Οι φονικές επιθέσεις του Σαββατοκύριακου στο κεντρικό αεροδρόμιο του Ριάντ ανέδειξαν την ικανότητα των Χούθι της Υεμένης να πλήττουν την καρδιά της σαουδαραβικής εξουσίας, αυξάνοντας τον κίνδυνο μιας επικίνδυνης κλιμάκωσης που θα μπορούσε να εμπλέξει και τις ΗΠΑ.
Η επίθεση του Σαββάτου είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο 12 ανθρώπων και τον τραυματισμό 309, ενώ σε επίθεση την Κυριακή σκοτώθηκε ένα άτομο και τραυματίστηκαν 11. Οι Χούθι ανέλαβαν γρήγορα την ευθύνη για τις επιθέσεις, δηλώνοντας ότι αποτελούσαν απάντηση στη «σαουδαραβική επιθετικότητα», μεταξύ άλλων και σε πλήγμα κατά του αεροδρομίου της Σαναά, της πρωτεύουσας της Υεμένης.
Σαουδαραβικά μαχητικά αεροσκάφη υποστηρίζουν ήδη αντεπίθεση των κυβερνητικών δυνάμεων της Υεμένης, μετά την κατάληψη από τους Χούθι εδαφών κοντά στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, ένα κρίσιμο σημείο διέλευσης για την παγκόσμια ναυσιπλοΐα, στη νότια είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας.
Ο πόλεμος του Ισραήλ κατά του Ιράν ξεκίνησε τον Φεβρουάριο. Ωστόσο, η τελευταία επίθεση καταδεικνύει πώς η οργάνωση — μέλος του αποκαλούμενου από το Ιράν «Άξονα της Αντίστασης» — έχει εξελιχθεί σε μια αυτόνομη πολεμική δύναμη, με τη δική της εξελιγμένη αλυσίδα εφοδιασμού όπλων και τη δυνατότητα να επιχειρεί και να κλιμακώνει τις ενέργειές της κατά βούληση, ενίοτε σε συντονισμό με την Ισλαμική Δημοκρατία.
Παρά τις επιθέσεις στο αεροδρόμιο και τα νέα πλήγματα κατά δεξαμενόπλοιων στην περιοχή γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, οι τιμές του πετρελαίου υποχωρούν οριακά σήμερα. Οι συναλλασσόμενοι έστρεψαν την προσοχή τους στον ισχυρισμό του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι Ρωσία και Ουκρανία συμφώνησαν σε ενεργειακή εκεχειρία, με το Brent να υποχωρεί κάτω από τα 104 δολάρια το βαρέλι, μετά από άνοδο δύο ημερών.
Οι επιθέσεις ασκούν αυξανόμενη πίεση στον de facto ηγέτη της χώρας, τον διάδοχο του θρόνου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, προκειμένου να κλιμακώσει έναν πόλεμο από τον οποίο η Σαουδική Αραβία προσπαθεί επί χρόνια να απεμπλακεί, απέναντι σε έναν αντίπαλο που είναι, πιθανότατα, ισχυρότερος από ποτέ, γράφει το Bloomberg. Παράλληλα, φέρνουν τις ΗΠΑ και τους νέους αμυντικούς εταίρους του βασιλείου, την Τουρκία και το Πακιστάν, αντιμέτωπους με δύσκολες αποφάσεις σχετικά με το εύρος της βοήθειας που θα προσφέρουν στη Σαουδική Αραβία για να απαντήσει.
«Κλιμακώνοντας τις επιθέσεις τους, προσπαθούν να πιέσουν τη Σαουδική Αραβία να υποχωρήσει και να σταματήσει την αεροπορική της εκστρατεία», δήλωσε ο Άχμεντ Νάγκι, ανώτερος αναλυτής για την Υεμένη στη Διεθνή Ομάδα Κρίσεων (International Crisis Group). «Το Ριάντ θεωρεί αυτά τα πλήγματα σοβαρή κλιμάκωση, ιδίως λόγω του πρωτοφανούς χαρακτήρα τους, και είναι πιθανό να απαντήσει με εντονότερη στρατιωτική πίεση».
