Αύξηση ενοικίων, στάσιμοι μισθοί: Μπορεί το Retail Investing να αποτελέσει διέξοδο;

Η στεγαστική κρίση στις ελληνικές πόλεις έχει αναδειχθεί σε μια από τις σοβαρότερες κοινωνικοοικονομικές προκλήσεις της τελευταίας δεκαετίας. Η συνδυαστική πίεση από την άνοδο των ενοικίων και τη στασιμότητα των μισθών έχει οδηγήσει χιλιάδες νοικοκυριά σε μια διαρκή κατάσταση οικονομικής επισφάλειας. Στο φόντο αυτό, αναδύεται μια συζήτηση γύρω από το κατά πόσο η λιανική επένδυση (retail investing) θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα δίχτυ προστασίας απέναντι στις συνεχείς οικονομικές πιέσεις.

Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat (2024), τα ελληνικά νοικοκυριά δαπανούν κατά μέσο όρο το 35,2% του διαθέσιμου εισοδήματός τους μόνο για το ενοίκιο, τους λογαριασμούς και τη συντήρηση της κατοικίας τους. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι μόλις στο 19,2%.

Επιπλέον, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Springer, ο δείκτης «housing cost overburden rate» - δηλαδή το ποσοστό των ενοικιαστών που ξοδεύουν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για στέγαση – στις αστικές περιοχές της Ελλάδας φτάνει στο 27,3%, όταν ο μέσος όρος της ΕΕ μόλις που υπερβαίνει το 10%.

Παράλληλα, έρευνα καταγράφει ότι την τελευταία πενταετία (2019–2024), τα ενοίκια στην Ελλάδα αυξήθηκαν κατά μέσο όρο 28%, ενώ οι μέσες αποδοχές αυξήθηκαν κατά μόλις 14%. Αν σε αυτά τα ποσοστά συνυπολογίσουμε τη ραγδαία αύξηση του πληθωρισμού, συνειδητοποιούμε ότι η οικονομική πίεση που ασκείται στο μέσο Έλληνα είναι σημαντική.

Στην ουσία, οι έρευνες αποδεικνύουν ότι αυτή τη στιγμή πραγματοποιείται μια συνεχής διάβρωση της αγοραστικής δύναμης των Ελλήνων εργαζομένων, που επηρεάζει ακόμα περισσότερο τους νέους και τις οικογένειες μεσαίων και χαμηλών εισοδημάτων. Το όνειρο της ιδιοκατοίκησης απομακρύνεται, ενώ ακόμα και η σταθερότητα της ενοικίασης γίνεται αβέβαιη.

Μπροστά σε αυτό το αδιέξοδο, μια εναλλακτική που κερδίζει ολοένα και περισσότερο έδαφος διεθνώς είναι το retail investing, - δηλαδή η πρακτική κατά την οποία ιδιώτες επενδύουν μικρά, τακτικά ποσά σε απλά χρηματοοικονομικά προϊόντα, όπως μετοχές, αμοιβαία κεφάλαια ή ETFs. Για να αρχίσει κάποιος να επενδύει σήμερα, δεν απαιτούνται μεγάλα κεφάλαια, αλλά μικρές, συστηματικές επενδύσεις, ώστε ακόμα και άτομα με περιορισμένα εισοδήματα να μπορούν σταδιακά να δημιουργήσουν μια δικλίδα ασφαλείας για το μέλλον. Πλατφόρμες όπως η Freedom24 έχουν «ανοίξει» την αγορά ακόμα και σε επενδυτές με κεφάλαια της τάξης των 10 ή 20 ευρώ το μήνα.

Η πορεία προς τον κόσμο των επενδύσεων δεν είναι πάντα εύκολη. Συγκεκριμένα, έρευνα του ΟΟΣΑ, δείχνει ότι μόλις το 8% του πληθυσμού κατέχει μετοχές, το 5% έχει επενδυτικό λογαριασμό, ενώ λιγότερο από 1% επενδύει σε κρατικά ομόλογα. Ο οικονομικός αναλφαβητισμός και η διαστρεβλωμένη εντύπωση γύρω από τα επενδυτικά προϊόντα πολλές φορές λειτουργούν ανασταλτικά.

Είναι πολύ σημαντικό για τους νέους επενδυτές να αναζητούν πληροφορίες και να ζητούν συμβουλές από ειδικούς πριν προχωρήσουν σε επενδυτικές κινήσεις. Ας μην ξεχνάμε ότι πάντα σε μια νέα αρχή, όλοι αναζητούμε συμβουλές ή καθοδήγηση από κάποιον πιο έμπειρο που έχει βρεθεί στη θέση μας.

Βλέποντας αυτά τα νούμερα, είναι λογικό να θεωρούμε μη ρεαλιστικό ότι το retail investing μπορεί να αποτελέσει πανάκεια στο πρόβλημα της οικονομικής στενότητας των τελευταίων ετών. Ωστόσο, μπορεί να γίνει μέρος της λύσης ως ένα μέσο προσωπικής οικονομικής ενδυνάμωσης που προσφέρει αυτονομία, εφόσον ενταχθεί σε ένα πλαίσιο λογικής, εκπαίδευσης και επενδυτικού στόχου.

Πάντως, όπως επισημαίνουν οι περισσότεροι ειδικοί, η επένδυση δεν είναι «μαγική συνταγή», αλλά μια «στρατηγική διαχείρισης πόρων», που αποδίδει μακροπρόθεσμα. Ένα τακτικό επενδυτικό πρόγραμμα με ελάχιστο ρίσκο, όπως επενδύσεις σε ETFs που ακολουθούν τον δείκτη S&P 500 ή τον MSCI World, μπορεί σε βάθος δεκαετίας, να χτίσει ένα κεφάλαιο που θα λειτουργήσει είτε ως συμπλήρωμα σύνταξης, είτε ως δίχτυ ασφαλείας για περιόδους κρίσης. Είναι σημαντικό ο επενδυτής να έχει συνέπεια και πειθαρχία στον στόχο που θέτει, ώστε να μπορέσει μακροπρόθεσμα να πετύχει τους στόχους του.

* Επικεφαλής της Freedom24 στην Ελλάδα