Φόβοι για «ντόμινο» στο χρέος από την απόφαση του Αρειου Πάγου

Μια παλιά «πληγή» στη διαχείριση του ελληνικού χρέους κινδυνεύει να ανοίξει ξανά, μετά την απόφαση του Αρείου Πάγου για τον εκτοκισμό των δανείων που έχουν ρυθμισθεί με τον νόμο Κατσέλη.

Σύμφωνα με πληροφορίες, είναι πολύ πιθανό το επόμενο διάστημα να αρχίσει νέα συζήτηση η Eurostat για τον υπολογισμό των κρατικών εγγυήσεων στις τιτλοποιήσεις του «Ηρακλή» στο δημόσιο χρέος, κάτι που θα to διόγκωνε σε μια νύχτα κατά 7 μονάδες του ΑΕΠ.

Η Eurostat ήδη έχει αρχίσει να κάνει τις πρώτες νύξεις στις ελληνικές αρχές για το θέμα, ζητώντας διευκρινήσεις σχετικά με την απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία ορίζει ότι στα ρυθμισμένα δάνεια με τον ν. Κατσέλη ουσιαστικά δεν θα υπάρχει επιβάρυνση από τόκους, αφού αυτοί θα υπολογίζονται με βάση τη μηνιαία δόση και όχι με βάση το άληκτο κεφάλαιο.

Ήδη ο οίκος Moody’s έχει χαρακτηρίσει πιστωτικά αρνητική την απόφαση για τις τράπεζες, αφήνοντας να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να επηρεάσει την πιστοληπτική τους αξιολόγηση.

Πώς επηρεάζει η απόφαση

Προς το παρόν, η Eurostat περιμένει το πλήρες κείμενο της απόφασης του Αρείου Πάγου και τις σχετικές εξηγήσεις από τις ελληνικές αρχές, όμως ήδη υπάρχει ανησυχία για τις επόμενες κινήσεις της, καθώς:

• Το 2020 – 2021, όταν το θέμα είχε συζητηθεί εκτενώς με τη Eurostat, με βάση και τους νέους, αυστηρότερους ευρωπαϊκούς στατιστικούς κανόνες που είχαν καθιερωθεί, η Ελλάδα είχε αποφύγει οριακά μια δυσμενή απόφαση, που θα υποχρέωνε την κυβέρνηση να περιλάβει τις εγγυήσεις στο χρέος. Αυτό είχε συμβεί κυρίως επειδή η Αθήνα είχε ακολουθήσει το μοντέλο τιτλοποίησης που πρώτη εφάρμοσε η Ιταλία, για την οποία υπήρχε τότε η διάθεση στις Βρυξέλλες να μην επιβαρυνθεί ξαφνικά με νέο χρέος. Έτσι, αποφασίσθηκε να μην εφαρμοσθούν αναδρομικά οι νέοι κανόνες. Η ευνοϊκή μεταχείριση των Ιταλών, βοήθησε και την Ελλάδα να τύχει ανάλογης μεταχείρισης, με αποτέλεσμα να έχουν μείνει εκτός χρέους εγγυήσεις που αρχικά ανέρχονταν σε 21,5 δισ. ευρώ και τώρα έχουν μειωθεί σε 17,5 δισ.
• Η απόφαση του Αρείου Πάγου, όπως φοβούνται αρκετοί πλέον στο υπουργεί Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ενδέχεται να ανοίξει ξανά αυτή τη συζήτηση σε νέα βάση. Οι «σκληροί» εντός της Eurostat θα μπορούσαν να επικαλεσθούν ότι πρόκειται για μια απόφαση που θέτει σε αμφισβήτηση βασικές οικονομικές αρχές για τον εκτοκισμό δανείων και, ως εκ τούτου, δημιουργεί ευρύτερα ζητήματα οικονομικής αβεβαιότητας και ρίσκου, που επιβάλλουν, για λόγους συνετής στατιστικής καταγραφής, να καταγραφούν ως δημόσιο χρέος όλες οι κρατικές εγγυήσεις που παραμένουν σε ισχύ (17,5 δισ. ευρώ).

