Το χρέος στην παγίδα των επιτοκίων

Το εύλογο αντεπιχείρημα ήταν πως το ελληνικό χρέος είχε ρυθμιστεί ώστε να έχει μεγάλη μέση διάρκεια κοντά στα 20 χρόνια και χαμηλό μέσο κόστος δανεισμού, κάτω από το 2%. Παρά λοιπόν το υπέρογκο χρέος, το ελληνικό κόστος εξυπηρέτησης ήταν και παραμένει ένα από τα χαμηλότερα στην ευρωζώνη ως ποσοστό του ΑΕΠ.

Όμως, στα χρόνια που πέρασαν, άλλες ευρωπαϊκές χώρες όπως η Γαλλία, η Βρετανία, είδαν το χρέος  τους να ξεπερνά το 100% του ΑΕΠ ενώ η Ιταλία παρέμεινε σταθερά πάνω από το 135% του ΑΕΠ.   

Αυτές οι χώρες πρέπει να δανείζονται από τις αγορές για να αναχρηματοδοτούν όλα τα δάνειά τους που λήγουν και, ακόμη χειρότερα, μερικές να εκδώσουν περισσότερο νέο χρέος λόγω της αδυναμίας τους να τιθασεύουν τα δημοσιονομικά ελλείμματά τους.

Όμως, η απόφαση της Γερμανίας να χαλαρώσει το «φρένο χρέους» πέρυσι και οι αλλαγές που έγιναν στα καταστατικά μεγάλων συνταξιοδοτικών ταμείων, π.χ. της Ολλανδίας, είχαν αρνητική επίπτωση στο κόστος δανεισμού για μεγαλύτερα διαστήματα, π.χ. 10 ετών και άνω. Κι αυτό γιατί σήμαινε, αφενός, μεγαλύτερες εκδόσεις ομολόγων και αφετέρου, μικρότερη ζήτηση από μακροχρόνιους πραγματικούς επενδυτές.

Για να αντιμετωπίσουν τη νέα πραγματικότητα, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες αναγκάστηκαν να αυξήσουν τον φθηνότερο βραχυχρόνιο δανεισμό τους, μειώνοντας παράλληλα τον ακριβότερο μακροχρόνιο.    

Σύμφωνα με την Barclays, η μέση διάρκεια των χρεογράφων που θα πουλήσουν ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Βρετανία  και η Ιταλία, θα είναι φέτος μικρότερος των 10 ετών για πρώτη φορά από το 2015.   

Είναι μια στρατηγική που ήδη υλοποιούν οι ΗΠΑ τα τελευταία χρόνια, για να μειώσουν το μέσο κόστος δανεισμού τους.

Όμως, αυτή η κίνηση τις καθιστά πολύ πιο ευάλωτες στις διακυμάνσεις των επιτοκίων της αγοράς καθώς θα πρέπει να αναχρηματοδοτούν το χρέος τους σε μικρότερα χρονικά διαστήματα. Ιδίως εκείνες τις χώρες που έχουν δημόσιο χρέος προς ΑΕΠ πάνω από 100%. 

Επιπλέον, η επιλογή αυτών των χωρών επηρεάζει επίσης τις κεντρικές τράπεζες όπως την ΕΚΤ και τη Fed. Και αυτό οι τελευταίες γιατί γίνονται εμμέσως διαχειριστές χρέους εκτός από υπερασπιστές της σταθερότητας των τιμών, όποια κι αν είναι η επίσημη εντολή τους.

Πρακτικά, οι πιο υπερχρεωμένες ευρωπαϊκές χώρες, οι οποίες υιοθετούν αυτή τη στρατηγική δανεισμού, οδηγούνται σε μια νέα παγίδα χρέους μέσω των επιτοκίων, την οποία όμως επέλεξαν οι ίδιες, προτιμώντας τη βραχυχρόνια ανακούφιση του κρατικού προϋπολογισμού. Αυτό αποδεικνύει πόσο σημαντική είναι η μείωση του χρέους προς το ΑΕΠ κάτω από το 120% και ειδικά το 100%.