Μεταξύ των νεκρών του Σαββάτου ήταν και ένας Αμερικανός, γεγονός που αυξάνει την πίεση προς τον Τραμπ να αναλάβει δράση. Όταν ρωτήθηκε το Σάββατο αν οι ΗΠΑ θα συμμετάσχουν σε επιθέσεις κατά των Χούθι, απάντησε: «Ίσως. Θα το εξετάσουμε».
«Το Ριάντ θα επιδιώξει άμεσα αμερικανικά πλήγματα κατά των Χούθι, ενίσχυση των δυνατοτήτων αεράμυνας, διεύρυνση της ανταλλαγής πληροφοριών και πολιτική κάλυψη για την εντατικοποίηση της εκστρατείας στην Υεμένη», δήλωσε ο Γουίλιαμ Άσερ, πρώην ανώτερος αναλυτής για τη Μέση Ανατολή στη CIA.
Ο συνασπισμός υπό τη Σαουδική Αραβία επέρριψε στους Χούθι την ευθύνη για την επίθεση του Σαββάτου, χαρακτηρίζοντάς την «κατάφωρο έγκλημα πολέμου».
Η Σαουδική Αραβία ηγήθηκε το 2015 ενός συνασπισμού που επενέβη στην Υεμένη με στόχο την αποκατάσταση της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης, αλλά πέρασε χρόνια βομβαρδίζοντας τους Χούθι χωρίς να καταφέρει να τους εκδιώξει. Μια εκεχειρία με τη μεσολάβηση του ΟΗΕ το 2022 περιόρισε σημαντικά τις εχθροπραξίες και προσέφερε στο Ριάντ τη δυνατότητα να περιορίσει σταδιακά την εμπλοκή του, την ώρα που οι δυνατότητες και η εμβέλεια της ένοπλης οργάνωσης αυξάνονταν.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας, πρίγκιπας Φαϊσάλ μπιν Φαρχάν, και ο Ιρανός ομόλογός του, Αμπάς Αραγτσί, συζήτησαν την τελευταία κλιμάκωση στην περιοχή σε τηλεφωνική επικοινωνία, σύμφωνα με δημοσίευμα της Κυριακής του κρατικού Saudi Press Agency.
Η Σαουδική Αραβία έχει δαπανήσει δισεκατομμύρια δολάρια για να δημιουργήσει μία από τις πιο εξελιγμένες στρατιωτικές δυνάμεις της περιοχής, εξοπλισμένη με αμερικανικά μαχητικά F-15 και συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας Patriot, οι πύραυλοι των οποίων κοστίζουν έως και 5 εκατ. δολάρια ο καθένας. Παρ’ όλα αυτά, οι επανειλημμένες επιθέσεις έχουν οδηγήσει στην αναστολή λειτουργίας του διεθνούς αεροδρομίου που εξυπηρετεί την πρωτεύουσα, καθηλώνοντας εκατοντάδες πτήσεις και αναγκάζοντας τα σχολεία να περάσουν στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση.
Οι επιθέσεις ενδέχεται να αποτελούν ένδειξη της πίεσης που δέχονται οι Χούθι στην Υεμένη. Μετά την κατάληψη του λιμανιού Μόχα στην Ερυθρά Θάλασσα και εδαφών κοντά στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ τον περασμένο μήνα, οι κυβερνητικές δυνάμεις της Υεμένης εξαπέλυσαν αντεπίθεση με την υποστήριξη σαουδαραβικών πολεμικών αεροσκαφών. Ο συνασπισμός αναφέρει ότι έχει ανακαταλάβει τη Μόχα και έχει καταστρέψει δεκάδες στρατιωτικούς στόχους των Χούθι.
«Οι Χούθι αισθάνονται τον αντίκτυπο των σαουδαραβικών αεροπορικών επιδρομών που πραγματοποιήθηκαν τις τελευταίες ημέρες σε περιοχές υπό τον έλεγχό τους», δήλωσε ο Νάγκι. «Έχουν χάσει σημαντικό αριθμό μαχητών και έχουν πληγεί αρκετές στρατηγικές εγκαταστάσεις, μεταξύ των οποίων εργαστήρια κατασκευής drones, αποθήκες όπλων και πύργοι τηλεπικοινωνιών».
