Οταν ο Ιονούτ Νεντελέα δίνει αίμα, του αρέσει να γνωρίζει ότι βοηθά έναν Ρουμάνο που το έχει ανάγκη. Του αρέσει όμως και το γεγονός ότι κερδίζει κάποια επιπλέον χρήματα.
Έτσι, μερικές φορές τον χρόνο, ο 46χρονος project manager περιμένει υπομονετικά για ώρες σε μια εγκατάσταση στο κέντρο του Βουκουρεστίου, που βρίσκεται σε κακή κατάσταση, μέχρι μια νοσηλεύτρια να του πάρει αίμα.
Αργότερα, συνδέεται στον λογαριασμό του στη χρηματιστηριακή εταιρεία και ανεβάζει τη βεβαίωση αιμοδότη, προκειμένου να λάβει την οικονομική ανταμοιβή του: Τη δυνατότητα να αγοράσει ρουμανικά κρατικά ομόλογα με ενισχυμένα επιτόκια άνω του 7%.
Οπως μεταδίδει το Bloomberg, το επιτόκιο αυτό είναι κατά μία ολόκληρη ποσοστιαία μονάδα υψηλότερο από το επιτόκιο που είναι διαθέσιμο στους περισσότερους ιδιώτες επενδυτές.
«Μπορεί να χάσεις μισή ημέρα για την ίδια την αιμοδοσία, αλλά σαφώς αξίζει τον κόπο», δήλωσε ο Νεντελέα.
Το πρόγραμμα «αίμα για ομόλογα» αποτελεί μία από τις πιο ασυνήθιστες εκστρατείες χρηματοδότησης του δημόσιου χρέους στον κόσμο.
Για τη Ρουμανία, ωστόσο, λειτουργεί, καθώς συμβάλλει τόσο στην αντιμετώπιση της χρόνιας έλλειψης αίματος στη χώρα όσο και στην εξασφάλιση των αναγκαίων κεφαλαίων για την κάλυψη του σημαντικού δημοσιονομικού ελλείμματος.
Από τις αρχές του 2025, το πρόγραμμα έχει συγκεντρώσει περίπου 2,8 δισ. λέι (604 εκατ. δολάρια) από δεκάδες χιλιάδες ιδιώτες επενδυτές.
Η παγκόσμια στροφή στους μικροεπενδυτές
Η Ρουμανία αποτελεί μέρος μιας παγκόσμιας προσπάθειας των υπευθύνων χάραξης πολιτικής να πείσουν τους απλούς πολίτες να συμβάλουν στη χρηματοδότηση των δημόσιων δαπανών.
Από την Ιταλία έως την Ιαπωνία και τη Βραζιλία, οι κυβερνήσεις πειραματίζονται με νέους τρόπους για να προσελκύσουν υδραυλικούς, μηχανικούς και εκπαιδευτικούς στην αγορά κρατικών ομολόγων. Καθώς το δημόσιο χρέος έχει αυξηθεί κατακόρυφα σε μεγάλο μέρος του κόσμου τα τελευταία χρόνια, η ανάγκη αυτή έχει γίνει ακόμη πιο επιτακτική.
Στη σημερινή Ρουμανία, το πρόγραμμα για ιδιώτες επενδυτές, συμπεριλαμβανομένης της ανταλλαγής αιμοδοσίας με ομόλογα, καλύπτει σχεδόν το ένα πέμπτο των συνολικών δανειακών αναγκών της κυβέρνησης.
«Κάθε μικρή συνεισφορά βοηθά», δήλωσε ο Μόριτς Κρέμερ, επικεφαλής οικονομολόγος της γερμανικής Landesbank Baden-Wuerttemberg και πρώην επικεφαλής αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας της S&P Global. «Οι κυβερνήσεις προσπαθούν να συγκεντρώσουν κάθε πίστωση που μπορούν να εξασφαλίσουν».
Μέρος της ελκυστικότητας συνδέεται με τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφέρονται οι ιδιώτες επενδυτές. Κατά κανόνα, τείνουν να αγοράζουν και να διακρατούν τα ομόλογα, σε αντίθεση με τα hedge funds και τους ξένους θεσμικούς επενδυτές, οι οποίοι μπορούν να σπεύσουν να αποχωρήσουν σε περιόδους αναταραχής.
Παράλληλα, τα υψηλότερα επιτόκια έχουν καταστήσει τα ομόλογα πιο ελκυστικά για τους απλούς αποταμιευτές.
