Αντ. Κεφαλάς: Το μπερδεμένο κουβάρι των αγορών...

Η διεθνής οικονομία χαρακτηρίζεται το τελευταίο διάστημα από διαφορετικά και επιφανειακά ασύνδετα γεγονότα. Ουσιαστικά υπάρχει μια βασική σύνδεση - που δεν είναι άλλη από την εμφάνιση φαινομένων τα οποία δείχνουν ότι το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα δεν έχει σαφή και ενιαία κατεύθυνση και ότι οι κίνδυνοι που το περιτριγυρίζουν είναι πιο ισχυροί από ποτέ. Γράφει ο Αντώνης Κεφαλάς.

Δημοσιεύθηκε: 5 Ιουλίου 2007 - 07:57

Αντ. Κεφαλάς: Το μπερδεμένο κουβάρι των αγορών...

του Aντώνη Kεφαλά

Mια σειρά από διαφορετικά και επιφανειακά ασύνδετα γεγονότα χαρακτηρίζει τη διεθνή οικονομία τις τελευταίες ημέρες. Στην ουσία, υπάρχει βασική σύνδεση - που δεν είναι άλλη από την εμφάνιση φαινομένων τα οποία δείχνουν ότι το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα δεν έχει σαφή και ενιαία κατεύθυνση και ότι οι κίνδυνοι που το περιτριγυρίζουν είναι πιο ισχυροί από ποτέ.

Την πρωτοκαθεδρία έχει η χρηματοπιστωτική πυραμίδα της δημιουργίας εικονικών υπεραξιών κάτω από την πίεση της υψηλότερης απόδοσης και της ανικανοποίητης απληστίας για πλούτο.

Η βρετανική οικονομία εξακολουθεί να αναπτύσσεται με γοργούς ρυθμούς και με τον χρηματοπιστωτικό κλάδο στην ηγεσία. Παράλληλα, εκφράζονται ανησυχίες για τη συσσώρευση ιδιωτικού και δημόσιου χρέους, για τη μείωση της αποταμίευσης και για την επανεμφάνιση πληθωριστικών πιέσεων. ”Ζούμε πέρα από τις δυνατότητές μας”, υποστηρίζουν οικονομολόγοι όπως ο κ. Peter Spencer της Ernst & Young μιλώντας στην ”International Herald Tribune”.

Η Ελλάδα γιορτάζει τη συμμετοχή στον αγωγό φυσικού αερίου South Stream. Η... συμμετοχή μας συνίσταται στο γεγονός ότι ο αγωγός μάλλον θα περάσει από ελληνικό έδαφος. Η ενδοκοινοτική (Ε.Ε.) σύγκρουση για την προέλευση του φυσικού αερίου (Ρωσία ή Αζερμπαϊτζάν) και το ποιος αγωγός θα χτιστεί (Nabusco κατά Gazprom & Eni) μας αφήνουν αδιάφορους. Χωρίς πολλές συζητήσεις η κυβέρνηση έλαβε την απόφαση να παίξει το χαρτί της Ρωσίας και ας έρχεται έτσι σε σύγκρουση όχι μόνο με μεγάλο μέρος των άλλων κρατών-μελών της Ε.Ε. και τις ΗΠΑ αλλά ακόμη και με την Τουρκία.

Το αντιστάθμισμα ίσως να είναι η σιωπή μας στα αιτήματα του Πατριαρχείου. Εξάλλου, η ίδια η Ε.Ε. δεν γνωρίζει πλέον πού πηγαίνει: το δίδυμο Βρετανία και Πολωνία έχει εκτροχιάσει το ευρωπαϊκό τρένο. Η προοπτική για μια Ευρώπη αλά καρτ, δύο ή και τριών ταχυτήτων, είναι περισσότερο από πιθανή.

Πρόβλημα υποδομών

Η αμερικανική οικονομία αντιμετωπίζει πρόβλημα υποδομών. Η παραδοσιακή υποδομή των δρόμων, λιμανιών, γεφυρών κ.λπ. αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα που μειώνουν την παραγωγικότητα και επιβραδύνουν τον ρυθμό ανάπτυξης. Η ανάπτυξή της, όμως, παραμένει ισχυρή - βασισμένη πάντως στους ίδιους παράγοντες που ωθούν τη βρετανική και δημιουργούν περίπου τις ίδιες ανησυχίες.