Ωστόσο, οι Χούθι εξακολουθούν να διαθέτουν οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων ιρανικού σχεδιασμού, ικανών να πλήξουν το Ριάντ, καθώς και φθηνά επιθετικά drones που μπορούν να συναρμολογούνται τοπικά. Η οργάνωση έχει επιβιώσει από πολυετείς εκστρατείες σαουδαραβικών και αμερικανικών βομβαρδισμών, ενώ τα τελευταία πλήγματα καταδεικνύουν πόσο δύσκολο μπορεί να αποδειχθεί να αποτραπεί η πρόκληση περαιτέρω ζημιών στο βασίλειο.
«Φαίνεται ότι διαθέτουν αρκετά φθηνά drones και πυραύλους, καθώς και την τεχνογνωσία, για να πραγματοποιούν πλήγματα μεγάλης εμβέλειας κατά σαουδαραβικών πολιτικών υποδομών, οι οποίες αποτελούν εύκολους στόχους», δήλωσε η Στέισι Πέτιτζον, ανώτερη ερευνήτρια στο think tank Center for a New American Security, η οποία είχε προηγουμένως εργαστεί στον τομέα της στρατηγικής στο Πεντάγωνο.
Οι επιθέσεις δημιουργούν δύσκολα διλήμματα και για τους συμμάχους της Σαουδικής Αραβίας, με πρώτο τις ΗΠΑ, οι οποίες εξαπέλυσαν μεγάλης κλίμακας πλήγματα κατά των Χούθι πέρυσι, προτού συμφωνήσουν σε εκεχειρία. Ο Τραμπ έχει επιδιώξει να αποφύγει περαιτέρω στρατιωτική κλιμάκωση με το Ιράν ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, ενώ η Ουάσιγκτον έχει περιορίσει μέχρι στιγμής τη στήριξή της στη σαουδαραβική επίθεση στην ανταλλαγή πληροφοριών.
«Είναι εξαιρετικά απίθανο οι Σαουδάραβες να μπορέσουν να σταματήσουν τις επιθέσεις, εφόσον δεν τα κατάφεραν οι ΗΠΑ — εκτός αν στείλουν χερσαίες δυνάμεις ή βελτιώσουν δραστικά τις δυνατότητες των μαχητών της Υεμένης που υποστηρίζουν», δήλωσε η Πέτιτζον. «Η καταστολή των επιθέσεων απαιτεί συνεχή εναέρια περιπολία για τον εντοπισμό εκτοξευτών, κάτι που είναι δύσκολο. Και οι Υεμενίτες φαίνεται ότι αξιοποίησαν τον χρόνο από την εκεχειρία με τις ΗΠΑ για να επανεξοπλιστούν».
Σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν το θέμα, το Ριάντ έχει εκφράσει απογοήτευση για την περιορισμένη βοήθεια από τους δυτικούς συμμάχους του. Η Βρετανία έχει διαθέσει ένα αεροσκάφος εναέριου ανεφοδιασμού, αλλά τα σαουδαραβικά αιτήματα για πρόσθετη αμυντική υποστήριξη τις τελευταίες εβδομάδες δεν έχουν ακόμη εγκριθεί, ανέφεραν οι ίδιες πηγές, ζητώντας να διατηρήσουν την ανωνυμία τους λόγω της ευαισθησίας του θέματος. Η Γαλλία ανακοίνωσε ότι θα αποστείλει αμυντικό στρατιωτικό εξοπλισμό στο σαουδαραβικό λιμάνι Γιανμπού, στην Ερυθρά Θάλασσα.
Η κλιμάκωση αποτελεί επίσης δοκιμασία για την Τουρκία και το Πακιστάν, που υπέγραψαν αμυντικό σύμφωνο με τη Σαουδική Αραβία τον Αύγουστο, γνωστό ως «Συμμαχία Άμυνας της Μέκκας». Και οι δύο χώρες έχουν δηλώσει ότι είναι διατεθειμένες να στείλουν στρατεύματα ή όπλα για να συμβάλουν στην υπεράσπιση του βασιλείου, ωστόσο η Τουρκία έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο συμμετοχής σε επιθετικές επιχειρήσεις κατά των Χούθι.
