Η ΕΚΤ ανέβασε το βασικό της επιτόκιο στο 2,5% τον Σεπτέμβριο, σε μια προσπάθεια ελέγχου των πληθωριστικών πιέσεων και αποφυγής δευτερογενών αυξήσεων στις τιμές μέσω των μισθών. Με τον μέσο εναρμονισμένο πληθωρισμό στην ευρωζώνη στο 3,2% τον Αύγουστο και την ΕΚΤ να τον βλέπει στο 3% και πάνω για ολόκληρο το 2026, η ΕΚΤ έχει θεωρητικά μεγαλύτερα περιθώρια να αυξήσει κι άλλο το βασικό της επιτόκιο.Όμως, η παραδοσιακή συλλογιστική πίσω από τις αυξήσεις των επιτοκίων είναι η συμπίεση της υπερβάλλουσας ζήτησης. Η τελευταία οδηγεί σε χαμηλότερες τιμές και επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης.
Όμως, άλλο τι λέει η θεωρία και άλλο τι συμβαίνει στην πράξη. Κι αυτό γιατί η οικονομία της ευρωζώνης αναπτύσσεται με αναιμικούς ρυθμούς και δεν εντοπίζεται εσωτερική υπερβάλλουσα ζήτηση, με εξαίρεση λίγες χώρες όπως η Ελλάδα. Ο πληθωρισμός είναι κυρίως εισαγόμενος και συνδέεται με την εκτόξευση του κόστους της ενέργειας λόγω των γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή κι αλλού.
Οι επικριτές της πολιτικής της ΕΚΤ που οδηγεί σε αύξηση των παρεμβατικών επιτοκίων ισχυρίζονται ότι η τελευταία δεν θα μειώσει την τιμή του πετρελαίου και του φυσικού αερίου αλλά θα πλήξει τις οικονομίες των χωρών-μελών. Γι’ αυτούς η πολιτική της ΕΚΤ είναι προβληματική.
Όπως είναι λογικό, η ΕΚΤ έχει διαφορετική άποψη για το θέμα. Κι αυτό γιατί δίνει ιδιαίτερο βάρος στη σταθεροποίηση των πληθωριστικών προσδοκιών και στην απουσία δευτερογενών επιπτώσεων μέσω της υπερβολικής αύξησης των μισθών. Παράλληλα, θέλει να αποθαρρύνει τις επεκτατικές δημοσιονομικές πολιτικές καθώς οι αυξήσεις των επιτοκίων ανεβάζουν το κόστος δανεισμού για την κάλυψη των ελλειμμάτων.
Διαφορετικό είναι το πρόβλημα των ΗΠΑ. Εκεί, η Fed ανεβάζει σταδιακά το επιτόκιο παρέμβασης για να συμπιέσει τον πληθωρισμό, ο οποίος βρέθηκε στο 3,4% τον Αύγουστο, έχοντας στο νου το μάθημα της δεκαετίας του 1970. Ο τότε πρόεδρος της Fed, Arthur Burns, σταμάτησε να ανεβάζει τα επιτόκια για να μην προκαλέσει ύφεση πριν σταθεροποιηθούν οι πληθωριστικές προσδοκίες, με αποτέλεσμα να χαθεί η αξιοπιστία και να μπουν οι ΗΠΑ σ’ ένα σπιράλ αυξήσεων τιμών και μισθών.
Στις ΗΠΑ, το κύριο πρόβλημα είναι η υπερβάλλουσα εσωτερική ζήτηση και σε μικρότερο βαθμό ο εισαγόμενος πληθωρισμός των καυσίμων. Όμως, κι εδώ υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις. Σύμφωνα με τον Μπιλ Άκμαν της Pershing Square, τα υψηλά επιτόκια δεν πρόκειται να αποθαρρύνουν την τάση για μεγαλύτερες επενδύσεις στην ΑΙ, που υπόσχεται εντυπωσιακές αποδόσεις επί των ιδίων κεφαλαίων.
Αντίθετα, τα υψηλά επιτόκια θα πλήξουν παραδοσιακούς κλάδους της οικονομίας, φέρνοντας την αμερικανική οικονομία πιο κοντά στην ύφεση. Ακόμη, ενδέχεται να τροφοδοτήσουν τον πληθωρισμό καθώς οι μεν τεχνολογικές εταιρείες περνούν το αυξημένο κόστος δανεισμού στους πελάτες τους και αφετέρου οι κυβερνήσεις πληρώνουν περισσότερα για τόκους, διευρύνοντας τα δημοσιονομικά ελλείμματα που ευνοούν την επιμονή του πληθωρισμού.
Ως εκ τούτου, η αύξηση των επιτοκίων από την ΕΚΤ και τη Fed θα μπορούσε να μην αποφέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα -πτώση του πληθωρισμού χωρίς ύφεση. Ακόμη χειρότερα, θα μπορούσε να τροφοδοτήσει τον πληθωρισμό, όπως ισχυρίζεται ο Ακμαν.
Είναι η «Αυτοκτονία» στον τίτλο του άρθρου.
Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.