Τα επιχειρήματα της Ελλάδας

Σε αυτή τη συζήτηση, η ελληνική πλευρά έχει να αντιτάξει αρκετά επιχειρήματα, όμως αυτή τη φορά η διαπραγμάτευση θα είναι πολιτικά δυσκολότερη, αφού δεν υπάρχει πλέον κάποια αναλογία με όσα συμβαίνουν στην Ιταλία και η υπόθεση της Ελλάδας θα εξετασθεί ξεχωριστά.

Επιπλέον, εξαρχής η συζήτηση δυσκολεύει εξαιτίας του γεγονότος ότι η απόφαση, που για πολλούς έχει ισχυρό κοινωνικό πρόσημο, δεν παύει να αποτελεί παραδοξότητα για κάθε ξένο συνομιλητή, στον βαθμό που θέτει σε αμφισβήτηση μια βασική αρχή για τον εκτοκισμό δανείων (με βάση το κεφάλαιο και όχι τη μηνιαία δόση).

Δύο θα είναι τα βασικά επιχειρήματα των ελληνικών αρχών:

1. Πρόκειται για μια απόφαση χωρίς γενικευμένη εφαρμογή, η οποία θα καλύψει μόνο όσους δανειολήπτες έχουν ρυθμίσει τα χρέη τους με βάση τον νόμο Κατσέλη. Με τη σειρά του, ο νόμος Κατσέλη αποτελεί μια ειδική εκδοχή πτωχευτικού δικαίου που τέθηκε σε εφαρμογή σε συνθήκες ακραίας οικονομικής κρίσης, έχει ήδη καταργηθεί και δεν υπάρχει σχεδιασμός για επανάληψη αντίστοιχων ρυθμίσεων στο μέλλον.
2. Η επίδραση της απόφασης στις τιτλοποιήσεις και τις εγγυήσεις του σχεδίου Ηρακλής θα είναι περιορισμένη. Σύμφωνα με εκτιμήσεις αρμόδιων υπηρεσιών, οι μέγιστες απώλειες που μπορεί να υπάρξουν υπολογίζονται σε 940 εκατ. ευρώ. Στην πράξη, όμως, μπορεί να είναι πολύ μικρότερες, έως και στα 500 εκατ. ευρώ, καθώς έχουν μεσολαβήσει από το 2019, όταν σχεδιάσθηκε το πρόγραμμα «Ηρακλής», ρυθμίσεις, αποπληρωμές και πωλήσεις δανείων. Επίσης, υπολογίζεται ότι πάνω από 40% των δανείων που επηρεάζονται από την απόφαση βρίσκονται σε τιτλοποιήσεις που έχουν υπεραπόδοση. Σε κάθε περίπτωση, βέβαιο θεωρείται ότι οι καταπτώσεις κρατικών εγγυήσεων, ακόμη και αν υπάρξουν, δεν θα είναι μεγάλες.

«Στραβοπάτημα» σε κακή στιγμή;

Αυτό που προβληματίζει, από την οπτική της διαχείρισης του δημοσίου χρέους, είναι ότι ένα «στραβοπάτημα» σε σχέση με το θέμα των εγγυήσεων του «Ηρακλή» θα ερχόταν σε μια πολύ κακή στιγμή και θα ανέτρεπε το σχέδιο να μειωθεί το ελληνικό χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ κάτω από το επίπεδο της Ιταλίας, δίνοντας ένα πολύ ισχυρό μήνυμα στις αγορές για επιστροφή της χώρας στην κανονικότητα.

Και όλα αυτά, σε μια περίοδο όπου αναμένεται οι αγορές να συνεχίσουν να ισορροπούν σε τεντωμένο σχοινί, ενόψει πολλαπλών κινδύνων (πολιτικές Τραμπ, «φούσκα» Τεχνητής Νοημοσύνης, γεωπολιτικοί κίνδυνοι κ.ο.κ.). Όπως σχολιάζει έμπειρο στέλεχος του οικονομικού επιτελείου, από μια δικαστική απόφαση κινδυνεύουμε να βρεθούμε εκτεθειμένοι στη θύελλα μιας επόμενης διεθνούς αναταραχής στις αγορές…