Η κρίση δημόσιου χρέους διεύρυνε τις ανισότητες στην κατανομή του πλούτου στην Ελλάδα και σε άλλες πέντε χώρες της Ευρωζώνης, σύμφωνα με ανάλυση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ). Το μερίδιο του πλουσιότερου 10% στον συνολικό καθαρό πλούτο αυξήθηκε από 46% το 2010 σε 51,8% το 2023.
Η Ελλάδα ανάμεσα στις έξι χώρες με τη μεγαλύτερη επιδείνωση
Η μελέτη της ΕΚΤ εξετάζει την Ελλάδα, την Κύπρο, την Ισπανία, την Ιρλανδία, την Ιταλία και την Πορτογαλία, δηλαδή τις χώρες που βρέθηκαν στο επίκεντρο της κρίσης δημόσιου χρέους.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι στις συγκεκριμένες οικονομίες η ανισότητα αυξήθηκε εντονότερα και παρέμεινε σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Το 2023, ο συντελεστής Gini, ο οποίος αποτυπώνει την ανισότητα στην κατανομή του πλούτου, διαμορφώθηκε στις 65,9 μονάδες για την ομάδα των έξι χωρών, έναντι 61,5 μονάδων το 2010.
Αντίθετα, στις υπόλοιπες χώρες της Ευρωζώνης ο δείκτης υποχώρησε από 71,8 μονάδες το 2010 σε 69,7 μονάδες το 2023.
Πώς η κρίση διεύρυνε το χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών
Η απόσταση μεταξύ των νοικοκυριών διευρύνθηκε κυρίως κατά τη διάρκεια της κρίσης. Η κατάρρευση των τιμών των κατοικιών είχε ως αποτέλεσμα τα νοικοκυριά που είχαν δανειστεί για να αγοράσουν σπίτι να βλέπουν την αξία της περιουσίας τους να μειώνεται, ενώ οι οφειλές τους παρέμεναν.
Την ίδια στιγμή, τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα εξάντλησαν τις αποταμιεύσεις τους, ενώ οι μετοχές, οι οποίες βρίσκονται κυρίως στα χέρια των εύπορων νοικοκυριών, ανέκαμψαν ταχύτερα.
Στη συνέχεια, η υποχώρηση της ιδιοκατοίκησης, ιδιαίτερα μεταξύ των νεότερων νοικοκυριών, περιόρισε τη δυνατότητα πολλών ανθρώπων να επωφεληθούν από την ανάκαμψη των τιμών των ακινήτων.
Έτσι, η ύφεση και η μείωση των εισοδημάτων επιβάρυναν περισσότερο όσους διέθεταν λιγότερα περιουσιακά στοιχεία για να απορροφήσουν τις απώλειες.
Γιατί η ανάκαμψη των ακινήτων δεν αρκεί
Η μεταγενέστερη άνοδος των τιμών των ακινήτων δεν στάθηκε αρκετή για να αντιστρέψει την αύξηση των ανισοτήτων.
Στις έξι χώρες, το ποσοστό ιδιοκατοίκησης μειώθηκε, κυρίως μεταξύ των νεότερων νοικοκυριών. Ως αποτέλεσμα, λιγότεροι άνθρωποι είχαν τη δυνατότητα να επωφεληθούν από την άνοδο των τιμών μετά την κρίση.
Παράλληλα, τα φτωχότερα νοικοκυριά χρειάστηκαν περισσότερο χρόνο για να αναπληρώσουν τις αποταμιεύσεις που είχαν χάσει.
Η ανισότητα στην ομάδα των έξι χωρών συνέχισε να αυξάνεται έως το 2021 και παρέμεινε στα ίδια επίπεδα το 2023. Αντίθετα, στις υπόλοιπες χώρες της Ευρωζώνης ο συντελεστής Gini είχε υποχωρήσει το 2023 κατά 2,1 μονάδες σε σχέση με το 2010.
Η σύγκριση αναδεικνύει πόσο μακροχρόνιες υπήρξαν οι επιπτώσεις της κρίσης στις οικονομίες που επλήγησαν περισσότερο.
Τι δείχνουν πραγματικά τα στοιχεία της ΕΚΤ
Η ΕΚΤ διευκρινίζει ότι η ανάλυση αφορά τον καθαρό πλούτο, δηλαδή την αξία των περιουσιακών στοιχείων κάθε νοικοκυριού μετά την αφαίρεση των χρεών του.
Επομένως, τα στοιχεία δεν αποδεικνύουν ότι τα πλουσιότερα νοικοκυριά έγιναν πλουσιότερα σε απόλυτους όρους ή ότι τα φτωχότερα έχασαν απόλυτο πλούτο.
Καταδεικνύουν, ωστόσο, ότι το μερίδιο του συνολικού καθαρού πλούτου που κατέχουν τα εύπορα νοικοκυριά αυξήθηκε, ενώ το αντίστοιχο μερίδιο του φτωχότερου μισού του πληθυσμού μειώθηκε.
Την ανάλυση υπογράφουν οι Danilo Bianco, Jiri Slacalek και Oreste Tristani, οι οποίοι χρησιμοποίησαν στοιχεία της έρευνας Household Finance and Consumption Survey του Ευρωσυστήματος.
Η έρευνα καλύπτει περίπου 90.000 νοικοκυριά σε 22 χώρες και καταγράφει, μεταξύ άλλων, την περιουσία, το εισόδημα και το χρέος τους.
ΑΠΕ-ΜΠΕ - Reuters