Εικονική οικονομία, εικονική ευδαιμονία

Η πώληση της ΤΙΜ Ελλάς στα 3,4 δισ. ευρώ, όταν πριν από 18 μήνες είχε αγοραστεί στα 1,6 δισ., αναδεικνύει σε όλο τους το μεγαλείο τις υπερβολές που χαρακτηρίζουν τον χρηματοπιστωτικό τομέα σε παγκόσμιο επίπεδο. Ο ρόλος των εταιριών ιδιωτικού κεφαλαίου (private equities) και το ”γαϊτανάκι” της δημιουργίας εικονικών υπεραξιών. Γράφει ο Αντώνης Κεφαλάς.

Δημοσιεύθηκε: 20 Φεβρουαρίου 2007 - 08:12

του Αντώνη Κεφαλά

Η πώληση της ΤΙΜ Ελλάς στα 3,4 δισ. ευρώ, όταν πριν από 18 μήνες είχε αγοραστεί στα 1,6 δισ., αναδεικνύει σε όλο τους το μεγαλείο τις υπερβολές που χαρακτηρίζουν τον χρηματοπιστωτικό τομέα σε παγκόσμιο επίπεδο. Με επικεφαλής τις εταιρείες ιδιωτικού κεφαλαίου (private equities) να διαθέτουν τεράστια ποσά, το γαϊτανάκι της δημιουργίας εικονικών υπεραξιών έχει ξεπεράσει κάθε όριο.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του έγκριτου ”Business Week” (το οποίο πάντως δεν μπορεί να κατηγορηθεί ότι διακατέχεται από αντιεπιχειρηματική νοοτροπία), οι μεγάλες εταιρείες ιδιωτικών κεφαλαίων διαθέτουν πάνω από 30 δισ. δολάρια η καθεμία για να κάνουν τα παιχνίδια τους.

Παράλληλα, το σύνολο των διαθέσιμων κεφαλαίων εκτιμάται σ’ ένα ελάχιστο ύψος της τάξης των 300 δισ. δολαρίων. Με αμοιβές που κυμαίνονται κατ’ ελάχιστο στο 1% - 2%, οι επικεφαλής των εταιρειών αυτών εισπράττουν 6 - 10 εκατ. δολάρια τον χρόνο ο καθένας.

Κανείς, βέβαια, δεν πιστεύει ότι οι εταιρείες ιδιωτικού κεφαλαίου Apax και Texas Pacific δημιούργησαν νέες αξίες ύψους 1,8 δισ. ευρώ μέσα σε 18 μήνες. Αν αυτό ήταν αλήθεια, τότε οι διοικήσεις της TIM Ελλάς και της ΤΙΜ Ιταλίας θα όφειλαν να παραπεμφθούν για ανικανότητα και διαφυγόντα κέρδη των μετόχων τους. Το ερώτημα, βέβαια, πάντα παραμένει: γιατί δεν περίμενε η ΤΙΜ να βρει αγοραστή στα επίπεδα που βρήκαν οι Apax και Texas Pacific;

Νόμιμα και... παράλογα

Τίποτα απ’ όσα συμβαίνουν δεν είναι παράνομο, βέβαια. Όλα έχουν την πλήρη νομική κάλυψη. Το θέμα είναι πως δεν έχουν την οικονομική, εκτός κι αν η έννοια που αποδίδουμε στην οικονομία έχει δύο διαστάσεις: τη νομισματική - λογιστική - εικονική και την πραγματική. Στην περίπτωση αυτή, δεν υπάρχει πραγματική οικονομική εξήγηση για τη διαφορά στην τιμή αγοράς και πώλησης.

Υπάρχει νομισματική εξήγηση που βασίζεται στον νόμο της προσφοράς και της ζήτησης: προσφορά χρήματος και ζήτηση στοιχείων ενεργητικού (assets). Λεφτά υπάρχουν, πάρα πολλά: η ανάπτυξη της Κίνας έχει τροφοδοτήσει το πετρέλαιο, τη ναυτιλία, τις πρώτες ύλες, τα επενδυτικά και καταναλωτικά αγαθά.

