Διεθνής διάκριση για άρθρο τριών Ελλήνων καθηγητών

Το Διεθνές Επιστημονικό Περιοδικό του γνωστού Εκδοτικού Οίκου Wiley «Intelligent Systems in Accounting, Finance and Management» με χαρά ανακοινώνει ότι το άρθρο με τίτλο «Εντοπισμός Παραποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων μέσω μιας προσέγγισης Πολύ-ετικετικής Ταξινόμησης», των συγγραφέων Δρ. Μαρία Τραγούδα, Καθηγητή Μιχάλη Δούμπου και Καθηγητή Κωνσταντίνου Ζοπουνίδη (φωτ.), συγκαταλέγεται στις 10 πιο συχνά αναφερόμενες εργασίες του που δημοσιεύθηκαν το 2024.

Περίληψη

Παρόλο που οι χρηματοοικονομικοί έλεγχοι στις εταιρείες έχουν εξελιχθεί σημαντικά με την πάροδο των χρόνων, ο αριθμός των περιπτώσεων εταιρικής απάτης συνεχίζει να αυξάνεται. Αυτό καθιστά επιτακτική την ανάγκη διερεύνησης των παραγόντων που μπορούν να χρησιμεύσουν ως έγκαιρα προειδοποιητικά σήματα, καθώς και την ανάπτυξη αποτελεσματικών συστημάτων για τον εντοπισμό οικονομικής απάτης.

Στην παρούσα εργασία, εξετάζονται οικονομικές καταστάσεις 133 ελληνικών εταιρειών εισηγμένων στο Χρηματιστήριο Αθηνών, για την περίοδο 2014 έως 2019, βάσει της θεωρίας του «διαμαντιού της απάτης» (fraud diamond theory¹). Χρηματοοικονομικά δεδομένα και μεταβλητές εταιρικής διακυβέρνησης χρησιμοποιούνται ως εισροές σε τεχνικές εξόρυξης δεδομένων, με σκοπό την ανάπτυξη μοντέλων που εντοπίζουν μοτίβα ανωμαλιών στις οικονομικές εκθέσεις μιας εταιρείας.

Για τον σκοπό αυτό, αξιοποιούνται δημοφιλείς αλγόριθμοι ταξινόμησης μηχανικής μάθησης σε μια καινοτόμο ρύθμιση πολυ-ετικετικής ταξινόμησης (multi-label classification), η οποία όχι μόνο εντοπίζει περιπτώσεις απάτης, αλλά λαμβάνει υπόψη και τη φύση των παρατηρήσεων των ελεγκτών.

1) Η Θεωρία του Διαμαντιού της Απάτης (Fraud Diamond Theory) είναι ένα αναλυτικό πλαίσιο που χρησιμοποιείται για να εξηγήσει γιατί και πώς διαπράττεται οικονομική απάτη σε έναν οργανισμό.

Διατυπώθηκε το 2004 από τον David Wolfe και τον Dana Hermanson, ως επέκταση του παλαιότερου «Τριγώνου της Απάτης» (Fraud Triangle) του Donald Cressey.

Τα 4 στοιχεία του «Διαμαντιού»

Το μοντέλο αποτελείται από τέσσερις παράγοντες που πρέπει να συντρέχουν για να εκδηλωθεί απάτη:

Κίνητρο / Πίεση (Incentive / Pressure)

Ο δράστης έχει έναν λόγο να διαπράξει την απάτη — π.χ. οικονομικές δυσκολίες, πίεση για επίτευξη στόχων, απληστία.

Ευκαιρία (Opportunity)

Υπάρχει κάποιο «κενό» στους ελέγχους του οργανισμού που επιτρέπει τη διάπραξη της απάτης χωρίς εύκολο εντοπισμό — π.χ. αδύναμοι εσωτερικοί έλεγχοι.

Εξορθολογισμός (Rationalization)

Ο δράστης δικαιολογεί ηθικά την πράξη του στον εαυτό του — π.χ. «το αξίζω», «είναι μόνο προσωρινό», «όλοι το κάνουν».

Ικανότητα (Capability) — το στοιχείο που πρόσθεσε το Διαμάντι

Ο δράστης διαθέτει τις απαραίτητες γνώσεις, δεξιότητες και θέση μέσα στον οργανισμό για να εκτελέσει την απάτη — π.χ. βαθιά γνώση των λογιστικών συστημάτων, υψηλή ιεραρχική θέση.

Το μοντέλο αυτό βοηθά ελεγκτές, ερευνητές και στελέχη επιχειρήσεων να αναγνωρίσουν εκ των προτέρων τις συνθήκες που ευνοούν την απάτη, ώστε να λάβουν προληπτικά μέτρα. Στο πλαίσιο της έρευνας αυτής, χρησιμοποιείται ως θεωρητική βάση για την επιλογή των μεταβλητών που «τροφοδοτούν» τα μοντέλα μηχανικής μάθησης.