Πολιτική η μάχη για το δημοσιονομικό

Το παιχνίδι με τα στατιστικά στοιχεία δεν έχει τέλος - ούτε και οριστικό συμπέρασμα. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι στην περίοδο 2000 - 2004 το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης, που σύμφωνα με τις επιταγές των Βρυξελλών θεωρείται το κρίσιμο μέγεθος για τα δημόσια οικονομικά, εμφανιζόταν να μειώνεται και ο πληθωρισμός να μένει σταθερός στο επίπεδο του 3,5%.

Δημοσιεύθηκε: 15 Ιανουαρίου 2007 - 09:33

Γράφει ο Αντώνης Κεφαλάς

Το παιχνίδι με τα στατιστικά στοιχεία δεν έχει τέλος - ούτε και οριστικό συμπέρασμα. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι στην περίοδο 2000 - 2004 το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης, που σύμφωνα με τις επιταγές των Βρυξελλών θεωρείται το κρίσιμο μέγεθος για τα δημόσια οικονομικά, εμφανιζόταν να μειώνεται και ο πληθωρισμός να μένει σταθερός στο επίπεδο του 3,5%.

Το 2004 και το 2005 έγινε η αναθεώρηση και τότε αποδείχθηκε ότι το έλλειμμα μεγάλωνε. Η αλλαγή αυτή δεν είχε κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα - πέρα από την πολιτική διαμάχη που ξέσπασε και την τυπική υπαγωγή της χώρας στην ”επιτήρηση” της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Το ένα συμπέρασμα που θα μπορούσε να εξαχθεί από αυτό είναι ότι η θετική σχέση δημοσιονομικού ελλείμματος - πληθωρισμού (όσο αυξάνεται το έλλειμμα τόσο ενισχύονται οι πληθωριστικές πιέσεις) φαίνεται να έχει εξασθενήσει σημαντικά - αν δεν έχει σχεδόν πλήρως αποδυναμωθεί.

Ας πάμε όμως πέρα από τα στατιστικά τερτίπια και τα διάφορα λογιστικά τρικ. Ας πάμε πέρα από τους ορισμούς των Βρυξελλών, που ανταποκρίνονται στην ευρωπαϊκή πραγματικότητα και όχι στην ελληνική. Ας δούμε την ουσία έστω και μέσα από το πέπλο της στατιστικής και λογιστικής σύγχυσης.

1. Γεγονός πρώτο: ο υφυπουργός κ. Πέτρος Δούκας επιβεβαιώνει ότι το συνολικό δημόσιο χρέος για το 2006 είναι 227.951 εκατ. ευρώ ή 117% του ΑΕΠ.

Η δαπάνη εξυπηρέτησης ανέρχεται σε 26 δισ. ευρώ, αλλά, αν συνυπολογίσουμε τις εξοφλήσεις των βραχυπρόθεσμων τίτλων, φτάνει τα 31 δισ. ευρώ και ισοδυναμεί έτσι με το 16% του ΑΕΠ.

Θα πρέπει να σημειωθεί, όμως, ότι τα ποσά αυτά αφορούν σε εκτιμήσεις που έγιναν τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο του 2006 και είναι βέβαιο πως μέσα στους επόμενους μήνες θα έχουν αναθεωρηθεί προς το χειρότερο - όπως έχει συμβεί στο παρελθόν (κάθε χρόνο).

2. Γεγονός δεύτερο: κατά πάγια ελληνική τακτική από το ποσό των 227,9 δισ. ευρώ αφαιρείται το ενδοκυβερνητικό χρέος. Αυτά είναι χρήματα που χρωστά ένα σκέλος του κράτους σε άλλο και τα οποία εμφανίζονται μόνιμα ως ”ποσά προς είσπραξη”.

Για το χρέος αυτό πρέπει να γίνουν δύο παρατηρήσεις: κατ’ αρχάς αυξάνεται συνεχώς. Από 14,4 δισ. ευρώ το 2000 έφτασε το 2006 στα 25,6 δισ. ευρώ και (αισιόδοξα) εκτιμάται ότι το 2007 θα ανέλθει στα 27,6 δισ. ευρώ.

Κατά δεύτερο λόγο εκείνο το μέρος του χρέους αυτού που μακρόχρονα δεν διευθετείται περνά υποχρεωτικά στο κύριο σώμα του δημόσιου χρέους με την επίσημη ανάληψή του από την κεντρική κυβέρνηση.

3. Γεγονός τρίτο: η δαπάνη για την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους κυμαίνεται από το 16% έως το 20% του ΑΕΠ. Όπως φαίνεται από τον πίνακα 2 (βλ. στήλη Συνοδευτικό Υλικό), η δαπάνη αυτή μειώνεται κάπως τα τελευταία χρόνια - αν και η βελτίωση δεν είναι τόσο σημαντική αν ληφθούν υπόψη οι εξοφλήσεις των βραχυπρόθεσμων τίτλων.

