Γιατί είναι κρίσιμες οι επόμενες εκλογές

Το θέμα των εκλογών που έρχονται εστιάζεται πρωταρχικά στη σύγκρουση ανάμεσα στους υποστηρικτές της κομματικοκρατίας και στους εκσυγχρονιστές. Αντιδράσεις στον επαναπροσδιορισμό του ρόλου του Κράτους υπάρχουν. Προέρχονται από ένα συνονθύλευμα δυνάμεων που καλύπτουν επαγγελματικές οργανώσεις και ομάδες συμφερόντων. Το χειρότερο; Διαπερνούν και τα δύο μεγάλα κόμματα. Γράφει ο Αντώνης Κεφαλάς.

Δημοσιεύθηκε: 29 Ιουνίου 2007 - 12:30

Γιατί είναι κρίσιμες οι επόμενες εκλογές

του Αντώνη Κεφαλά

Το κρίσιμο θέμα των εκλογών που έρχονται εστιάζεται πρωταρχικά στη σύγκρουση ανάμεσα στους υποστηρικτές της κομματικοκρατίας και του κρατισμού και στους εκσυγχρονιστές που επιδιώκουν να σπρώξουν την ελληνική κοινωνία στον 21ο αιώνα. Οι πρώτοι στην ουσία αποτελούν την έκφραση του ελληνικού συντηρητισμού -ενός σκληρού συντηρητισμού. Οι δεύτεροι εκπροσωπούν την πρόοδο.

Οι πρώτοι στηρίζουν τη γραφειοκρατία, τη διαφθορά, την οπισθοδρόμηση. Οι δεύτεροι επιδιώκουν να εγκαθιδρύσουν ένα σύστημα στο οποίο θα επικρατεί ο υγιής ανταγωνισμός, η αποτελεσματικότητα, η αξιοκρατία και η διαφάνεια. Το τελικό ζητούμενο, όπως ακριβώς το προσδιόρισε ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών, κ. Γιώργος Αλογοσκούφης, είναι ο επαναπροσδιορισμός του ρόλου του Κράτους.

Η ιδιότυπη μορφή του ελληνικού κρατικού καπιταλισμού -που στην ουσία ήταν ένα κακέκτυπο αντίγραφο σοσιαλιστικού σχεδιασμού- έβαλε το Κράτος στη θέση του οδηγού και για την ανάπτυξη και για την κοινωνική συνοχή. Αρχικά, ο ρόλος του ως προς την ανάπτυξη ήταν θετικός.

Γρήγορα, όμως, εκτροχιάστηκε, κάτω από την πίεση μιας επιχειρηματικής τάξης που επιζητούσε να καλύψει τον εμπορευματικό της χαρακτήρα και τις συνεπακόλουθες αδυναμίες της κάτω από έναν πάνδημο κρατικό προστατευτισμό. Το αποτέλεσμα ήταν η ενίσχυση του δημόσιου τομέα -ο οποίος ταχύτατα εξελίχθηκε σε πεδίο εξυπηρέτησης κομματικών συμφερόντων κι έχασε έτσι και τον δυναμισμό του και την οικονομική του υγεία.

Στο πεδίο της κοινωνικής συνοχής, η μία πλευρά αφορά στην ένταξη της μικροαστικής και της εργατικής τάξης στο πολιτικό παιχνίδι. Αυτό ήταν το μεγάλο επίτευγμα της περιόδου 1974 - 1982. Παράλληλα, όμως, υπήρξε η επιδίωξη να υλοποιηθεί και το δεύτερο σκέλος της κοινωνικής συνοχής -η δημιουργία ενός πανεθνικού ασφαλιστικού συστήματος- ενός κοινωνικού κράτους.

Η προσπάθεια αυτή έγινε εν μέσω παγκόσμιας οικονομικής κρίσης και της ελληνικής οικονομίας που είχε αποκτήσει πλέον πήλινα πόδια. Το αποτέλεσμα ήταν αναπόφευκτο: το κοινωνικό κράτος δεν ορθοπόδησε ποτέ, και η οικονομία έχασε τον δυναμισμό που όφειλε να της δώσει μία υγιής και σύγχρονη επιχειρηματική τάξη.

