοσιονομική κατάσταση κάθε χώρας παίζει σημαντικό ρόλο στο σχεδιασμό της σωστής στρατηγικής. Ακόμη, επισημαίνεται ότι είναι προτιμότερη μία σταδιακή προσαρμογή που βασίζεται σε περικοπές δαπανών από μία «βίαιη» προσαρμογή που βασίζεται στην αύξηση των εσόδων. Ωστόσο, η έκθεση σημειώνει ότι για τις χώρες με χαμηλό επίπεδο εσόδων, η προσαρμογή που βασίζεται στην αύξηση των κρατικών εσόδων, κυρίως μέσω αύξησης του ΦΠΑ και του φόρου ιδιοκτησίας, θα μπορούσε να είναι αποτελεσματική.

Τέλος, η έκθεση τονίζει ότι οι χώρες που είδαν τα δημόσια οικονομικά τους να επιδεινώνονται σημαντικά την περίοδο της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης ήταν αυτές που έπασχαν από χαμηλή ανταγωνιστικότητα, υψηλά εμπορικά ελλείμματα και υψηλές πιστώσεις.

Ουραγοί της Ευρώπης Ελλάδα, Πορτογαλία και Ιταλία

Σε έκθεσή του, εξάλλου, το Κέντρο Ευρωπαϊκής Πολιτικής, δεξαμενή σκέψης των Βρυξελλών, κατατάσσει στην τελευταία θέση τη βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών της Ελλάδας, της Πορτογαλίας και της Ιταλίας.

Η κατάταξη του EPC βασίζεται σε δείκτη στον οποίο συνυπολογίζονται έξι βασικές παράμετροι: το δημοσιονομικό έλλειμμα και το χρέος, ο ρυθμός ανάπτυξης, η ανταγωνιστικότητα, ο τρόπος διακυβέρνησης / διαφθορά και οι κρατικές δαπάνες λόγω της γήρανσης του πληθυσμού.

Στην κατηγορία των ισχυρότερων οικονομιών, σύμφωνα με την κατάταξη του EPC, βρίσκονται η Σουηδία, η Δανία, η Εσθονία και η Φινλανδία. Ακολουθεί ομάδα χωρών με πολύ καλές επιδόσεις, όπως η Ολλανδία, η Γερμανία, το Λουξεμβούργο και η Αυστρία, ενώ μέτρια θεωρείται η οικονομική κατάσταση της Μ. Βρετανίας, της Βουλγαρίας, της Τσεχίας, της Σλοβακίας, της Πολωνίας, του Βελγίου και της Γαλλίας. 

Σε κατάσταση που χαρακτηρίζεται «επικίνδυνη» βρίσκονται οι οικονομίες της Ιρλανδίας, της Σλοβενίας, της Κύπρου, της Λιθουανίας, της Μάλτας, της Ουγγαρίας, της Ρουμανίας, της Λετονίας και της Ισπανίας, ενώ στην κατηγορία των «μη βιώσιμων» οικονομιών, βρίσκονται η Ελλάδα, η Πορτογαλία και η Ιταλία.

Ειδικότερα, η βαθμολογία της Ελλάδας με βάση τον εν λόγω δείκτη βιωσιμότητας είναι -0,93 και ακολουθούν η Ιταλία (-0,38), η Πορτογαλία (-0,29) και η Ισπανία (-0,23). Η Σουηδία βρίσκεται στην πρώτη θέση με 0,55 και ακολουθούν η Δανία και η Εσθονία (0,45 και οι δύο).

«Η Ελλάδα βρίσκεται στην τελευταία θέση, αλλά παράλληλα είναι η χώρα με τις χειρότερες επιδόσεις σε σχεδόν όλα τα πεδία που διαμορφώνουν το δείκτη», αναφέρει η σχετική ανακοίνωση του EPC. Πιο αναλυτικά, με βάση τις επιδόσεις των ευρωπαϊκών χωρών στους έξι τομείς που διαμορφώνουν τον δείκτη βιωσιμότητας ισχύουν τα εξής:

Ως προς τους ρυθμούς ανάπτυξης την τελευταία διετία, η Ελλάδα βρίσκεται στην τελευταία θέση (-1,75%) και ακολουθούν η Λετονία και η Ισπανία. Υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης έχουν η Πολωνία και η Εσθονία.

Η Ιρλανδία έχει το υψηλότερο δημοσιονομικό έλλειμμα την τελευταία διετία (11,9%) και ακολουθεί η Μ. Βρετανία (11%) και η Ελλάδα με μέσο όρο διετίας 9,6% του ΑΕΠ.

Η Ελλάδα έχει το υψηλότερο δημοσιονομικό χρέος (124,9% του ΑΕΠ) και ακολουθεί η Ιταλία (118,2%) και το Βέλγιο (99%).

Η Βουλγαρία παρουσιάζει τον χαμηλότερο δείκτη ανταγωνιστικότητας (4,02) και ακολουθούν η Ελλάδα (4,04) και η Λετονία (4,06).

Η Ελλάδα, μαζί με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, εμφανίζει το υψηλότερο επίπεδο διαφθοράς.