Το σημαντικό σημείο είναι ότι η μείωση της επιβάρυνσης προέρχεται κατά 80% από τη μείωση των επιτοκίων και την αποτελεσματική διαχείριση του χρέους και μόνο κατά 20% από την επιβράδυνση στον ρυθμό αύξησης του χρέους σε συνδυασμό με τη γρήγορη άνοδο του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ).

4. Γεγονός τέταρτο: κάθε χρόνο το δημόσιο χρέος αυξάνεται από τα χρέη τα οποία αναλαμβάνει η κυβέρνηση και που δεν επηρεάζουν το έλλειμμα του προϋπολογισμού.

Τα χρέη αυτά μειώνονται από εισπράξεις τις οποίες κάνει η κυβέρνηση (παραδείγματος χάριν από τις αποκρατικοποιήσεις) και οι οποίες επίσης δεν επηρεάζουν το έλλειμμα.

Είναι δηλαδή ποσά που παραμένουν εκτός προϋπολογισμού και τα οποία με πλήρη σχεδόν αδιαφάνεια εμφανίζονται στο κεφάλαιο 4 της Εισηγητικής Έκθεσης, χωρίς την κατάλληλη και ικανοποιητική για το ενημερωμένο κοινό εξήγηση και ανάλυση (πίνακας 3 - βλ. στήλη Συνοδευτικό Υλικό).

Από τον πίνακα 3 βλέπουμε για παράδειγμα ότι το 2005:

• Το πρωτογενές πλεόνασμα μείωσε το χρέος κατά 0,5% του ΑΕΠ.

• Η αύξηση του ΑΕΠ και η μείωση των επιτοκίων το μείωσε επίσης κατά 2,7% μονάδες του ΑΕΠ.

• Τα νέα καθαρά χρέη τα οποία ανέλαβε όμως η κυβέρνηση -αφού δηλαδή αφαιρεθούν τα οφέλη από τις αποκρατικοποιήσεις κ.λπ.- ανέβασαν το χρέος κατά 2,2 μονάδες του ΑΕΠ. Στη βάση αυτή το τελικό αποτέλεσμα είναι ότι το χρέος μειώθηκε μόλις κατά μία μονάδα του ΑΕΠ.

Από την παράθεση των στοιχείων είναι σαφές ότι τα δημόσια οικονομικά παραμένουν εύθραυστα - κατά κύριο λόγο διότι οι παρεμβάσεις που γίνονται δεν είναι κυρίως διαρθρωτικές, αλλά στην πλειονότητά τους διαχειριστικές.

Είναι σαφές ότι οι δαπάνες του τακτικού προϋπολογισμού δεν μπορούν να μειωθούν παρά μόνο αν θιγούν κεκτημένα των δημοσίων υπαλλήλων που συνεπάγονται σπατάλη -εικονικές υπερωρίες, εκτός έδρας, αμοιβές για συμμετοχές σε ”συμβούλια” κ.λπ.- και μόνο αν μειωθεί ο αριθμός τους, καθώς είναι ξεκάθαρα υπεράριθμοι.

Αλλά ακόμη και αν υπήρχε κυβέρνηση με την τόλμη να προχωρήσει σε τέτοια μέτρα, η εξοικονόμηση που θα προέκυπτε θα όφειλε να δοθεί στην αύξηση των χαμηλών συντάξεων.

Είναι επίσης σαφές ότι δύσκολα θα μειωθεί η σπατάλη του προϋπολογισμού δημοσίων επενδύσεων (ΠΔΕ), καθώς μέρος της δαπάνης αυτής αφενός μεν εξυπηρετεί κομματικές σκοπιμότητες, αφετέρου δε αφορά σε καταναλωτικές δαπάνες. Και πάλι υπάρχει φόβος για πολιτικό κόστος.

Τι απομένει; Ο έλεγχος της γραμμής Γ του πίνακα 3 - δηλαδή ο δραστικός περιορισμός στην ανάληψη νέων χρεών και η δραστική άνοδος των εισπράξεων από αποκρατικοποιήσεις.

Η πολιτική Αλογοσκούφη - Δούκα φαίνεται πως βασίζεται πράγματι στη λογική αυτή: έλεγχος στην αύξηση των δαπανών του τακτικού προϋπολογισμού και αύξηση των εισπράξεων που δεν επηρεάζουν το έλλειμμα αλλά μειώνουν το χρέος. Αν θα πετύχει ή όχι είναι άλλο θέμα.

Διότι η πραγματική επιτυχία υποχρεωτικά περνά μέσα από τις σκοπιμότητες άλλων υπουργείων (π.χ. υπουργείο Μεταφορών, Ανάπτυξης, Δημοσίων Έργων), καθώς και μέσα από τη διάθεση να επιβαρυνθεί η κυβέρνηση συνολικά το πολιτικό κόστος των αποκρατικοποιήσεων.

Στη βάση αυτή η μάχη για τα δημοσιονομικά είναι εκτός του προϋπολογισμού - στο χρέος και στο πολιτικό κόστος ή στην πολιτική τόλμη. Τα υπόλοιπα είναι στατιστικά παιχνίδια, λογιστικά τρικ και εκμετάλλευση ορισμών.

Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.