Τεχνητή Νοημοσύνη: Τα σήματα από την έκθεση που τρόμαξε την Wall Street

Ο φόβος γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι κάτι καινούργιο. Μάλιστα, από την πρώτη στιγμή που η OpenAI λάνσαρε το ChatGPT κάνοντας την AI αυτό που λέμε mainstream, οι δυσοίωνες προβλέψεις δίνουν και παίρνουν, με τις αγορές να ταλανίζονται κάθε φορά που βγαίνει κάποιο αρνητικό report.

Ωστόσο, τη Δευτέρα η Wall Street βρέθηκε αντιμέτωπη με μια αναπάντεχη εξέλιξη, καθώς αυτό που βύθισε τις μετοχές εταιρειών διανομής, πληρωμών και λογισμικού δεν ήταν κάποια νέα έρευνα, αλλά ένα memo της σχετικά άγνωστης μέχρι πρότινος Citrini Research με τίτλο «Η παγκόσμια κρίση νοημοσύνης του 2028», το οποίο βασίζεται σε ένα τελείως υποθετικό σενάριο. Η αναταραχή ήταν τέτοια που η IBM είδε την μεγαλύτερη ημερήσια υποχώρησή της τα τελευταία 25 χρόνια. 

Πώς μπορεί να μοιάζει ο κόσμος σε δύο χρόνια

Η εισαγωγή του memo της Citrini γράφει πάνω ως ημερομηνία  30 Ιουνίου του 2028. Όπως αναφέρει το ποσοστό ανεργίας εκείνο το πρωί ανήλθε στο 10,2%, καταγράφοντας υψηλότερη του αναμενομένου επίδοση κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες. Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε ισχυρές πιέσεις στις αγορές, με τον δείκτη S&P να υποχωρεί κατά 2% μετά την ανακοίνωση των στοιχείων, διευρύνοντας τη συνολική πτώση στο 38% από τα υψηλά που είχε καταγράψει τον Οκτώβριο του 2026.

«Δύο χρόνια μόνο χρειάστηκαν για  περάσουμε από μια κατάσταση που χαρακτηριζόταν ως “ελεγχόμενη” και “περιορισμένη σε συγκεκριμένους κλάδους” σε μια οικονομία που πλέον δεν θυμίζει σε τίποτα εκείνη μέσα στην οποία μεγαλώσαμε», γράφουν οι συγγραφείς της έκθεσης, σκιαγραφώντας έναν κόσμο που η επίδραση της Τεχνητής Νοημοσύνη είναι τόσο καταλυτική που ο συνολικός της αντίκτυπος φτάνει να γίνει καταστροφικός για την οικονομία. Σε αυτόν τον κόσμο υπάρχουν κύματα απολύσεων, οι υπαλληλικές θέσεις εργασίας «πετσοκόβονται» και ο δείκτης ανεργίας φτάνει στα ύψη.

Όλα ξεκινούν με την άνοδο της Agentic AI και των σχετικών εργαλείων συγγραφής κώδικα. Οι εταιρείες άρχισαν σιγά σιγά να διαπιστώνουν ότι μπορούσαν να αναπτύξουν μόνες τους μέσα σε λίγες εβδομάδες λύσεις και εφαρμογές που υπό άλλες συνθήκες θα κόστιζαν εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια.

Στην αρχή  το κλίμα στις αγορές ήταν ευφορικο. Οι δυνατότητες της AI αυξάνονταν συνεχώς μαζί με τις επενδύσεις, ενώ τα λειτουργικά κόστη έπεφταν. 

Παρόλα αυτά, η ευφορία δεν κράτησε για πολύ, καθώς την στιγμή που η παραγωγικότητα έφτασε σε ιστορικά υψηλα επίπεδα, οι μισθοί κατέρρευσαν. Κατά συνέπεια σιγά σιγά άρχισαν να εμφανίζονται τα πρώτα ρήγματα στην καταναλωτική οικονομία.  Για να περιγράψουν την αύξηση της παραγωγωγικοτητας που δεν διοχετεύεται ποτέ στην πραγματική οικονομία, οι οικονομικοί αναλυτές καθιέρωσαν τον όρο «Ghost GDP».