Φαίνεται, μάλιστα, ότι ο διοικητής της Fed κάπως έτσι τοποθετείται και κατά τα φαινόμενα αφήνει τα επιτόκια στα σημερινά υψηλά επίπεδά τους - έχοντας σχεδόν πείσει τις αγορές πως είναι άξιος διάδοχος του κ. Alan Greenspan ως προς τις δελφικές τοποθετήσεις του.

Το εμπόριο της Κίνας βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή. Καθημερινά πληθαίνουν τα παραδείγματα επικίνδυνων προϊόντων, που είναι χαμηλής ποιότητας και δεν ακολουθούν τις ορθές προδιαγραφές παραγωγής. Παράλληλα, η πολιτική ηγεσία της χώρας επιβεβαιώνει την προσήλωσή της στον μονοκομματισμό - γεγονός που μάλλον υπονομεύει την αμερικανική γραμμή ότι η οικονομική δημοκρατία φέρνει και την πολιτική. Ή την καταρρίπτει ή, τουλάχιστον, αποδεικνύει ότι ο δρόμος αυτός δεν είναι στρωμένος με βελούδο.

Το γεν ανατιμήθηκε έναντι του δολαρίου, με βάση την απλή δήλωση του υπουργού Οικονομικών της Ιαπωνίας ότι οι επενδυτές αναλαμβάνουν μεγάλα ρίσκα με την υπόθεση ότι το νόμισμα δεν θα ανατιμηθεί. Αυτό έδειξε πόσο ευάλωτη είναι η αγορά και θεωρήθηκε εχθρική για το carry trade - που έχει χρηματοδοτήσει μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ρευστότητας.

Ομόλογα και μετοχές

Στην αγορά των ομολόγων, από τη μία πλευρά, τα αμερικανικά δεν προσέλκυσαν μεγάλο ενδιαφέρον και η απόδοσή τους αυξήθηκε κατά 1,7 μονάδες βάσης στο 4,89%. Αντίθετα, αρκετοί επενδυτές τοποθετήθηκαν στα ”ασφαλή” γερμανικά ομόλογα - και η απόδοσή τους έπεσε για πρώτη φορά έπειτα από 5 χρόνια. Οι μετοχικές επενδύσεις στην Ασία και στην Ευρώπη αντιμετωπίζονται με κάποια επιφύλαξη και οι επενδυτές αναζητούν πιο ασφαλή καταφύγια.

Οι χρηματοπιστωτικές αγορές άρχισαν να δείχνουν σημάδια κόπωσης. Η Cerebrus Capital Management έρχεται στην αγορά να σηκώσει 62 δισ. δολ. - τα 7,6 δισ. για τη χρηματοδότηση της αγοράς της Chrysler. Η ατμόσφαιρα, όμως, δεν είναι καλή. Οι μετοχές του Blackstone Group έπεσαν από τη δεύτερη κιόλας ημέρα της διαπραγμάτευσής τους, με την είσοδό τους στη Wall Street.

Πάνω από 3,6 δισ. δολ. έδωσε η Bear Stearns (πουλώντας ομόλογα) σε μια αμφίβολη ως προς την επιτυχία της προσπάθεια να σώσει τα δύο hedge funds που ήταν στα πρόθυρα της κατάρρευσης. Ακολουθώντας τις προτάσεις του συμβούλου της (που τυχαίνει να είναι η Blackstone) η εταιρεία έχει ήδη εγγυηθεί για τουλάχιστον 6 δισ. ακόμη - χωρίς καμία σιγουριά ότι η κατάρρευση θα αποφευχθεί.

Μια κατάρρευση...