Το Κράτος έγινε ο ”πατερούλης” όλων. Ο αείμνηστος Θανάσης Κανελλόπουλος εύστοχα το αποκάλεσε ”κράτος-νυχτοφύλακα”. Οι δυνάμεις του, όμως, έχουν πλέον εξαντληθεί. Είναι ανίκανο να εκτελέσει και τους δύο ρόλους που παραδοσιακά του δώσαμε τα τελευταία τριάντα χρόνια: και της ανάπτυξης και της κοινωνικής προστασίας.

Αντιδράσεις στον επαναπροσδιορισμό του ρόλου του Κράτους υπάρχουν. Είναι έντονες. Προέρχονται από ένα συνονθύλευμα δυνάμεων που καλύπτουν τον συνδικαλιστικό χώρο, τις επαγγελματικές οργανώσεις και ομάδες ειδικών συμφερόντων. Το χειρότερο; Διαπερνούν και τα δύο μεγάλα κόμματα.

Ξεχνάμε ότι ο περίφημος ΟΑΕ, που άσκοπα δαπάνησε 2,5 τρισ. δραχμές για να προστατέψει ανέργους και να διατηρήσει επιχειρήσεις εν ζωή και που τελικά ωφέλησε τους αποτυχημένους επιχειρηματίες και δημιούργησε μία καινούργια νομενκλατούρα εκκαθαριστών, ήταν δημιούργημα της Νέας Δημοκρατίας; Ότι το αίσχος της Ολυμπιακής και του ΟΣΕ διατηρείται και από τα δύο κόμματα; Ότι κανείς δεν τολμά να σπάσει το απόστημα των κρατικών προμηθειών; Ότι οι κοινοτικές ενισχύσεις δαπανώνται σχεδόν ανεξέλεγκτα, σπάταλα και με λαμογιές εδώ και είκοσι χρόνια;

Στις αρχές της μεταπολίτευσης η Νέα Δημοκρατία υιοθέτησε ένα ξεπερασμένο τότε πλέον για την υπόλοιπη Ευρώπη μοντέλο κρατικού καπιταλισμού. Το ΠΑΣΟΚ μίλησε για σοσιαλισμό, αλλά τον εξάντλησε στα κοινωνικά θέματα -όπου σωστά είχε διαβλέψει τη μεγαλύτερη ανάγκη. Στον οικονομικό τομέα συνέχισε την πολιτική της Νέας Δημοκρατίας, εμπλουτισμένη με μερικές φραστικές κορόνες και πρακτικές κινήσεις εντυπωσιασμού -περισσότερο για το θεαθήναι.

Σήμερα, τόσο η Νέα Δημοκρατία όσο και το ΠΑΣΟΚ παλεύουν στο εσωτερικό τους ανάμεσα σε αυτούς που παραμένουν δεμένοι με το παρελθόν και σε αυτούς που ατενίζουν μπροστά.

Αντίθετα, σημαντικό μέρος της επιχειρηματικής τάξης -το πιο σημαντικό από πλευράς οικονομικής ισχύος και κοινωνικής επιρροής- έχει φύγει μπροστά. Βλέπει μακριά -και χρονικά και γεωγραφικά- σχεδιάζει, επενδύει, εισάγει τεχνολογία και τεχνογνωσία, δημιουργεί θέσεις εργασίας, επιδεικνύει κοινωνική ευθύνη. Το κέντρο βάρους της οικονομίας έχει επανέλθει εκεί που οφείλει να βρίσκεται: στον υγιή επιχειρηματικό τομέα.

Οικονομικά το Κράτος έχει αρνητική συνεισφορά. Ο ρόλος που του απομένει είναι η μείωση των κοινωνικών αδικιών. Αυτή είναι η φιλοσοφία του υπουργού Οικονομίας -και σε αυτή αντιδρούν τα συντηρητικά μέρη του κόμματός του.

