Η κρίση φεύγει (;) η ακρίβεια μένει

Φίλτατοι, καλή σας ημέρα!

Κάθε κρίση έχει ένα τέλος. Οι κυβερνήσεις το περιμένουν για να πανηγυρίσουν. Οι πολίτες για να ανασάνουν.

Η ένταση στη Μέση Ανατολή δείχνει να αποκλιμακώνεται. Οι αγορές πετρελαίου ηρεμούν. Οι φόβοι για παρατεταμένη διαταραχή στη ναυσιπλοΐα, στα Στενά του Ορμούζ, περιορίζονται. Τα δελτία ειδήσεων αναζητούν ήδη το επόμενο θέμα. Η κρίση μοιάζει να απομακρύνεται.

Μόνο που η ελληνική οικογένεια συνεχίζει να ζει με τον λογαριασμό αυτής της κρίσης.

Γιατί οι διεθνείς κρίσεις μπορεί να τελειώνουν, αλλά οι επιπτώσεις τους στην τσέπη του καταναλωτή σπανίως εξαφανίζονται με την ίδια ταχύτητα. Και στην Ελλάδα η εμπειρία δείχνει ότι πολλές φορές δεν εξαφανίζονται καθόλου.

Τα στοιχεία των τελευταίων ημερών είναι αποκαλυπτικά. Ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε τον Μάιο στο 5,2%, με τη βενζίνη να καταγράφει αυξήσεις άνω του 20%, τη στέγαση να κινείται πάνω από το 11% και βασικά είδη διατροφής να συνεχίζουν την έντονα ανοδική τους πορεία.

Την ίδια στιγμή, ο γενικός δείκτης τιμών εισαγωγών στη βιομηχανία, ένα καίριος πρόδρομος δείκτης για την πορεία τιμών, αυξήθηκε κατά 18,4%, προαναγγέλλοντας νέες πιέσεις στο κόστος παραγωγής και, αργότερα, στα ράφια των καταστημάτων.

Με απλά λόγια, ακόμη και αν η γεωπολιτική κρίση υποχωρεί, υπάρχει ορατός κίνδυνος η ακρίβεια να παραμένει εδώ. Και πιθανότατα θα παραμείνει για αρκετό ακόμη διάστημα.

Η Τράπεζα της Ελλάδος προειδοποιεί ότι η ουσιαστική αποκλιμάκωση του πληθωρισμού μετατίθεται πλέον για το 2027. Το πιο ανησυχητικό όμως εύρημα δεν είναι αυτό. Είναι ότι στην Ελλάδα το ενεργειακό κόστος μεταφέρεται στις τελικές τιμές ταχύτερα και εντονότερα από ό,τι στον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

Με άλλα λόγια, το πρόβλημα δεν είναι μόνο διεθνές. Είναι και ελληνικό και έχει άλλες “ρίζες” στην πατρίδα μας. Στην Ελλάδα οι τιμές ανεβαίνουν γρήγορα όταν αυξάνεται το κόστος. Πολύ πιο αργά αποκλιμακώνονται όμως όταν αυτό μειώνεται. Αυτό δεν είναι “νόμος” της οικονομίας. Είναι “νόμος” στην ελληνική αγορά και συνιστά ένδειξη ότι κάτι δεν λειτουργεί σωστά.

Και όταν ακόμη και η Τράπεζα της Ελλάδος, αλλά και οι ίδιοι οι εκπρόσωποι της επιχειρηματικής κοινότητας, επισημαίνουν το πρόβλημα του ενεργειακού κόστους, της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας, τότε δύσκολα μπορεί κανείς να πιστέψει ότι η λύση θα βρεθεί σε μία ακόμη σύσκεψη στο υπουργείο Ανάπτυξης ή σε μία ακόμη «εθνική συμφωνία» με τα σούπερ μάρκετ.

Η κυβέρνηση επιχειρεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα με πλαφόν, επιδοτήσεις και συμφωνίες κυρίων. Πρόκειται για πολιτικές που μπορεί να προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση ή επικοινωνιακό όφελος. Δεν αντιμετωπίζουν όμως την αιτία του προβλήματος.

Οι επιδοτήσεις μεταφέρουν το κόστος από τον λογαριασμό του καταναλωτή, στον προϋπολογισμό. Τα πλαφόν περιορίζουν προσωρινά ορισμένες υπερβολές. Οι συμφωνίες καλής θέλησης λειτουργούν όσο διαρκεί η διάθεση των συμμετεχόντων να τις τηρούν.

Τίποτε από αυτά δεν εξυγιαίνει την αγορά. Τίποτε δεν ενισχύει τον ανταγωνισμό. Τίποτε δεν μειώνει μόνιμα το κόστος παραγωγής.

Και εδώ βρίσκεται το παράδοξο των ημερών μας.

Η κυβέρνηση πανηγυρίζει για τη δημοσιονομική σταθερότητα, για την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας, για την έξοδο από τα καθεστώτα επιτήρησης και για τους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης. Όλα αυτά είναι πραγματικά και σημαντικά επιτεύγματα.

Όμως οι πολίτες αξιολογούν την οικονομία διαφορετικά. Όχι από τα δελτία των οίκων αξιολόγησης. Αλλά από την τιμή της βενζίνης. Από το ενοίκιο. Από τον λογαριασμό του ρεύματος.

Από το ταμείο του σούπερ μάρκετ. Οι αριθμοί της οικονομίας μπορεί να ευημερούν. Οι αριθμοί του νοικοκυριού όχι πάντα.

Η αλήθεια είναι ότι η ακρίβεια δεν αποτελεί πλέον μια παροδική συνέπεια μιας διεθνούς αναταραχής. Τείνει να εξελιχθεί σε μόνιμο χαρακτηριστικό μιας οικονομίας που εξακολουθεί να κουβαλά διαρθρωτικές αδυναμίες: υψηλό ενεργειακό κόστος, περιορισμένο ανταγωνισμό σε κρίσιμους κλάδους, χαμηλή παραγωγικότητα και αγορές που συχνά λειτουργούν με όρους που δεν ευνοούν τον καταναλωτή. Οι κρίσεις έχουν ημερομηνία λήξης. Οι στρεβλώσεις όχι.

Και όσο η πολιτική ασχολείται περισσότερο με τη διαχείριση των συνεπειών παρά με τη θεραπεία των αιτιών, η ακρίβεια θα παραμένει ο πιο πιστός συγκάτοικος του ελληνικού νοικοκυριού.