Αντ. Κεφαλάς: Η επόμενη φάση της κρίσης

Η τρομακτική ρευστότητα που έχει η παγκόσμια οικονομία έκρυβε μέχρι τώρα το πρόβλημα με την έννοια ότι ουσιαστικά εμπόδιζε την ολοκλήρωσή του, υπογραμμίζει ο Αντώνης Κεφαλάς εκτιμώντας παράλληλα ότι η κρίση θα προχωρήσει και ότι μια κατάρρευση της αγοράς ακινήτων στις ΗΠΑ θα επηρεάσει και τις υπόλοιπες αγορές.

Δημοσιεύθηκε: 24 Μαρτίου 2007 - 09:20

του Αντώνη Κεφαλά

Η Τετάρτη 14 Μαρτίου 2007 επιβεβαίωσε τη νευρικότητα που επικρατεί στις αγορές. Επρόκειτο, βέβαια, για το χρονικό ενός ”προαναγγελθέντος θανάτου”, καθώς τα προβλήματα με τα ”sub par” στεγαστικά δάνεια των ΗΠΑ ήταν γνωστά. Η κατάσταση όμως χειροτέρευσε διότι εντάθηκαν τα σημάδια πως και αυτή τη φορά επαναλαμβάνονται τα ίδια ακραία φαινόμενα με αυτά της περιόδου 1999 - 2000.

Η απόφαση του W.F. Galvin -που κατέχει σε πολιτειακό επίπεδο, και συγκεκριμένα στη Μασαχουσέτη, θέση αντίστοιχη με αυτήν του υπουργού Εσωτερικών- να ζητήσει από τη UBS και την Bear Stearns έγγραφα σχετικά με τις εκτιμήσεις και τις προτάσεις που είχαν κάνει για τη New Century Financial δεν είναι τίποτα περισσότερο από την επανάληψη του προβλήματος του 2000. Τότε, όπως και τώρα, επενδυτές κέρδισαν τεράστια ποσά εκδίδοντας ομόλογα με βάση δάνεια που είχαν δοθεί σε δανειστές με μεγάλη πιθανότητα να μην μπορέσουν να τα ξεπληρώσουν.

Επίσης, οι αναλυτές και οι χρηματιστές έγραφαν ευνοϊκές αναλύσεις και υποδείκνυαν σε αγοραστές να τοποθετηθούν στα ομόλογα αυτά. Και τότε, όπως και τώρα, κόσμος και κοσμάκης παρασύρθηκε -ενώ οι εκδότες των ομολόγων είχαν φροντίσει να απαλλαγούν από το ρίσκο- μέσω των διαφόρων παραγώγων και άλλων δομημένων προϊόντων.

Την 1η Μαρτίου 2007 και ενώ η εταιρεία δήλωνε ότι ένας μεγάλος αριθμός δανειοληπτών της δεν μπορούσε να εξυπηρετήσει τις υποχρεώσεις του, η Bear Stearns δημοσίευσε ευνοϊκή έκθεση για τη New Century Financial. Η τιμή της μετοχής της μειώθηκε από 15 δολάρια στο μισό. Πριν από μερικές ημέρες η New Century Financial δήλωσε ότι θα σταματήσει να δίνει νέα δάνεια και ότι χρειαζόταν επείγουσα χρηματοδότηση για να επιβιώσει. Η τιμή της μετοχής έπεσε στα 3,2 δολάρια.

Η διάρθρωση της αγοράς

Η συνολική αγορά στεγαστικών δανείων στις ΗΠΑ ανέρχεται σε 6,5 τρισ. δολάρια. Αναλυτές, οικονομολόγοι και δημοσιογράφοι έχουν εδώ και μήνες -στην ουσία εδώ και δύο χρόνια- επισημάνει ότι θα δημιουργηθούν προβλήματα αν τα επιτόκια αυξηθούν. Κι αυτό επειδή σε περίοδο πτωτικών επιτοκίων οι δανειστές αναχρηματοδοτούν τα στεγαστικά με χαμηλότερο επιτόκιο. Στη συνέχεια είτε αγοράζουν ακριβότερο σπίτι με την ίδια δόση είτε χρησιμοποιούν τη διαφορά ανάμεσα στην πρώην υψηλή και νυν χαμηλή μηνιαία δόση για να διατηρήσουν στα ίδια επίπεδα ή για να αυξήσουν την κατανάλωση.

