Εκπρόσωποι της συριακής κυβέρνησης και της λιβανέζικης Χεζμπολάχ πραγματοποίησαν πρόσωπο με πρόσωπο συνομιλίες στην Τουρκία, σε μια προσπάθεια να αποκλιμακώσουν τις μεταξύ τους εντάσεις, σύμφωνα με έξι πηγές που μίλησαν στο Reuters.
Οι δύο πλευρές, που θεωρούνται εδώ και χρόνια αντίπαλες, συναντήθηκαν μυστικά τουλάχιστον μία φορά τον περασμένο μήνα. Μεταξύ των πηγών που ενημερώθηκαν για τη συνάντηση ήταν δύο Σύροι αξιωματούχοι, ένας Αμερικανός αξιωματούχος και ανώτερη λιβανέζικη πηγή ασφαλείας που βρίσκεται κοντά στη Χεζμπολάχ.
Τι συζήτησαν οι δύο πλευρές
Σύμφωνα με τις πηγές, στη συνάντηση συμμετείχαν εκπρόσωποι της Χεζμπολάχ, καθώς και αξιωματούχοι των υπηρεσιών πληροφοριών και του υπουργείου Εξωτερικών της Συρίας. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε έπειτα από πρόσκληση των τουρκικών υπηρεσιών ασφαλείας και πληροφοριών, με στόχο την αποκλιμάκωση.
Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στην επίλυση σημείων έντασης και, σύμφωνα με τον Αμερικανό αξιωματούχο, τους Σύρους αξιωματούχους και τη λιβανέζικη πηγή, εξελίχθηκαν θετικά.
Ένας από τους Σύρους αξιωματούχους ανέφερε ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν πως δεν υπάρχει εχθρότητα μεταξύ τους. Η Συρία διαβεβαίωσε επίσης τη Χεζμπολάχ ότι δεν θα παρέμβει στρατιωτικά στον Λίβανο με στόχο τον αφοπλισμό της.
Από την πλευρά τους, οι Σύροι αξιωματούχοι ζήτησαν από τη Χεζμπολάχ να συμβάλει στον τερματισμό των προσπαθειών διασυνοριακής διακίνησης όπλων και στη διάλυση των εναπομεινασών «πυρήνων ύπνου» της οργάνωσης, ιδιαίτερα στη νότια Συρία.
Η συριακή κυβέρνηση ανακοίνωσε την Τρίτη ότι συνέλαβε πυρήνα της Χεζμπολάχ που φέρεται να προετοίμαζε την εκτόξευση ρουκετών στη νότια Συρία. Η Χεζμπολάχ αρνήθηκε την Τετάρτη οποιαδήποτε εμπλοκή, δηλώνοντας ότι «δεν έχει καμία απολύτως παρουσία σε συριακό έδαφος» και ότι δεν συμμετέχει σε «καμία δραστηριότητα ασφαλείας ή στρατιωτική δραστηριότητα» εκεί.
Σύμφωνα με τον Σύρο αξιωματούχο, οι εκπρόσωποι της Χεζμπολάχ δεν έδωσαν άμεση απάντηση στο αίτημα για τερματισμό της διακίνησης όπλων και διάλυση των πυρήνων της στη Συρία, δεσμεύτηκαν όμως να μην παρεμβαίνουν στις εσωτερικές υποθέσεις της χώρας.
Η λιβανέζικη πηγή, η οποία είχε άμεση γνώση της συνάντησης και των αποτελεσμάτων της, δήλωσε ότι οι δύο πλευρές «σημείωσαν μεγάλη πρόοδο σε θέματα ασφαλείας».
Η Τουρκία φέρεται να πίεσε για τη συνάντηση
Η επαφή μεταξύ των δύο πλευρών μέσω της Τουρκίας είχε ξεκινήσει περίπου δύο μήνες πριν από τη συνάντηση του Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με τη λιβανέζικη πηγή.
Τρεις από τις πηγές ανέφεραν ότι ήταν η Τουρκία, βασικός σύμμαχος του Σύρου προέδρου Άχμεντ αλ-Σαράα, που πίεσε για τη διεξαγωγή της συνάντησης, καθώς επιδίωκε να έχει άμεσο ρόλο στις προσπάθειες αποκλιμάκωσης.
Η Άγκυρα παρουσιάζεται ως σημαντικός περιφερειακός παράγοντας στην ανοικοδόμηση και τη σταθεροποίηση της Συρίας, ενώ υπό τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει επιδιώξει να διαδραματίσει ρόλο διαμεσολαβητή στον περιφερειακό διάλογο.
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε χωρίς την άμεση συμμετοχή του Ιράν, βασικού υποστηρικτή της Χεζμπολάχ.
Σύμφωνα με τη λιβανέζικη πηγή ασφαλείας, η Χεζμπολάχ συμμετείχε στη συνάντηση εν γνώσει του Ιράν, όμως η Τεχεράνη ήταν απογοητευμένη επειδή δεν συμμετείχε άμεσα. Η ίδια πηγή ανέφερε ότι ο Σαράα είχε απορρίψει, προς το παρόν, την προοπτική άμεσων σχέσεων με το Ιράν.
Η απογοήτευση αυτή ήταν, σύμφωνα με την πηγή, ο βασικός λόγος για τον οποίο δεν επιτεύχθηκε τελική συμφωνία και δεν ανακοινώθηκε δημοσίως η συνάντηση.
Οι δύο πλευρές είχαν αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο διαλόγου
Τόσο η Χεζμπολάχ όσο και η συριακή κυβέρνηση είχαν αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο συνομιλιών.
Τον Ιούλιο, ο Σύρος υπουργός Εξωτερικών Ασάαντ αλ-Σιμπάνι δήλωσε ότι η Δαμασκός ήταν ανοιχτή σε συνάντηση με την οργάνωση. Έναν μήνα αργότερα, ο ηγέτης της Χεζμπολάχ Ναΐμ Κασέμ δήλωσε σε τηλεοπτικό διάγγελμα ότι η οργάνωση δεν είχε αντίρρηση να συναντηθεί με τη συριακή ηγεσία.
Η Χεζμπολάχ είχε επί χρόνια στείλει μαχητές στη Συρία για να στηρίξει την κυβέρνηση του πρώην προέδρου Μπασάρ αλ-Άσαντ κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου.
Μετά την ανατροπή του Άσαντ στα τέλη του 2024, οι σχέσεις μεταξύ της νέας συριακής κυβέρνησης και της Χεζμπολάχ επιδεινώθηκαν, με τη Δαμασκό να κατηγορεί την οργάνωση ότι μεταφέρει όπλα μέσω της Συρίας.
Το Reuters δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει σε ποιο σημείο της Τουρκίας πραγματοποιήθηκε η συνάντηση του Σεπτεμβρίου, πόσο διήρκεσε ή εάν πραγματοποιήθηκαν άλλες συναντήσεις πριν ή μετά από αυτήν.
Μετά τη δημοσίευση του Reuters, ωστόσο, η τουρκική προεδρία διέψευσε το δημοσίευμα, χαρακτηρίζοντας «εντελώς αβάσιμη» την πληροφορία ότι Σύροι κυβερνητικοί αξιωματούχοι και αξιωματούχοι της Χεζμπολάχ συναντήθηκαν στην Τουρκία. Και η συριακή κυβέρνηση διέψευσε ότι πραγματοποιήθηκε τέτοια συνάντηση, χαρακτηρίζοντας τους σχετικούς ισχυρισμούς «ψευδείς».