Τα νοικοκυριά κατείχαν το 11% του δημόσιου χρέους το 2024 στις χώρες που παρακολουθεί ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), ποσοστό υπερδιπλάσιο σε σχέση με το 2021. Έξι χώρες εξέδωσαν νέους τίτλους που απευθύνονταν σε ιδιώτες επενδυτές το διάστημα έως τον Οκτώβριο του 2025, ενώ άλλες έξι σχεδίαζαν να ακολουθήσουν.
Η Ιαπωνία στρέφεται στους ιδιώτες επενδυτές
Στην Ιαπωνία, οι πωλήσεις ομολόγων σημειώνουν έκρηξη, καθώς οι ιδιώτες επενδυτές αναζητούν τις υψηλότερες αποδόσεις εδώ και δεκαετίες.
Η χώρα πούλησε ποσό-ρεκόρ 5,14 τρισ. γεν (33 δισ. δολάρια) σε ομόλογα σε ιδιώτες επενδυτές από τον Απρίλιο έως τον Σεπτέμβριο, σημειώνοντας αύξηση 84% σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα.
Η Ιαπωνία προωθεί κρατικά ομόλογα στους μικροεπενδυτές εδώ και δεκαετίες και χρησιμοποιεί ακόμη και χαρακτήρες κινουμένων σχεδίων, όπως έναν με το όνομα Kokusai-sensei, ή «Δάσκαλος των Κρατικών Ομολόγων», για να ενισχύσει τις πωλήσεις.
Μια νέα εκστρατεία μάρκετινγκ ξεκίνησε τον Αύγουστο, προβάλλοντας τις επενδύσεις ως «ένα πλεονέκτημα για όλους». Οι αρμόδιες αρχές εξετάζουν επίσης εάν θα επιτρέψουν την τοποθέτηση ομολόγων σε φορολογικά απαλλασσόμενους λογαριασμούς, ενώ ενδέχεται να μειώσουν τους φόρους κληρονομιάς για τις συγκεκριμένες τοποθετήσεις.
Το κόστος της προσέλκυσης αποταμιεύσεων
Ωστόσο, η προσέλκυση των νοικοκυριών έχει κόστος, ιδιαίτερα όταν οι διαχειριστές του δημόσιου χρέους χρειάζεται να προσφέρουν φορολογικές ελαφρύνσεις ή υψηλότερες αποδόσεις για να προσελκύσουν αγοραστές.
Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι στις περισσότερες χώρες τα ποσά που επενδύονται είναι υπερβολικά μικρά για να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στα δημοσιονομικά ελλείμματα. Οι κυβερνήσεις πρέπει επίσης να λαμβάνουν υπόψη ότι τα επιτυχημένα προγράμματα ομολόγων θα απορροφήσουν χρήματα από τους λογαριασμούς αποταμίευσης των καταναλωτών, δημιουργώντας κινδύνους για τις τράπεζες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
«Δεν μου φαίνεται ότι αξίζει τον κόπο», δήλωσε ο Σουνίλ Κρίσναν, επικεφαλής multi-asset στην Aviva Investors. «Δεν αποτελεί πλέον φθηνή πηγή χρηματοδότησης».
Η Ρουμανία επιμένει στο μοντέλο
Πίσω στη Ρουμανία, η οποία είχε το μεγαλύτερο δημοσιονομικό έλλειμμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση πέρυσι, ο επικεφαλής του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους, Στέφαν Νάνου, υποστηρίζει ότι τα κοινωνικά οφέλη δικαιολογούν το επιπλέον κόστος των ομολόγων που συνδέονται με την αιμοδοσία.
Το πρόγραμμα ξεκίνησε το 2023 ως εκστρατεία σε συνεργασία με έναν δημοφιλή ροκ ραδιοφωνικό σταθμό, ενώ δεν έχει κόστος μάρκετινγκ και εξασφαλίζει δωρεάν τηλεοπτική προβολή, πρόσθεσε.
«Σκοπός μας δεν είναι να κάνουμε κάποιους ανθρώπους πλούσιους, αλλά να στηρίξουμε την αιμοδοσία», δήλωσε ο Νάνου σε συνέντευξη.
Ο Λαβίνιου Μπέζε, επικεφαλής ρουμανικής ένωσης μικροεπενδυτών, είναι ένας από εκείνους που ανταποκρίνονται στο κάλεσμα. Δίνει αίμα τέσσερις φορές τον χρόνο προκειμένου να αποκτά ομόλογα, τα οποία πλέον αντιπροσωπεύουν το 40% του χαρτοφυλακίου του.
«Έχω το trading στο αίμα μου», δήλωσε. «Ως επενδυτής, ακόμη κι αν παίρνεις μία ποσοστιαία μονάδα περισσότερο, φυσικά και πρέπει να το εκμεταλλευτείς».