Για τη Σαουδική Αραβία, η επιτυχία των Χούθι έρχεται σε μια δύσκολη συγκυρία. Το βασίλειο πρόκειται να φιλοξενήσει σειρά εκδηλώσεων με στόχο να προβληθεί ως ένας από τους πιο προσοδοφόρους επενδυτικούς προορισμούς παγκοσμίως. Σε αυτές περιλαμβάνεται η κορυφαία διοργάνωσή του, το Future Investment Initiative, που συχνά αποκαλείται «Νταβός της Ερήμου» και προσελκύει κορυφαίες προσωπικότητες της Wall Street, από τον Ντέιβιντ Σόλομον της Goldman Sachs έως τον Λάρι Φινκ της BlackRock.
Στελέχη κορυφαίων πετρελαϊκών εταιρειών, μεταξύ των οποίων οι BP και Shell, αποσύρθηκαν από το Παγκόσμιο Συνέδριο Πετρελαίου, το οποίο επρόκειτο να ξεκινήσει την Κυριακή, σε μια ένδειξη ότι οι επιθέσεις έχουν ήδη αρχίσει να διαταράσσουν την επιχειρηματική δραστηριότητα στο Ριάντ. Η οικονομική συνοικία της πρωτεύουσας, όπου βρίσκονται το κρατικό επενδυτικό ταμείο του βασιλείου και μεγάλοι ξένοι τραπεζικοί όμιλοι και εταιρείες συμβούλων, πέρασε επίσης σε καθεστώς εξ αποστάσεως εργασίας.
Η βρετανική κυβέρνηση προειδοποίησε την Κυριακή τους πολίτες της να αποφεύγουν όλα τα ταξίδια προς την Τζέντα και το Νταμάμ, εκτός από τα απολύτως απαραίτητα, καθώς και προς όλα τα αεροδρόμια της Σαουδικής Αραβίας, με εξαίρεση εκείνο της Μεδίνας. Συνέστησε επίσης στους Βρετανούς πολίτες να εξετάσουν το ενδεχόμενο να εγκαταλείψουν τη Σαουδική Αραβία οδικώς, μέσω γειτονικών χωρών.
Την Κυριακή, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας των ΗΠΑ (FAA) εξέδωσε προειδοποίηση προς όλες τις αμερικανικές αεροπορικές εταιρείες να επιδεικνύουν προσοχή κατά τις πτήσεις προς ή πάνω από τμήματα της Σαουδικής Αραβίας, «σε όλα τα ύψη».
Οι επιθέσεις σημειώνονται σε μια περίοδο κατά την οποία η μεγαλύτερη οικονομία της Μέσης Ανατολής αντιμετωπίζει αυξανόμενες δημοσιονομικές πιέσεις, έπειτα από χρόνια υψηλών δαπανών για το πρόγραμμα μετασχηματισμού Vision 2030 του διαδόχου του θρόνου. Η κυβέρνηση αύξησε αυτόν τον μήνα την προβλεπόμενη δημοσιονομική της έλλειψη και δήλωσε ότι η οικονομία πιθανότατα θα συρρικνωθεί κατά 3,6% φέτος, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο κρίσιμη την προσέλκυση ξένων επενδύσεων και χρηματοδότησης.
«Οι τελευταίες εξελίξεις ενδέχεται να διαταράξουν τις ξένες επενδύσεις, αλλά οι επενδυτές και οι εταίροι δεν πρόκειται να αποχωρήσουν. Θα παρακολουθούν τις εξελίξεις και θα περιμένουν την κατάλληλη στιγμή για να εισέλθουν», δήλωσε ο Σαΐντ Ελ-Σαάντι, διευθύνων σύμβουλος της Access KSA, εταιρείας διεθνών επιχειρηματικών συμβουλών με έδρα τη Σαουδική Αραβία.