Στο ανώτατο διεθνές επίπεδο και με ιδιαίτερα υψηλούς τόνους επιλέγει να κινηθεί η κυβέρνηση απέναντι στην Τουρκία, μετά την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέλαβε προσωπικά να μεταφέρει την ελληνική θέση, αξιοποιώντας το βήμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη για να στείλει ένα σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα, αλλά και προς τους εσωτερικούς αμφισβητίες.Η παρέμβαση του πρωθυπουργού είχε έντονο πολιτικό και συμβολικό αποτύπωμα, καθώς επέλεξε να παρουσιάσει το τουρκολιβυκό μνημόνιο ως ευθεία αμφισβήτηση των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη γεωγραφική πραγματικότητα της ανατολικής Μεσογείου.
«Είναι παράνομο, είναι αυθαίρετο και αντιβαίνει στη γεωγραφία την ίδια», τόνισε χαρακτηριστικά, διαμηνύοντας ότι «το Διεθνές Δίκαιο δεν μπορεί να εφαρμόζεται με επιλεκτικό τρόπο» και ότι οι κανόνες που διέπουν τις θάλασσες δεν μπορούν να αλλάζουν για να εξυπηρετούν τις φιλοδοξίες μεμονωμένων κρατών.
Το πιο χαρακτηριστικό στιγμιότυπο της παρέμβασης ήταν η στιγμή που ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε χάρτη στα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας, προκειμένου να καταδείξει ότι η οριοθέτηση που επιχειρούν να επιβάλουν η Τουρκία και η Λιβύη αγνοεί την ύπαρξη των ελληνικών νησιών που βρίσκονται ανάμεσα στις ακτές τους.
Ο πρωθυπουργός υπενθύμισε, μέσω του χάρτη, ότι νησιά όπως η Κρήτη, η Ρόδος, η Κάρπαθος και η Κάσος δεν είναι ακατοίκητες νησίδες, αλλά ζωντανές κοινότητες με ιστορία και οικονομική δραστηριότητα, των οποίων τα δικαιώματα δεν μπορούν να παραγνωρίζονται.
«Η γεωγραφία δεν μπορεί να ξαναγραφτεί», ήταν το μήνυμα που συνόψισε τη συλλογιστική του, με τον χάρτη να λειτουργεί ως οπτικό επιχείρημα προς τους διεθνείς συνομιλητές της Ελλάδας. Παράλληλα, επανέλαβε ότι καμία διμερής συμφωνία δεν μπορεί να στερήσει από τρίτο κράτος τα κυριαρχικά του δικαιώματα και ότι η πρόσφατη επικύρωση του μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή δεν μεταβάλλει, κατά την ελληνική θέση, τον παράνομο χαρακτήρα του.
Δημιουργία τετελεσμένων
Η κυβέρνηση επιδιώκει να καταστήσει σαφές ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί τη δημιουργία τετελεσμένων στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ ταυτόχρονα επιχειρεί να ενισχύσει τη διπλωματική θέση της Ελλάδας μέσα από τη συσπείρωση εταίρων και περιφερειακών δυνάμεων.
Πάντως, η πρωτοβουλία του πρωθυπουργού έχει και εσωτερικούς αποδέκτες. Η αντιπολίτευση ασκεί κριτική στους κυβερνητικούς χειρισμούς, ενώ ο Αντώνης Σαμαράς, αλλά και ο Κώστας Καραμανλής με πιο ήπιο ύφος, έχουν αναδείξει επανειλημμένα ζητήματα που αφορούν την εξωτερική πολιτική και τις σχέσεις με την Τουρκία.
Σε αυτό το περιβάλλον, η εμφάνιση του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Συμβούλιο Ασφαλείας μπορεί να ερμηνευθεί και ως προσπάθεια να δείξει ότι η κυβέρνηση αναλαμβάνει πρωτοβουλίες, υπερασπίζεται ενεργά τις ελληνικές θέσεις και δεν περιορίζεται σε διαπιστώσεις μετά από δυσμενείς εξελίξεις.
«Το μήνυμα ήταν σαφές: το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο, τη γεωγραφία και την κοινή λογική. Οι εταίροι και οι σύμμαχοί μας γνωρίζουν πλέον απολύτως ποιες είναι οι ελληνικές θέσεις», τόνισε ο υφυπουργός Εξωτερικών, Τάσος Χατζηβασιλείου, μιλώντας στην ΕΡΤ.
Υπογράμμισε ότι Τουρκία και Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ακτές που να επιτρέπουν την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών μεταξύ τους, ενώ ερωτώμενος για την κίνηση της Άγκυρας να προσφέρει «γη και ύδωρ» στο Κάιρο για την υπογραφή δικής τους συμφωνίας, σχολίασε: «Η γεωγραφία είναι πολύ αυστηρή επιστήμη. Η οριοθέτηση ΑΟΖ γίνεται μόνο με βάση το Διεθνές Δίκαιο και δεν μπορεί να μετατρέπεται σε ανατολίτικο παζάρι».