Το συγκεκριμένο πρόβλημα πηγαίνει βαθιά. Η Bear Stearns ετοιμαζόταν να βάλει στο χρηματιστήριο μία άλλη εταιρεία που συνδέεται μαζί της, την Everquest Financial. Όπως αποκαλύφθηκε, το ενεργητικό της εν λόγω εταιρείας, ύψους 700 δισ. δολ., αποτελείτο από χρεόγραφα αγορασμένα από τα δύο hedge funds - που στη συνέχεια πήραν την κάτω βόλτα. Ακόμη περισσότερο, και τα δύο hedge funds είχαν επενδύσει 400 εκατ. δολ. στην Everquest Financial.

Πίσω από τις συγκεκριμένες εξελίξεις ”κρύβεται” το πρόβλημα χρεογράφων -τα CDOs, collateralized debt obligations- πολλά από τα οποία είναι μειωμένης αξιοπιστίας. Στην ουσία, στεγαστικά κυρίως δάνεια τα οποία έχουν συνάψει νοικοκυριά με μειωμένη οικονομική θέση συγκεντρώνονται όλα μαζί και εκδίδονται ομόλογα που τα καλύπτουν. Είναι σαφές ότι οι αγοραστές των ομολόγων αυτών αντιμετωπίζουν μεγαλύτερα ρίσκα σε σύγκριση με αντίστοιχα χρεόγραφα που εκδίδονται με βάση δάνεια υψηλής ποιότητας.

Το 2006 και μόνο η αγορά εξέδωσε CDOs αξίας 316 δισ. δολ., που αντιπροσωπεύει αύξηση κατά 77% σε σύγκριση με το 2005. Πάνω από το 50% εκτιμάται ότι είναι υψηλού κινδύνου - sub prime. Η πιθανώς αρνητική επίπτωση στη συνολική αγορά είναι, έτσι, δυνητικά μεγάλη: τα δύο hedge funds της Bear Stearns θα μπορούσαν να αποτελέσουν το έναυσμα για έναν γύρο χρεοκοπιών, διότι η δική τους εικόνα αντικατοπτρίζει με απόλυτη πιστότητα τη μορφή της χρηματοδοτικής πυραμίδας που στήνεται στις μέρες μας.

Το ένα hedge fund ξεκίνησε καλά, με αποδόσεις της τάξης του 1,4% τον μήνα, αλλά οι επενδυτές ζητούσαν ακόμη καλύτερα κέρδη. Ξεκίνησε έτσι το δεύτερο hedge fund με επενδύσεις 600 εκατ. δολ. - κυρίως από πελάτες της Bear Stearns και 6 δισ. δανεικά από τις τράπεζες. Η ίδια η Bear Stearns επένδυσε μόλις 40 εκατ. Η αγορά, όμως, είχε ήδη αρχίσει να κουράζεται. Η UBS έκλεισε ένα αντίστοιχο δικό της fund, το Dillon Read Capital Management, με ζημίες 125 εκατ. δολ. Η ζημία στο δεύτερο fund έφτασε το 23%.

Πέφτουν οι τόνοι...

Η αγορά έχει κλείσει τις τάξεις της και προσπαθεί να ελέγξει την κατάσταση. Τράπεζες που έχουν δανείσει τα funds συμφώνησαν να πουλήσουν τις υποθήκες που στηρίζουν τα δάνειά τους σιγά-σιγά. Το πρόβλημα είναι ότι οι ζημίες στη συγκεκριμένη αγορά θα αυξήσουν τις αποδόσεις σε άλλα παρόμοια δανειακά εργαλεία που ενέχουν μεγαλύτερο ρίσκο -οπότε θα θιγεί άμεσα και ο εταιρικός δανεισμός.

Η αγορά έχει αρχίσει να ”κουλάρει”. Ο αριθμός των εξαγορών και συγχωνεύσεων περιορίζεται. Οι τράπεζες άρχισαν να γίνονται πιο προσεκτικές στη χορήγηση δανείων -ιδιαίτερα όταν πρόκειται για τα τεράστια ποσά που ζητάνε πολλοί σήμερα. Με την απληστία τους οι επενδυτές και ιδιαίτερα τα private equity funds μπορεί να έφεραν την παγκόσμια οικονομία στα πρόθυρα μιας ακόμη νευρικής κρίσης. Ας ελπίσουμε ότι θα είναι μόνο αυτό.

Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.