Η Ευρώπη θα βγει ζημιωμένη από τις περικοπές ύψους 159 δισ. ευρώ στον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ, προειδοποίησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, λίγες ημέρες πριν από τη συγκέντρωση των ηγετών της ΕΕ στις Βρυξέλλες για συνομιλίες σχετικά με τα μελλοντικά σχέδια δαπανών της Ένωσης.
Σε μια ασυνήθιστα αιχμηρή παρέμβαση, η Επιτροπή προειδοποίησε τις κυβερνήσεις ότι η κατάργηση δισεκατομμυρίων ευρώ από διάφορα αποθεματικά για έκτακτες ανάγκες θα αφήσει την Ευρώπη λιγότερο προετοιμασμένη να αντιμετωπίσει κρίσεις κατά τον επόμενο επταετή δημοσιονομικό κύκλο, σύμφωνα με τέσσερις διπλωμάτες της ΕΕ που ενημερώθηκαν για τις συνομιλίες και ζήτησαν να διατηρήσουν την ανωνυμία τους προκειμένου να μιλήσουν ελεύθερα για εμπιστευτικές συζητήσεις.
Η Στεφανί Ριζό, η ανώτατη αξιωματούχος της Επιτροπής για θέματα προϋπολογισμού, απηύθυνε την προειδοποίηση στους 27 πρέσβεις της ΕΕ κατά τη διάρκεια κεκλεισμένων των θυρών συνεδρίασης την Κυριακή, μία ημέρα αφότου η ιρλανδική προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, η οποία συντονίζει τις διαπραγματεύσεις, πρότεινε περικοπές περίπου 8% στον συνολικό προϋπολογισμό της Ένωσης για την περίοδο 2028-2034.
«Η Επιτροπή ανησυχεί ιδιαίτερα για τις περικοπές στην ευελιξία», δήλωσε ένας από τους διπλωμάτες της ΕΕ στο Politico.
Ως αποτέλεσμα των αλλαγών, «δεν θα μας απομείνουν μέσα για να βοηθήσουμε τους αγρότες και τις περιφέρειες όταν ξεσπούν κρίσεις λόγω της κλιματικής αλλαγής ή των γεωπολιτικών εντάσεων», πρόσθεσε.
Οι πρέσβεις της ΕΕ συγκεντρώθηκαν για να συζητήσουν το ιρλανδικό σχέδιο, το οποίο προβλέπει περικοπές ύψους 159 δισ. ευρώ, σε τρέχουσες τιμές, από την πρόταση της Επιτροπής, ύψους σχεδόν 2 τρισ. ευρώ. Από το ποσό αυτό, 38 δισ. ευρώ περικόπτονται από την εξωτερική βοήθεια, 75 δισ. ευρώ αφαιρούνται από τις δαπάνες για την ανταγωνιστικότητα και τουλάχιστον 22 δισ. ευρώ περικόπτονται από τα αποθεματικά για έκτακτες ανάγκες.
Ωστόσο, ακόμη και αυτές οι μειώσεις επικρίθηκαν ως ανεπαρκείς από μια ομάδα κρατών με επικεφαλής τη Γερμανία, η οποία πιέζει για περικοπές αρκετών εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ. Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης κεκλεισμένων των θυρών, μια αντίπαλη ομάδα 17 χωρών, γνωστή ως «Φίλοι της Συνοχής» (Friends of Cohesion), χαιρέτισε το γεγονός ότι η ιρλανδική προεδρία εξαίρεσε τις γεωργικές ενισχύσεις και τις περιφερειακές πληρωμές από τις περικοπές.
Οι κυβερνήσεις της ΕΕ επιταχύνουν τις προσπάθειές τους για την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ τους σχετικά με τον προϋπολογισμό έως το τέλος του έτους, πριν από τις εκλογές στη Γαλλία, την Ιταλία και την Πολωνία, οι οποίες απειλούν να διαταράξουν τις διαπραγματεύσεις.
Η σύνοδος κορυφής των ηγετών την Πέμπτη και την Παρασκευή θα δώσει τις πρώτες ενδείξεις για το κατά πόσο είναι εφικτή η προθεσμία του τέλους του έτους ή αν οι ηγέτες θα πρέπει να αρχίσουν να προετοιμάζουν εναλλακτικά σχέδια έκτακτης ανάγκης.
