Ο Τραμπ έχει χάσει τον έλεγχο του πολέμου στο Ιράν

Όταν οι πρόεδροι εμφανίζονται στην τηλεόραση σε καιρό πολέμου, δεν περιγράφουν απλώς τα γεγονότα. Προσπαθούν να τους δώσουν νόημα. Το βράδυ της Τετάρτης, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόνλαντ Τραμπ παρουσίασε τον πόλεμο με το Ιράν ως μια δύσκολη αλλά αναγκαία επιχείρηση που οδεύει σε μια ευνοϊκή κατάληξη, τονίζουν σε άρθρο τους οι New York Times.

Όπως αναφέρουν ορισμένα από τα στοιχεία αυτού του αφηγήματος περί αμερικανικής νίκης είναι αναμφίβολα αληθινά: οι αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις έχουν κυριαρχήσει στον αέρα και έχουν αποδυναμώσει όχι μόνο τις στρατιωτικές δυνατότητες της Τεχεράνης, αλλά και την πολεμική της βιομηχανία.  Οι επιθέσεις αποκάλυψαν επίσης για ακόμα μία φορά τις σημαντικές αδυναμίες των ιρανικών υπηρεσιών πληροφοριών, επιτρέποντας τη στοχοποίηση και τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, καθώς και άλλων υψηλόβαθμων στρατιωτικών και πολιτικών στελεχών, ήδη από το ξεκίνημα της εκστρατείας.

Ωστόσο, τονίζει το άρθρο, το κεντρικό ερώτημα αυτού του πολέμου δεν ήταν ποτέ αν το Ιράν μπορεί να πληγεί. Ήταν αν ο πόνος θα μεταφραζόταν σε υποταγή. Μέχρι στιγμής, αυτό δεν έχει συμβεί.

Ο ισχυρισμός περί αλλαγής καθεστώτος έχει διαψευστεί από την αντικατάσταση ενός Χαμενεΐ με έναν άλλον. Το μεγαλύτερο μέρος της ανώτερης πολιτικής ελίτ παραμένει στη θέση του, ενώ η εξουσία έχει μετατοπιστεί προς πιο σκληροπυρηνικές στρατιωτικές μορφές.

Επιπλέον, σημειώνουν οι NYT, h αποδυνάμωση της στρατιωτικής ισχύος του Ιράν δεν έχει εμποδίσει την Τεχεράνη να εξαπολύει τακτικές επιθέσεις με drones και πυραύλους εναντίον του Ισραήλ και συμμάχων στον Περσικό Κόλπο.

Αλλά το σημαντικότερο κατά τους NYT είναι ότι οι Ιρανοί κατάφεραν να περιορίσουν τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, αλλάζοντας έτσι τους όρους της σύγκρουσης. Το Ιράν μπορεί να μην είναι σε θέση να επικρατήσει σε μια συμβατική στρατιωτική αντιπαράθεση αλλά μπορεί ωστόσο να παρατείνει τη σύγκρουση, να αυξήσει το κόστος της και να διαταράξει την παγκόσμια οικονομία.

Με αυτόν τον τρόπο, υπογραμμίζουν οι NYT, έδειξε ότι ένας αποδυναμωμένος στρατός και  μια λαβωμένη χώρα δεν χρειάζονται όπλα μαζικής καταστροφής για να κρατούν τους αντιπάλους τους σε ομηρία.

Αυτός είναι ο λόγος που σύμφωνα με τους NYT οι τρεις στρατηγικές που έχει ακολουθήσει η Ουάσινγκτον για να πιέσει το Ιράν να παραχωρήσει τον έλεγχο του θαλάσσιου διαδρόμου —η απειλή καταστροφής της ενεργειακής του υποδομής, η υποβάθμιση της διαταραχής ως πρόβλημα άλλων και η εκτίμηση ότι τα Στενά θα ανοίξουν «φυσικά» μετά τον πόλεμο, καθώς και η ένταξή του σε μια μακρά λίστα απαιτήσεων για μια πιθανή συμφωνία— δεν έχουν αποδώσει.

Μετά τις στρατιωτικές αδυναμίες που έδειξε το Ιράν στον 12ήμερο πόλεμο του περασμένου Ιουνίου και τις εθνικές διαδηλώσεις που κατέστειλε βίαια φέτος, οι υποστηρικτές αυτού του πολέμου ίσως θεώρησαν ότι ένα καθεστώς ήδη αποδυναμωμένο από κυρώσεις, διαφθορά και λαϊκή δυσαρέσκεια θα κατέρρεε αν δεχόταν αρκετά ισχυρό πλήγμα. 

Αν και ο πόλεμος μπορεί τελικά να επιδεινώσει τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Ισλαμική Δημοκρατία, προς το παρόν έχει σύμφωνα με τους NYT επιτρέψει στους ηγέτες της παρουσιάζονται ως υπερασπιστές ενός πολιορκημένου έθνους, αντί για βασανιστές του.

 Όπως υποστηρίζουν οι NYT, o Τραμπ έχει τώρα τρεις επιλογές:

Πρώτον, μπορεί να κλιμακώσει τη σύγκρουση, εξ ου και οι συζητήσεις για αποστολή αμερικανικών δυνάμεων σε ιρανικό έδαφος ή για κατάληψη στρατηγικών σημείων ώστε να ανοίξουν ξανά οι θαλάσσιοι δρόμοι.

Ωστόσο, τονίζουν οι NYT, μια χερσαία επέμβαση θα μετέτρεπε πλήρως τη φύση του πολέμου. Το Ιράν πιθανότατα θα ναρκοθετούσε τα Στενά του Ορμούζ, θα στόχευε πιο άμεσα αμερικανικά στρατεύματα και θα αύξανε τις επιθέσεις σε υποδομές στον Κόλπο. Η σύγκρουση θα έπαυε να αφορά μόνο τις πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν ή ακόμη και το καθεστώς του. Θα μετατρεπόταν σε αγώνα για τους εμπορικούς διαδρόμους — έναν πόλεμο με συνέπειες που θα ξεπερνούσαν κατά πολύ το πεδίο της μάχης.

Δεύτερον, ο πρόεδρος μπορεί να συνεχίσει να αποδυναμώνει τις δυνατότητες του Ιράν και στη συνέχεια να αποχωρήσει. Αυτό φαίνεται να είναι σύμφωνα με τους NYT το άμεσο σχέδιό του.

Όπως επισημαίνουν οι NYT, στην ομιλία του υποσχέθηκε να πλήξει το Ιράν «εξαιρετικά σκληρά τις επόμενες δύο έως τρεις εβδομάδες». Έχει επίσης αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο «στοχευμένων χτυπημάτων» ακόμη και μετά το τέλος της σύγκρουσης.

Αν και η διακοπή της αιματοχυσίας θα ήταν θετική εξέλιξη, αυτό το σενάριο θα ήταν σύμφωνα με τους NYT καταστροφικό για τα κράτη του Κόλπου και τον υπόλοιπο κόσμο, που θα έπρεπε να διαχειριστούν ένα πληγωμένο και επιθετικό Ιράν, το οποίο έχει αποδείξει ότι μπορεί να διαταράξει την παγκόσμια οικονομία κατά βούληση.

Η τρίτη επιλογή είναι μια συμφωνία, η οποία προς το παρόν δεν φαίνεται πιθανή, δεδομένου ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν πολύ διαφορετικές αντιλήψεις για τους όρους της.