Moody’s: Αρνητικό το outlook της Τουρκίας

Σε υποβάθμιση των προοπτικών της Τουρκίας σε αρνητικές από σταθερές προχώρησε η Moody’s, διατηρώντας όμως αμετάβλητη την αξιολόγηση Ba1.

Σύμφωνα με τον οίκο, η μεταβολή του outlook αντανακλά έναν συνδυασμό αλληλοσυνδεόμενων λόγων: την συνεχιζόμενη διάβρωση της θεσμικής ισχύος της Τουρκίας, την πιο αδύναμη προοπτική ανάπτυξης, τις αυξημένες πιέσεις στους δημόσιους και εξωτερικούς λογαριασμούς της Τουρκίας και, συνεπώς, τον αυξημένο κίνδυνο πιστωτικού σοκ.

Η επιβεβαίωση της αξιολόγησης Ba1 αντανακλά την μεγάλη οικονομική και δημοσιονομική ισχύ της κυβέρνησης, που συνεχίζει να παρέχει «μαξιλάρι» έναντι των κινδύνων που ενέχει η περιορισμένη θεσμική ισχύ της και η υψηλή εξωτερική ευπάθειά της, καθώς και τον εγγενή δυναμισμό της οικονομίας που η Moody’s εκτιμά τι θα αναζωογονηθεί αν υλοποιηθούν δομικές μεταρρυθμίσεις και μειωθεί η πολιτική αβεβαιότητα.

Το σκεπτικό της Moody’s για την υποβάθμιση του outlook από σταθερό σε αρνητικό είναι το εξής:

Από τον Σεπτέμβριο, οι εγχώριες και εξωτερικές πιέσεις στο πιστωτικό προφίλ της Τουρκίας έχουν αυξηθεί σημαντικά. Το τεταμένο εγχώριο πολιτικό περιβάλλον μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του περασμένου Ιουλίου διατηρείται για περισσότερο απ’ όσο αναμένονταν, κατάσταση που το δημοψήφισμα της 16ης Απριλίου για την συγκέντρωση εκτελεστικών εξουσιών στην προεδρία, δεν αναμένεται να αλλάξει δεδομένου του μεγάλου διχασμού μεταξύ του κυβερνώντος κόμματος και της αντιπολίτευσης για τις συνταγματικές αλλαγές. Οι ενέργειες που γίνονται για να μειωθούν οι διάφορες μορφές αντίδρασης προς την κυβέρνηση από τον περασμένο Ιούλιο έχουν υπονομεύσει την διοικητική δυνατότητα της χώρας και έχουν βλάψει την εμπιστοσύνη στον ιδιωτικό τομέα.

Ως εν μέρει συνέπεια, η Τουρκία έχει βιώσει μια περαιτέρω επιβράδυνση της ανάπτυξής της. Αν και η Moody’s αναμένει οι ιδιαίτερα ισχνές οικονομικές επιδόσεις του γ’ τριμήνου του 2016 να είναι προσωρινές, ωστόσο η επίπτωση των συνεχιζόμενων πολιτικών και γεωπολιτικών εντάσεων στην εγχώρια εμπιστοσύνη και οι αυξημένες εξωτερικές πιέσεις που οδήγησαν σε απότομη υποτίμηση της λίρας και σε υψηλό πληθωρισμό, θα πιέσουν την ανάπτυξη βραχυπρόθεσμα, σε σχέση με τις προσδοκίες του προηγούμενου έτους. Πιο μακροπρόθεσμα, η δυνητική ανάπτυξη θα παραμείνει σχετικά χαμηλή λόγω της συνεχιζόμενης απουσίας των διαρθρωτικών οικονομικών μεταρρυθμίσεων που είχαν αρχικώς σχεδιαστεί, όπως οι μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας για την ενίσχυση της παραγωγικότητας.

Η πολιτική αντίδραση των αρμόδιων αρχών έχει επικεντρωθεί κυρίως στην στήριξη της βραχυπρόθεσμης οικονομικής δραστηριότητας και έχει αυξήσει τον ηθικό κίνδυνο. Η κεντρική τράπεζα έχει χαλαρώσει τους macro-prudential κανόνες για να τονώσει την πιστωτική ανάπτυξη, αντιστρέφοντας μέτρα που είχαν ληφθεί το 2012-2014 για την συγκράτηση του ρυθμού ανάπτυξης των χρεών των νοικοκυριών. Οι αρχές έχουν ενθαρρύνει τις τράπεζες να αυξήσουν τον δανεισμό, να αναδιαρθρώσουν τα προγράμματα αποπληρωμής και να επιτρέψουν στις επιχειρήσεις να αποπληρώσουν δάνεια σε ξένο νόμισμα με τουρκική λίρα, με ευνοϊκό επιτόκιο. Και η κεντρική τράπεζα έχει διατηρήσει αρνητικά τα επιτόκια σε πραγματικούς όρους, λόγω των αυξανόμενων πληθωριστικών πιέσεων, κυρίως, όπως φαίνεται, για να αποφύγει την αύξηση των χρηματοδοτικών πιέσεων στις εγχώριες επιχειρήσεις. Η Moody’s θεωρεί πως τέτοια μέτρα κινδυνεύουν να αυξήσουν τις μακροοικονομικές ανισορροπίες, αποτυγχάνοντας ταυτόχρονα να διευθετήσουν τα θεμελιώδη διαρθρωτικά προβλήματα που εμποδίζουν την ανάπτυξη.

Σύμφωνα με την Moody’s, η πιο αδύναμη ανάπτυξη επηρεάζει αρνητικά τα υγιή δημόσια οικονομικά και το χαμηλό κρατικό χρέος της. Η κυβέρνηση έχει λάβει σειρά μέτρων για να μετριάσει την εγχώρια επίπτωση της επιβράδυνσης της οικονομίας, περιλαμβανομένης της χορήγησης μισθοδοτικών επιδοτήσεων σε εταιρίες και στην παράταση των προθεσμιών για την αποπληρωμή φόρων και ασφαλιστικών εισφορών. Το σταμάτημα αυτής της στήριξης θα είναι δύσκολο καθώς οι παράγοντες που επιβαρύνουν την κατανάλωση και τις επενδύσεις, όπως ο υψηλότερος πληθωρισμός και τα επιτόκια και η μείωση της παραγωγικότητας, είναι διαρθρωτικοί και όχι κυκλικοί. Η Moody’s αναμένει αύξηση των κρατικών δαπανών και το 2018, διεύρυνση του δημοσιονομικού ελλείμματος και αύξηση των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων, με αρνητική επίπτωση για το χρέος της χώρας.

Επίσης, η εξωτερική ευπάθεια της Τουρκίας είναι μια μακροχρόνια πιστωτική αδυναμία, όμως αυτό τονίστηκε τους τελευταίους μήνες από διάφορους παράγοντες. Αν και ορισμένοι, όπως η αύξηση των αμερικανικών επιτοκίων, είναι εξωτερικοί, ωστόσο οι περισσότεροι αντανακλούν εσωτερικές εξελίξεις που έχουν υπονομεύσει την εμπιστοσύνη των εγχώριων και των ξένων επενδυτών, ή είναι γεωπολιτικά ζητήματα, όπως οι τρομοκρατικές επιθέσεις, που έχουν επηρεάσει πολύ αρνητικά τον τουρισμό.