Η τάση αποταμίευσης της διαφοράς είναι ελάχιστη. Αν στη συνέχεια αυξηθούν τα επιτόκια, όλοι αντιμετωπίζουν την καταβολή υψηλότερης δόσης χωρίς όμως να υπάρχουν τα εισοδηματικά περιθώρια γι’ αυτό. Αναπόφευκτα τότε είτε δεν εξυπηρετούνται τα δάνεια, είτε μειώνεται η κατανάλωση, είτε αυξάνονται οι πιέσεις για αυξήσεις σε αμοιβές, είτε συμβαίνουν όλα αυτά μαζί.

Ο μηχανισμός διάχυσης της κρίσης θα λειτουργήσει από εδώ και πέρα ΚΑΙ μέσω των ασφαλιστικών και συνταξιοδοτικών ταμείων, των hedge funds και άλλων χρηματοπιστωτικών οργανισμών που μέχρι σήμερα επένδυαν στην αγορά ακινήτων και απολάμβαναν υψηλές αποδόσεις. Αυτή η ”μηχανή” θα αρχίσει τώρα να αντιμετωπίζει πρόβλημα, καθώς θα βλέπει τις αποδόσεις της να μειώνονται. Όπως αναφέρουν οι ”New York Times”, τον Αύγουστο του 2006 η Morgan Stanley εξαγόρασε τη Saxon, εταιρεία που κάλυπτε κινδύνους στεγαστικών δανείων αξίας 6,5 δισ. δολαρίων για 706 εκατ. δολάρια. Και τον Σεπτέμβριο του 2006 η Merrill Lynch πλήρωσε 1,3 δισ. δολάρια για να εξαγοράσει τη First Franklin Financial με την προοπτική ότι θα της αυξήσει τα κέρδη. Τώρα όμως αναμένεται πως θα υποστεί ζημία με την αγορά αυτή.

Πέφτει η ”κουρτίνα”

Η τρομακτική ρευστότητα που έχει η παγκόσμια οικονομία έκρυβε μέχρι τώρα το πρόβλημα, με την έννοια ότι ουσιαστικά εμπόδιζε την εκδήλωσή του. Όπως γίνεται πάντα, όμως, η κατάρρευση έρχεται αναπάντεχα, με μεγάλη ταχύτητα και δημιουργεί πανικό. Όλοι θα τρέξουν να καλύψουν τις θέσεις τους κι αυτό είναι αρκετό για να προχωρήσει η κρίση στο επόμενο στάδιό της. Η φάση αυτή είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη διότι αφορά στην τιμή των ομολόγων που βασίζονται στα στεγαστικά δάνεια. Οι τιμές αυτές δεν υπόκεινται σε καθημερινή δημοσιότητα -όπως οι τιμές των μετοχών. Η αξία τους όπως καταγράφεται -δηλαδή στα επενδυτικά πορτοφόλια- παραμένει ίδια με της έκδοσης.

Όταν όμως οι εταιρείες αξιολόγησης κινδύνων (credit rating agencies) αρχίσουν τις υποβαθμίσεις, τότε οι κάτοχοι οφείλουν να αποτιμήσουν τα ομόλογα αυτά στην τιμή της αγοράς (mark to market). Στις ασφαλιστικές εταιρείες μάλιστα δεν επιτρέπεται να κρατούν ομόλογα κάτω από μία συγκεκριμένη ταξινόμηση, οπότε η υποβάθμιση θα οδηγήσει σε υποχρεωτικές πωλήσεις.

Με βάση το γεγονός ότι το 35% -δηλαδή τα 2,3 τρισ. δολάρια των στεγαστικών δανείων- ανήκει στην κατηγορία των ”sub par” και ότι η μη εξυπηρέτηση δανείων έχει πλέον προχωρήσει και έχει αγγίξει και δανειολήπτες που θεωρούνταν ”ασφαλείς”, είναι σαφές ότι η κρίση θα προχωρήσει. Η σταδιακή κατάρρευση της αγοράς των στεγαστικών δανείων στις ΗΠΑ έτσι είναι αδύνατον να μην επηρεάσει τις αγορές ακινήτων και σε άλλα μέρη του κόσμου.

Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.