Δεν είναι απλό πετρελαϊκό σοκ

Το βασικό ερώτημα πριν από τον βομβαρδισμό των ιρανικών εγκαταστάσεων στο κοινό κοίτασμα φυσικού αερίου με το Κατάρ ήταν πόσο θα διαρκέσει ο πόλεμος. Οσο περισσότερο κρατούσε τόσο μεγαλύτερη θα ήταν η άνοδος της τιμής του πετρελαίου, δίνοντας ώθηση στον πληθωρισμό και πληγώνοντας τον ρυθμό ανάπτυξης. 

 Υπενθυμίζουμε ότι το Bloomberg εκτιμούσε ότι η τιμή του μπρεντ θα ανέβαινε κοντά στα 105 δολάρια το βαρέλι, αν το Στενό του Ορμούζ έκλεινε για 1 μήνα, στα 140 δολάρια αν έκλεινε για 2 μήνες και στα 165 δολάρια για 3 μήνες.   

Όμως, το χτύπημα του Ισραήλ στην ιρανική πλευρά ενός κοιτάσματος φυσικού αερίου (South Pars) που μοιράζεται με το Κατάρ και η αντίδραση του Ιράν άλλαξε τα δεδομένα. Ο συνδυασμός του πρακτικού κλεισίματος του Στενού του Ορμούζ με την καταστροφή εγκαταστάσεων φυσικού αερίου -κυρίως ενός μέρους από τις εγκαταστάσεις LNG του μεγαλύτερου συμπλέγματος (Ras Laffan) στον κόσμο από ιρανικά χτυπήματα- επαναπροσδιορίζει την προοπτική της παγκόσμιας αγοράς υγροποιημένου αερίου (LNG).  

Κι αυτό γιατί το Ras Laffan παράγει το 20% της παγκόσμιας παραγωγής υγροποιημένου αερίου και θα χρειαστούν τουλάχιστον δυο μήνες για να ξεκινήσει να παράγει LNG ξανά και ακόμη περισσότεροι μήνες για να επανέλθει πλήρως, σύμφωνα με δημοσιεύματα. Αυτό το LNG θα λείπει από την αγορά για κάποιους μήνες τουλάχιστον. Ασιατικές χώρες όπως η Ιαπωνία και η Νότιος Κορέα, βλέποντας τον κίνδυνο, έχουν ήδη στραφεί στο αμερικανικό φυσικό αέριο, «χτυπώντας» τις τιμές και αποκλείοντας φτωχότερες χώρες από τη Λατινική Αμερική.   

Δεν είναι τυχαίο ότι η τιμή του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου TTF ξεπέρασε χθες τα 60 ευρώ η μεγαβατώρα, έναντι 31 ευρώ περίπου στις 28 Φεβρουαρίου. Υπενθυμίζεται ότι είχε ξεπεράσει τα 330 ευρώ μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Μάλιστα, όλα δείχνουν ότι ενδεχομένως θα συνεχίσει ανοδικά καθώς αυτή τη φορά υπάρχει καταστροφή εγκαταστάσεων. Σημειωτέον ότι δεν υπάρχουν στρατηγικά αποθέματα φυσικού αερίου όπως στο αργό ενώ οι ευρωπαϊκές αποθήκες εκτιμάται ότι είχαν πληρότητα 38% μπαίνοντας στον Μάρτιο.  

Με το Στενό του Ορμούζ, από το οποίο περνούσαν 18-21 εκατ. βαρέλια πετρελαίου την ημέρα πριν από τις εχθροπραξίες έναντι 1-2 εκατ. βαρέλια περίπου σήμερα, πρακτικά κλειστό, θα λείπουν επίσης πολλά εκατ. βαρέλια αργού από την παγκόσμια αγορά. Το χάσμα δεν πρόκειται να κλείσει ακόμη, κι αν λειτουργούν οι αγωγοί πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Ιράκ που μπορούν συνολικά να μεταφέρουν 5-8 εκατ. βαρέλια ημερησίως σε πλήρη δυναμικότητα, σύμφωνα με τους επαΐοντες.  

Η  Ατλαντική Λεκάνη (ΗΠΑ, Καναδάς κ.λπ.) εκτιμάται ότι δεν μπορεί να προσθέσει πάνω από 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως ακόμη. Απομένουν τα στρατηγικά αποθέματα των 400 εκατ. βαρελιών και η μερική άρση στο ρωσικό πετρέλαιο, και ό,τι άλλο από χώρες όπως η Λιβύη, η Νιγηρία κ.λπ. Τα τελευταία δεν μπορούν να ξεπεράσουν τα 5 εκατ. βαρέλια όλα μαζί.  

Το συνολικό έλλειμμα σε αργό και φυσικό αέριο εκτιμάται μεταξύ 5 και 20 εκατ. ισοδύναμων βαρελιών ημερησίως και είναι μεγάλο. Για να κλείσει, είτε θα πρέπει να σταματήσει ο πόλεμος είτε να ανέβει πολύ η τιμή του φυσικού αερίου και του αργού, ώστε να καταστραφεί μέρος της ζήτησης και να εξισορροπήσει η ζήτηση με την προσφορά. 

Σε κάθε περίπτωση, η καταστροφή των πετρελαϊκών εγκαταστάσεων παραπέμπει σε υψηλότερες τιμές ενέργειας για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και δεν μπορεί να μην έχει επίπτωση στον πληθωρισμό. Οι αγορές ομολόγων το προεξοφλούν ήδη, ανεβάζοντας τις αποδόσεις των μακροπρόθεσμων κρατικών ομολόγων.  

Πλέον, έχουμε περάσει από το στάδιο της απλής πετρελαϊκής κρίσης σε κάτι άλλο, που δεν έχουμε ξαναδεί από την εποχή του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.