Ταυτόχρονα έχει αποτελέσει βασική πηγή συγκράτησης των πληθωριστικών πιέσεων σε επίπεδο τιμών καταναλωτή. Δεν ισχύει, όμως, το ίδιο με τις τιμές των πάγιων στοιχείων (assets), της καλής θέλησης (goodwill) και του καλού ονόματος (corporate image).

Σε αυτά το φαινόμενο του πληθωρισμού έχει... ξεσαλώσει.

Αυτό ακριβώς δείχνει η πώληση της ΤΙΜ - που δεν είναι παρά μια παρανυχίδα στο παγκόσμιο παιχνίδι των εξαγορών και συγχωνεύσεων.

Βέβαια, πολλές από τις επιχειρηματικές κινήσεις που γίνονται έχουν απτή οικονομική λογική η οποία εδράζεται σε εκτιμήσεις προσδοκιών. Η αναφορά είναι σε επιχειρηματικά σχέδια που αποβλέπουν στην είσοδο σε νέα αγορά, σε απόκτηση μεγαλύτερου μεριδίου σε αγορά στην οποία ήδη δραστηριοποιείται η εταιρεία που ηγείται της εξαγοράς και συγχώνευσης, σε οικονομίες κλίμακας, σε στρατηγική κίνηση που αποβλέπει στο να κλείσει τον δρόμο στον ανταγωνισμό κ.ο.κ.

Κυνήγι ”θυμάτων”

Όλες αυτές οι επιδιώξεις, όμως, δεν σημαίνουν υποχρεωτικά ότι το κόστος των κινήσεων που γίνονται για να τις υποστηρίξουν ανταποκρίνεται πραγματικά στις προσδοκίες και στα οικονομικά δεδομένα που θα προκύψουν αργότερα.

Βέβαια, οι Apax και Texas Pacific -όπως και όλες οι εταιρείες ιδιωτικών κεφαλαίων- δεν ενδιαφέρονται γι’ αυτό. Κάνουν τη δουλειά τους, που είναι να αγοράζουν φτηνά, να προσποιούνται ότι δημιουργούν νέες υπεραξίες και να πωλούν ακριβά.

Η δουλειά τους είναι να βγάζουν κέρδη βρίσκοντας τα ”θύματα” που θα πουλήσουν σε μια τιμή και τα αντίστοιχα που θα αγοράσουν σε άλλη.

Υπάρχει, όμως, τέτοια ρευστότητα στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα και τέτοια δυνατότητα αποκόμισης τεράστιων κερδών από απλές και γρήγορες αγοραπωλησίες, που σχεδόν κανείς δεν ενδιαφέρεται για το τι θα γίνει ”αύριο”. Ζούμε στην εικονική οικονομία, με εντυπωσιακή αποσύνδεση του νομισματικού τομέα από τον πραγματικό.

Ένα ερώτημα που προβληματίζει πολλούς οικονομολόγους είναι το εξής: η παγκόσμια οικονομία αναπτύσσεται με ρυθμό της τάξης του 5% και ο πληθωρισμός στις χώρες του ΟΟΣΑ δεν ξεπερνά το 2% - 2,5% κατά μέσο όρο. Από την άλλη πλευρά, ο πληθωρισμός στα στοιχεία του ενεργητικού (asset inflation) ξεπερνά, σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις εταιρειών συμβούλων και think tanks των ΗΠΑ, το 50% κατ’ ελάχιστο.

Η ανισορροπία είναι εμφανής και η αποκατάστασή της μπορεί να επιτευχθεί μόνο με βαρύ κόστος προσαρμογής. Το μόνο ασαφές είναι το πότε θα έρθει η προσαρμογή και το πόσο μεγάλο θα είναι το κόστος της.