Στην τετραετία που πέρασε κάποιοι υπουργοί, όπως για παράδειγμα οι κ. Σιούφας, Λιάπης, Μπασιάκος, Παπαθανασίου, Γιακουμάτος, έδειξαν πρωταρχικά το πρόσωπο του κομματισμού, του λαϊκισμού και της αναβολής. Άλλοι -όπως ο κ. Γ. Σουφλιάς- προσπάθησαν να μαζέψουν το χάος που βρήκαν και καθυστέρησαν να δείξουν έργο. Επιπλέον, δεν πρόλαβαν -και δεν μπόρεσαν- να εντάξουν άλλες πρωτοβουλίες τους (όπως το χωροταξικό) σε ένα ευρύτερο και ολοκληρωμένο σχέδιο ανάπτυξης.

Επίσης, κάποιοι, όπως ο κ. Προκόπης Παυλόπουλος, ανακάλυψαν ότι οι υπουργικές αποφάσεις, οι νόμοι και τα προεδρικά διατάγματα δεν επαρκούν για να καταπολεμήσουν το τέρας της γραφειοκρατίας και της διαφθοράς.

Άλλοι, όπως η κ. Μαριέττα Γιαννάκου, είδαν τις μεταρρυθμιστικές φιλοδοξίες τους να καταποντίζονται μπροστά στην κομματική πίεση και την κατευθυνόμενη ”κοινωνική” κατακραυγή. Μερικοί, όπως η κ. Φάνη Πετραλιά και ο κ. Δημήτρης Αδαμόπουλος, μπέρδεψαν κάπως το έργο με τις δημόσιες σχέσεις. Και, τέλος, κάποιοι, απλώς έμειναν στο περιθώριο, πιστεύοντας ότι με το ”λάθε βιώσας” εξασφαλίζουν ησυχία και επανεκλογή.

Ο τόπος δεν πάει μπροστά έτσι. Η σημερινή δομή παραγωγής, η εθνική υποδομή, η έκταση της γραφειοκρατίας, η διάχυση της διαφθοράς και η πολιτική δειλία μπροστά στις συντεχνιακές αντιδράσεις δεν μας οδηγούν και δεν μπορούν να μας οδηγήσουν στην αποτελεσματική συμμετοχή μας στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα. Η παγκοσμιοποίηση αποδεικνύεται κοινωνικά ανάλγητη -όπως ιστορικά ήταν όλες οι μεγάλες οικονομικές επαναστάσεις.

Ο αναπτυξιακός ρόλος του Κράτους έχει παρέλθει. Τα περιορισμένα όριά του πρέπει να αναγνωριστούν και να καταστούν πιο αποτελεσματικά. Ο νέος του ρόλος οφείλει να εστιαστεί στον κοινωνικό τομέα. Ρόλος που πρέπει να είναι αυστηρά οριοθετημένος απλώς για να μπορεί να είναι μετρήσιμη η αποτελεσματικότητά του και για να μπορούν να γίνονται αναπροσαρμογές ανάλογα με τις εκάστοτε ανάγκες, επιτυχίες και αποτυχίες.

Εξάλλου, έχει σαφέστατα αποδειχτεί ότι η στο διηνεκές στήριξη χαμένων υποθέσεων δεν έχει άλλο αποτέλεσμα παρά τη δημιουργία νέων εστιών συντηρητισμού και αντίδρασης.

Με το πρόβλημα να είναι διακομματικό, οι πολίτες αντιμετωπίζουν ένα δίλημμα: ποιον και πώς ψηφίζουμε. Η απάντηση δεν είναι κομματική. Η πλειονότητα τελικά ψηφίζει το κόμμα ”της”. Αλλά έχει πλέον σημασία ”ποιο” είναι αυτό το κόμμα: το συντηρητικό και αντιδραστικό κομμάτι του ή το προοδευτικό και σύγχρονο.

Ο σύγχρονος πολίτης που συνειδητοποιεί τις αλλαγές στο παγκόσμιο περιβάλλον και ανησυχεί για την κοινωνία και τη συνοχή της φυσιολογικά θα όφειλε να επιλέξει προσεκτικά σε ποιους βάζει σταυρό. Αυτή είναι η μεγάλη δύναμη που του έχει απομείνει και αυτή έχει χρέος να ασκήσει και να χρησιμοποιήσει, στηρίζοντας εκείνους που στηρίζουν τον εκσυγχρονισμό και το δυναμικό μέλλον.

Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.