Ο μεγάλος κύκλος χρέους του R. Dalio, η κατάρρευση και ο χρυσός

Επικαλούμενος τις τοποθετήσεις αρκετών Δυτικών ηγετών στην πρόσφατη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, ο Dalio διατύπωσε την άποψη ότι η μετά το 1945 τάξη πραγμάτων έχει «επίσημα καταρρεύσει».  

Σε ανάρτησή του στο Χ, ο Dalio ισχυρίστηκε ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται στο 6ο από τα 9 στάδια του «Μεγάλου Κύκλου του Χρέους» όπως το είχε προσδιορίσει λίγα χρόνια πριν.

Μελετώντας την κατάρρευση κάθε μεγάλης αυτοκρατορίας από το 1500 μέχρι σήμερα, ο ίδιος συμπέρανε ότι όλες έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό και δεν είναι η πολιτική ή η ιδεολογία αλλά το υψηλό χρέος.

Υπάρχει ένα μοτίβο το οποίο επαναλαμβάνεται κάθε 50 με 100 χρόνια με μεγάλη ακρίβεια, σύμφωνα με τον ίδιο.

Στα πρώτα 4 στάδια, οι χώρες δανείζονται για να χτίσουν υποδομές και το χρέος είναι «παραγωγικό» και το ΑΕΠ αυξάνεται ταχύτερα από το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους. Οι ΗΠΑ βρέθηκαν σ’ αυτά τα στάδια από το 1945 μέχρι το 2000.       

Στο στάδιο 5, οι δανειακές ανάγκες φτάνουν στο 15%-20% του ΑΕΠ αλλά ελάχιστοι νοιάζονται καθώς οι αγορές ανεβαίνουν και οι ανισότητες μεταξύ των πλουσιότερων και των φτωχότερων στρωμάτων του πληθυσμού αυξάνονται. Οι ΗΠΑ ξεπέρασαν αυτό το κατώφλι το 2008. 

Το 6ο είναι το στάδιο της κρίσης και οι ΗΠΑ βρίσκονται σ’ αυτό σήμερα, σύμφωνα με τον Dalio. Το ομοσπονδιακό χρέος ξεπερνάει το 120% του ΑΕΠ και οι δύο επιλογές που έχουν στη διάθεσή τους είναι οδυνηρές.

Αν αυξηθούν τα επιτόκια δανεισμού, η οικονομία της θα πληγεί πολύ και αν τυπώσει χρήμα θα δημιουργήσει πληθωρισμό. Και οι δύο επιλογές καταστρέφουν τον πλούτο αλλά με διαφορετικό τρόπο.

Τη δεκαετία του 1930, οι ΗΠΑ επέλεξαν τη λιτότητα και τον αποπληθωρισμό ενώ το 2000, το τύπωμα χρήματος. Το 2026, οι ΗΠΑ εφαρμόζουν και τα δύο. 

Στα επόμενα στάδια από το 7 έως το 9, δύο πράγματα συνήθως συμβαίνουν. Πόλεμος στο 90% των περιπτώσεων ή μαζική αναδιάρθρωση μέσω διαπραγματεύσεων.

Κι όλα αυτά γιατί το χρέος είναι τόσο υψηλό ώστε δεν μπορεί να εξυπηρετηθεί. Η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη όταν οι ανισότητες στο εσωτερικό της χώρας κορυφώνονται και οι εξωτερικοί ανταγωνισμοί και αντιπαλότητες οξύνονται.   

Σύμφωνα με τον Dalio, διότι στις ΗΠΑ συντρέχουν οι δύο ανωτέρω προϋποθέσεις καθώς οι μεν ανισότητες είναι πολύ μεγάλες, η δε αντίπαλος Κίνα αναπτυσσόταν με ετήσιους ρυθμούς 6%-8% την ίδια περίοδο που οι ΗΠΑ δανείζονταν για να καταναλώνουν. 

Σ’ ένα τέτοιο περιβάλλον στα στάδια 6 και 7, ο ίδιος θεωρεί ότι τα παραδοσιακά νομίσματα χάνουν αγοραστική δύναμη σε αντίθεση με τον χρυσό και άλλα «σκληρά» περιουσιακά στοιχεία, τα οποία προσφέρουν προστασία και καλύτερες αποδόσεις.    

Επιπλέον, ο ίδιος τάσσεται υπέρ της γεωγραφικής διαφοροποίησης χαρτοφυλακίου, π.χ. διεθνείς αντί αμερικανικές μετοχές, αντί διαφοροποίηση με βάση τους κλάδους. Η λογική; Ο κύκλος δεν τελειώνει. Όταν μια αυτοκρατορία πεθαίνει, τη διαδέχεται μια άλλη όπως η βρετανική την ολλανδική και τη βρετανική η αμερικανική.

Όμως, άλλοι δεν βλέπουν την κατάσταση με τον ίδιο τρόπο. Για την ακρίβεια, μερικοί κατηγορούν τον Dalio για πεσιμισμό, επισημαίνοντας ότι στοιχημάτιζε εναντίον της αμερικανικής οικονομίας από τη δεκαετία του 1980 και ότι η αλλαγή της διαφοροποίησης χαρτοφυλακίου υπέρ των κυκλικών μετοχών έσωσε την παρτίδα και τον έκανε πλούσιο.

Σ’ αυτό το πλαίσιο, οι επικριτές του επισημαίνουν ότι το Bridgewater Associates λάνσαρε το πρώτο επενδυτικό fund του στην Κίνα το 2018 και στο τέλος του 2024 είχε φθάσει τα 7,5 δισ. δολάρια. Ουσιαστικά, λένε ότι τα οικονομικά συμφέροντα του Dalio υπαγορεύουν τα λεγόμενά του.

Αν και δεν αμφισβητούν την ορθότητα κάποιων από τα επιχειρήματά του, οι ίδιοι επισημαίνουν ότι ο Dalio δημοσίως παρομοίασε τον Σεπτέμβριο του 2024, τα δομικά προβλήματα της Κίνας με εκείνα της Ιαπωνίας τη δεκαετία του 1990. Παράλληλα, αναφέρονται στην ισχύ της αμερικανικής οικονομίας.

Προφανώς, ο Ray Dalio δεν είναι αλάνθαστος. Όμως, το σκεπτικό του έχει μια λογική.