Μια εικόνα αντίθετη από εκείνη που χαρακτήρισε την ελληνική βιομηχανία τις προηγούμενες δεκαετίες αποτυπώνει η μελέτη του ΙΟΒΕ για το οικονομικό και κοινωνικό αποτύπωμα της Παπαστράτος, η οποία παρουσιάστηκε τη Δευτέρα 7 Σεπτεμβρίου στη Θεσσαλονίκη, στο εταιρικό περίπτερο της εταιρείας στο πλαίσιο της 90ής Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η ελληνική οικονομία πέρασε από βαθιά κρίση και έντονη αποβιομηχάνιση, η θυγατρική της Philip Morris International προχώρησε σε ριζικό μετασχηματισμό της παραγωγής της, επενδύοντας σε νέα τεχνολογία και στρέφοντας το μεγαλύτερο μέρος της δραστηριότητάς της στις διεθνείς αγορές.
Η αλλαγή συνδέεται κυρίως με την περίοδο 2017-2025. Το 2017 ανακοινώθηκε επένδυση €300 εκατ., συνοδευόμενη από τη δημιουργία 400 νέων θέσεων εργασίας, ενώ το 2018 σταμάτησε η παραγωγή τσιγάρων στο εργοστάσιο του Ασπροπύργου, το οποίο μετατράπηκε σε μονάδα αποκλειστικής παραγωγής θερμαινόμενων ράβδων καπνού για το IQOS.
Από τα €263 εκατ. σε κύκλο εργασιών σχεδόν €1 δισ.
Οι συνολικές επενδύσεις της εταιρείας κατά την περίοδο του μετασχηματισμού ανέρχονται σε €700 εκατ. Η μεταβολή του μεγέθους της δραστηριότητας αποτυπώνεται στον κύκλο εργασιών: από €263 εκατ. το 2017 σε περίπου €1 δισ. το 2025, αύξηση 280%.
Ανάλογη είναι η εικόνα στην απασχόληση. Οι άμεσες θέσεις εργασίας ξεπέρασαν τις 1.500, έναντι 659 το 2017, δηλαδή υπερδιπλασιάστηκαν.
Παρουσιάζοντας τα συμπεράσματα, ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ και καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών Νίκος Βέττας χαρακτήρισε την πορεία της εταιρείας εξαίρεση στη διαδρομή αποβιομηχάνισης της χώρας, σημειώνοντας ότι κατά τη διάρκεια της κρίσης η Παπαστράτος κινήθηκε με μεγαλύτερη δυναμική, στηριζόμενη σε επενδύσεις, εξωστρέφεια και προσέλκυση ξένων κεφαλαίων.
Σύμφωνα με τη μελέτη, οι επενδύσεις της εταιρείας τετραπλασιάστηκαν την τελευταία εικοσαετία, όταν στο σύνολο της ελληνικής βιομηχανίας η αύξηση περιορίστηκε στο 35%.
Εξαγωγές σε 30 αγορές — και μία εξάρτηση
Το δεύτερο σκέλος του μετασχηματισμού αφορά την εξωστρέφεια. Η αξία των εξαγωγών έφθασε το 2025 στα €431 εκατ., αυξημένη κατά 262% σε σχέση με το 2017. Περισσότερο από το 85% της παραγωγής εξάγεται, σε πάνω από 30 χώρες, ενώ η δραστηριότητα της εταιρείας αντιστοιχεί στο 1% των συνολικών ελληνικών εξαγωγών προϊόντων.
Η εξαγωγική διάσταση παραμένει κρίσιμη για μια οικονομία που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει το ζήτημα της χαμηλής προστιθέμενης αξίας σε σημαντικό μέρος των εξαγόμενων προϊόντων της. Ο Νίκος Βέττας έθεσε ακριβώς αυτή την ανάγκη στο επίκεντρο: περισσότερη τεχνολογία και εξωστρέφεια, ώστε οι ελληνικές επιχειρήσεις να ανταγωνίζονται αποτελεσματικότερα διεθνώς.
Η Τίνα Δάβου, Διευθύνουσα Σύμβουλος της Παπαστράτος
0,42% του ΑΕΠ και 2,7% των φορολογικών εσόδων
Η μελέτη αποδίδει στην Παπαστράτος συνολική συμβολή 0,42% του ελληνικού ΑΕΠ με στοιχεία 2024, ενώ η μέση διαχρονική συνεισφορά της στα φορολογικά έσοδα της χώρας υπολογίζεται σε 2,7%. Η απόκλιση ανάμεσα στα δύο μεγέθη εξηγείται από τη φύση του κλάδου: το μεγαλύτερο μέρος αυτής της φορολογικής συνεισφοράς αφορά ειδικό φόρο κατανάλωσης και ΦΠΑ που επιβαρύνουν τον καταναλωτή και αποδίδονται στο Δημόσιο μέσω της εταιρείας, όχι φόρους επί των κερδών της.