Ένας διπλωμάτης της ΕΕ δήλωσε ότι η πίεση μεταφέρεται πλέον στους ίδιους τους ηγέτες: «Αυτό που θα μπορούσε να κάνει τη διαφορά είναι να εμφανιστούν ο Φρίντριχ Μερτς και ο Εμανουέλ Μακρόν πιασμένοι χέρι χέρι και να πουν ότι ζούμε σε έναν νέο κόσμο».
Περικοπές εις βάρος του μέλλοντος
Η Επιτροπή προειδοποίησε ότι οι περικοπές, όπως αυτές που προτείνει η Ιρλανδία, θα περιορίσουν τον επόμενο προϋπολογισμό — εξαιρουμένων των αποπληρωμών του χρέους που δημιουργήθηκε μετά την πανδημία της Covid-19 — σε επίπεδο χαμηλότερο από εκείνο του σημερινού.
Οι περικοπές πλήττουν κατά κύριο λόγο τις προτεραιότητες που αφορούν το σύνολο της ΕΕ, όπως η ανταγωνιστικότητα, η άμυνα και η εξωτερική βοήθεια, ενώ αφήνουν ανέπαφες παραδοσιακές πολιτικές, όπως η γεωργία και οι περιφερειακές ενισχύσεις, οι οποίες αντιστοιχούν σχεδόν στο ήμισυ του προϋπολογισμού.
Οι αλλαγές υπονομεύουν την πρόταση της Επιτροπής, η οποία προέβλεπε μεγαλύτερη ευελιξία και κατεύθυνε εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ σε νέες προτεραιότητες.
Σε ένα ακόμη πλήγμα για την Επιτροπή, η Ιρλανδία περιόρισε — ή ακόμη και κατάργησε — αρκετά χρηματοδοτικά αποθεματικά που προορίζονταν να προστατεύουν τα κράτη-μέλη της ΕΕ από απρόβλεπτα γεγονότα, όπως φυσικές καταστροφές ή καταστάσεις έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία.
Η εκτελεστική εξουσία της ΕΕ υποστηρίζει ότι οι αλλαγές αυτές θα καταστήσουν τις δαπάνες του επόμενου προϋπολογισμού πιο άκαμπτες σε σύγκριση με τον σημερινό και ενδέχεται να καταστήσουν αναγκαία μια ενδιάμεση επανεξέταση του προϋπολογισμού σε μεταγενέστερο στάδιο.
Ωστόσο, ο υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Ιρλανδίας, Τόμας Μπερν, αμφισβήτησε αυτόν τον ισχυρισμό σε συνέντευξη Τύπου το Σάββατο, δηλώνοντας ότι η πρόταση προϋπολογισμού «προσφέρει αυξημένη ευελιξία... ανταποκρινόμενη στη σαφή έκκληση των κρατών-μελών για έναν απλούστερο, πιο ευέλικτο και σύγχρονο [προϋπολογισμό]».
Μια ακόμη πηγή έντασης στον σχεδιασμό του επόμενου προϋπολογισμού ήταν η αποδυνάμωση, από την πλευρά της Ιρλανδίας, της σύνδεσης μεταξύ των χρηματοδοτήσεων της ΕΕ και των οικονομικών μεταρρυθμίσεων.
Η Επιτροπή έχει επανειλημμένα υπερασπιστεί τη χρήση των τακτικών πληρωμών από τον προϋπολογισμό ως κινήτρου, προκειμένου να ωθεί τις κυβερνήσεις στην υλοποίηση μεταρρυθμίσεων που θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητά τους.
Ωστόσο, η πρέσβειρα της Ιρλανδίας στην ΕΕ, Άνγκελ Ο’Ντόνοχιου, δήλωσε κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης ότι το νέο κείμενο δεν θα συνδέει τις εκταμιεύσεις ευρωπαϊκών κονδυλίων με τις «δημοσιονομικές μεταρρυθμίσεις», σύμφωνα με έναν από τους διπλωμάτες.