Σε κάθε επίπεδο, η Τεχνητή Νοημοσύνη ξεπερνούσε τις προσδοκίες — και η αγορά ήταν η AI. Το μόνο πρόβλημα ήταν ότι η οικονομία δεν ήταν. Τελικά, οι επιπτώσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης πήραν την μορφή χιονοστοιβάδας, οδηγώντας σε crash στα τέλη του 2027.  

Οι AI agents κατέβαλαν κάθε πτυχή της οικονομίας, μειώνοντας την ανάγκη για ανθρώπινη παρέμβαση. Μπορεί η  Τεχνητή Νοημοσύνη να  δημιούργησε πράγματι και νέες δουλειές, αλλά με κάθε νέα θέση, υπήρχαν δεκάδες άλλες που εξαφανίζονταν, ενώ οι αμοιβές των νέων ρόλων ήταν σημαντικά χαμηλότερες από εκείνες που αντικαθιστούσαν.

Συγχρόνως, η Τεχνητή Νοημοσύνη γινόταν συνεχώς πιο ισχυρή και φθηνότερη. Οι εταιρείες προχωρούσαν σε απολύσεις εργαζομένων και στη συνέχεια χρησιμοποιούσαν την εξοικονόμηση κόστους για να αποκτήσουν ακόμη μεγαλύτερες δυνατότητες AI.

Μια καθόλου τυπική οικονομική ύφεση

Έχει ενδιαφέρον ότι οι συγγραφείς της έκθεσης δεν κάνουν λόγο για μια τυπική οικονομική ύφεση,  όπου η απώλεια θέσεων εργασίας είναι σχετικά ισορροπημένη, επηρεάζοντας τόσο τους εργαζόμενους χειρωνακτικών επαγγελμάτων όσο και τους εργαζόμενους γραφείου, περίπου ανάλογα με το μερίδιό τους στο σύνολο της απασχόλησης.

Στην περίπτωση της ύφεσης που έφερε η AI οι απώλειες θέσεων εργασίας συγκεντρώθηκαν στα ανώτερα εισοδηματικά κλιμάκια. Αν και πρόκειται για σχετικά μικρό ποσοστό της συνολικής απασχόλησης, οι ομάδες αυτές αντιπροσωπεύαν δυσανάλογα μεγάλο μερίδιο της καταναλωτικής δαπάνης. Για παράδειγμα, ακόμη  και μια σχετικά περιορισμένη μείωση 2% στις θέσεις εργασίας γραφείου οδήγησε σε δυσανάλογα μεγάλη συρρίκνωση — της τάξης του 3% έως 4% — στις βασικές καταναλωτικές δαπάνες.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη αλλάζει τον ρου της οικονομικής ιστορίας

Σε όλη τη σύγχρονη οικονομική ιστορία, η ανθρώπινη νοημοσύνη αποτελούσε τον σπάνιο και περιοριστικό παραγωγικό πόρο . Ωστόσο η Τεχνητή Νοημοσύνη άλλαξε αυτή την συνθήκη, καθώς για πρώτη φορά το πιο ισχυρό εργαλείο παραγωγικότητας δεν δημιούργησε  νέες θέσεις εργασίας, αλλά τις περιόρισε όπως καταλήγουν οι συγγραφείς της έκθεσης.

Το memo της Citrini μπορεί να είναι προϊόν μυθοπλασίας, όμως η γλαφυρότητα και η λεπτομερής ανάλυση του είναι τέτοια το που κατέστησαν σχεδόν αμέσως viral. Παράλληλα, θέτει προς αμφισβήτηση ένα από τα βασικά επιχειρήματα ενάντια στην απώλεια θέσεων εργασίας εξαιτίας της AI, υποστηρίζοντας ότι με κάθε νέα θέση που θα δημιουργείται, θα υπάρχουν δεκάδες άλλες που θα εξαφανίζονται.

Σε κάθε περίπτωση μόνο ο χρόνος θα δείξει το εάν ζητήματα που θέτει η Citrini στον τραπέζι έχουν πραγματική βάση ή  εάν πρόκειται για ένα ακόμα σενάριο τρόμου γύρω από την AI.