Χαρακτηριστική ήταν η υποθετική αναγωγή του Νίκου Βέττα: εάν η Ελλάδα διέθετε 240 επιχειρήσεις με αντίστοιχο αποτύπωμα, το ΑΕΠ της χώρας θα ήταν διπλάσιο. Η εικόνα είναι εύγλωττη, αν και τέτοιοι υπολογισμοί δεν αθροίζονται γραμμικά, καθώς το 0,42% περιλαμβάνει έμμεσες και προκαλούμενες επιδράσεις σε προμηθευτές και κατανάλωση.
Η επένδυση δεν περιορίστηκε στο εργοστάσιο
Η μελέτη καταγράφει παράλληλα σειρά δράσεων που συνδέονται με το κοινωνικό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα της εταιρείας: την Equal Salary Certification το 2019, ως πρώτη εταιρεία στην Ελλάδα που πιστοποιήθηκε για ίσες αμοιβές μεταξύ ανδρών και γυναικών, τη δωρεά 50 αναπνευστήρων στο ΕΣΥ κατά την πανδημία και 20 πυροσβεστικών οχημάτων 4Χ4 στο Πυροσβεστικό Σώμα, καθώς και την αναδάσωση 1.000 στρεμμάτων καμένων εκτάσεων στην Αττική με 70.000 δέντρα το 2021.
Στον περιβαλλοντικό τομέα, η εταιρεία απέκτησε το 2022 πιστοποίηση Zero Waste to Landfill (Platinum), με το σύνολο των απορριμμάτων του εργοστασίου να ανακυκλώνεται, να επαναχρησιμοποιείται ή να αξιοποιείται ενεργειακά. Ακολούθησαν προγράμματα ανάπτυξης ψηφιακών δεξιοτήτων, η ολοκλήρωση το 2024 του τριετούς προγράμματος αναγεννητικής γεωργίας «Νέα Γη: Από τον καπνό στη στέβια» για τη μετάβαση καπνοκαλλιεργητών σε πιο βιώσιμες καλλιέργειες, και το 2025 η πρώτη φάση του «Zero Carbon Tech» για την ενεργειακή μετάβαση του εργοστασίου.
(από αριστερά προς τα δεξιά) Ο Αλέξανδρος Χατζόπουλος, Αντιπρόεδρος της Παπαστράτος και ο Νίκος Βέττας, Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ και Καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών
Το στοίχημα της επόμενης ημέρας
Το ερώτημα που αναδείχθηκε στην παρουσίαση δεν αφορά μόνο την πορεία της Παπαστράτος, αλλά το κατά πόσο το μοντέλο μπορεί να αναπαραχθεί από περισσότερες ελληνικές επιχειρήσεις. Η διευθύνουσα σύμβουλος της εταιρείας Τίνα Δάβου αναφέρθηκε σε μια διαδρομή 95 ετών που εξελίχθηκε παράλληλα με τις αλλαγές της ελληνικής οικονομίας: «Το να παραμένεις σταθερός δεν σημαίνει ότι παραμένεις στάσιμος», σημείωσε.
Ο αντιπρόεδρος Αλέξανδρος Χατζόπουλος στάθηκε στη σημασία των συνεχών επενδύσεων και της μεταφοράς τεχνογνωσίας, υποστηρίζοντας ότι η ικανότητα μιας επιχείρησης να επενδύει ακόμη και σε συνθήκες αβεβαιότητας είναι προϋπόθεση για τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξή της.
Από την πλευρά του, ο Νίκος Βέττας υπογράμμισε ότι η ανταγωνιστικότητα δεν εξαρτάται μόνο από τις επιδόσεις των επιχειρήσεων. Προϋποθέτει σταθερό οικονομικό περιβάλλον που επιτρέπει επενδύσεις με μεγαλύτερη ασφάλεια, καλύτερες υποδομές και αποτελεσματικότερη διασύνδεση λιμένων και logistics.
Στα 95 χρόνια παρουσίας της στην Ελλάδα, η Παπαστράτος παρουσιάζει έτσι μια διαδρομή που, σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, δεν χαρακτηρίζεται απλώς από συνέχεια αλλά από διαδοχικούς μετασχηματισμούς: από την παραδοσιακή παραγωγή τσιγάρων σε ένα μοντέλο που βασίζεται στα θερμαινόμενα προϊόντα, στις επενδύσεις και στις εξαγωγές, με το εργοστάσιο του Ασπροπύργου να λειτουργεί πλέον ως παραγωγικό κέντρο διεθνούς εμβέλειας.
Οι αριθμοί δίνουν το μέτρο της αλλαγής: €700 εκατ. επενδύσεις από το 2017, περίπου €1 δισ. κύκλος εργασιών το 2025, €431 εκατ. εξαγωγές, περισσότερες από 1.500 άμεσες θέσεις εργασίας και συνολικό αποτύπωμα που αντιστοιχεί στο 0,42% του ελληνικού ΑΕΠ.
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