Η οικονομία των ΗΠΑ

Το θέμα της εικονικής πραγματικότητας θίγει, έμμεσα και ακροθιγώς, πρόσφατη έκθεση της Eurobank Research με τον τίτλο ”Global Economic and Market Outlook”. Το στοιχείο που απομονώνουμε αφορά στις αλλαγές στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) των ΗΠΑ που έχουν αναδρομική ισχύ.

Είναι γνωστό ότι, σε μεγάλο βαθμό, η πορεία των χρηματιστηριακών αλλά και των ευρύτερων χρηματοπιστωτικών μεγεθών (όπως των αξιών που προσδιορίζονται για τις εξαγορές και συγχωνεύσεις) συνδέεται άμεσα με τις εκτιμήσεις και ανακοινώσεις για την πορεία μακροοικονομικών και μικροοικονομικών μεγεθών.

Κάθε χρόνο, η αρχική εκτίμηση για το ΑΕΠ προηγούμενων ετών αναθεωρείται -πάντα προς τα κάτω. Και η δεύτερη αναθεώρηση είναι επίσης πάντα χαμηλότερη από την πρώτη. Τα σχετικά στοιχεία παρατίθενται στον πίνακα που ακολουθεί.

Επομένως, η αρχική αισιοδοξία στην οποία βασίζονται πολλές αποφάσεις και κινήσεις, τόσο στο χρηματιστήριο όσο και στην πραγματική οικονομία, εδράζονται -μεταξύ άλλων και σε σημαντικό βαθμό- σε στοιχεία που δεν είναι ακριβή. Σε στοιχεία που αποτυπώνουν μια εικονική πραγματικότητα.

Εξάλλου, όπως υπογραμμίζει η έκθεση, ενώ η πτώση του τομέα των ιδιωτικών κατοικιών φαίνεται να συγκρατείται, η αισιοδοξία που χαρακτηρίζει τις μεγάλες αυξήσεις στα υπόλοιπα πάγια στοιχεία (αξιολόγηση εταιρειών κυρίως) δεν βρίσκει πλήρη ανταπόκριση στην αγορά. Έτσι, η οικονομία παρουσιάζει μια σχετικά αντιφατική εικόνα:

* Ο ”σκληρός” πληθωρισμός είναι σταθερός, αλλά ο πληθωρισμός τιμών καταναλωτή αυξάνεται και μαζί με αυτόν αυξάνονται και τα ενοίκια.

* Ο τομέας της βιομηχανίας επιδεικνύει μεγαλύτερη πτωτική τάση παραγωγής και απασχόλησης, ενώ οι υπηρεσίες σταθεροποιούνται.

* Το διαθέσιμο εισόδημα μειώνεται, αλλά η πραγματική κατανάλωση αυξάνεται και οι αμοιβές των εργαζομένων αυξάνονται επίσης.

Το θέμα των ΗΠΑ αναφέρεται ως παράδειγμα, αλλά και επειδή είναι η μεγάλη οικονομία που καθορίζει σε πολύ σημαντικό βαθμό τις παγκόσμιες εξελίξεις. Με δεδομένο, επιπλέον, ότι όλη η αισιοδοξία για την ανάπτυξη της Ινδίας είναι μάλλον υπερβολική και με την Ευρωπαϊκή Ένωση να... χαίρεται όταν καταφέρνει να πιάσει ρυθμό ανάπτυξης 2% με ανεργία 7%, το βάρος της εξισορρόπησης της παγκόσμιας οικονομίας πέφτει στην Κίνα.

Στην Κίνα των τεράστιων πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών αντιθέσεων, στην κρυψίνουν για τα στρατηγικά της σχέδια Κίνα, στην Κίνα όπου τα πάντα αντιμετωπίζονται μέσα από το οπτικό εμπόδιο ενός ”πέπλου”.

Κατά τα άλλα, μαζί με την τρομοκρατία και τις κλιματολογικές αλλαγές, έχουμε αισιοδοξία.

* Αναδημοσίευση από το φύλλο 464 της εφημερίδας ”ΜΕΤΟΧΟΣ & ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ”, 9-13/2/2007

Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.