Το μισοάδειο ή μισογεμάτο ποτήρι της οικονομίας

Η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή και αρχίζει να παρουσιάζει μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα σύγκλιση, ενώ οι ”αρκούδες” καιροφυλακτούν. Οι διαφορές ανάπτυξης μειώνονται, οι κύκλοι οικονομικής συγκυρίας συμπίπτουν και οι αυξήσεις των αμοιβών παραμένουν συγκρατημένες. Γράφει ο Αντώνης Κεφαλάς.

Δημοσιεύθηκε: 6 Αυγούστου 2007 - 08:00

Το μισοάδειο ή μισογεμάτο ποτήρι της οικονομίας

του Αντ. Κεφαλά

Παρά τα αντίθετα σημάδια, ευφορία επικρατεί στην παγκόσμια οικονομία. Κυριαρχεί το αίσθημα του ”ανίκητου”: ό,τι και να συμβεί μπορούμε να το ξεπεράσουμε. Τίποτα δεν μας εκτρέπει από τον δρόμο μας - που είναι μόνο ανοδικός. Αυτά λέγονται με υπόκρουση τον στίχο του Cohen ”Αύριο κατακτάμε το Βερολίνο”.

Σκέτες ανοησίες. Η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή. Οι ”ταύροι” μπορεί να κυριαρχούν, αλλά οι ”αρκούδες” καιροφυλακτούν. Η στιγμή της εμφάνισής τους είναι κοντά. Η τελευταία εμφάνισή τους έληξε κάπως σύντομα και κάπως άδοξα, αλλά το μήνυμα ήταν σαφές: δεν υπάρχει τζάμπα γεύμα.

Οι... χρηματοπιστωτικοί επέλεξαν να το αγνοήσουν: όταν το ψωμί σου εξαρτάται από την πυραμίδα (ή τη φούσκα) θα κάνεις κάθε προσπάθεια να διατηρήσεις την ψευδαίσθηση του πλούτου.

Στην τελευταία πενταετία ο μέσος ρυθμός ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας ήταν της τάξης του 4,5%. Η απόδοση επενδύσεων στην πραγματική οικονομία ήταν της τάξης του 6,5%. Η διαφορά είναι ουσιαστικά ο παγκόσμιος πληθωρισμός.

Την ίδια περίοδο η απόδοση επενδύσεων στην εικονική οικονομία του χρήματος ήταν 30%. Αυτό τα λέει όλα και περιγράφει τους κινδύνους με τρόπο απόλυτο και σαφή.

Οι νέοι κήνσορες της παγκόσμιας οικονομίας επιβάλλουν την ανοδική πορεία - αγνοώντας, παραβλέποντας, κρύβοντας τους κινδύνους. Η ζωή τους, η ύπαρξή τους εξαρτάται από το παιχνίδι εμπιστοσύνης που παίζουν. Υπάρχει και μία άλλη φράση που στα αγγλικά περιγράφει ακόμη καλύτερα την παρούσα κατάσταση: confidence trick.

Το δολάριο πέφτει και αυτό λέγεται πως είναι καλό για την παγκόσμια οικονομία - κυρίως διότι θα βελτιωθούν οι αμερικανικές εξαγωγές και θα φτηνύνει το πετρέλαιο. Το γεγονός ότι οι χρηματοδότες του αμερικανικού ελλείμματος είναι η Κίνα, η Ιαπωνία και ο ΟΠΕΚ δεν δημιουργεί καμία ανησυχία.

Ούτε και προβληματίζει η στροφή τους μακριά από τα αμερικανικά ομόλογα προς τα ευρωπαϊκά. Ούτε και προκαλεί ανησυχία το ύψος των επενδύσεων του ΟΠΕΚ και της Κίνας στις Ηνωμένες Πολιτείες με τη συνεπακόλουθη εθνικιστική αντίδραση του Κογκρέσου.

Με αδιαφορία αντιμετωπίζονται η επιτάχυνση του πληθωρισμού στην Κίνα, η αντίδραση πολλών ευρωπαϊκών και αμερικανικών συνδικάτων στις εισαγωγές από τη χώρα αυτή, η κακή ποιότητα πολλών προϊόντων της, η σύγκρουση που εκκολάπτεται ανάμεσα στο Κόμμα και στη νέα αστική τάξη και ανάμεσα στους αστούς και στους κατοίκους της υπαίθρου, η εκτεταμένη διαφθορά και οι χρηματιστηριακές φούσκες της.

Ακόμη χειρότερα, πολλά από τα σημάδια που θα όφειλαν να μας ανησυχήσουν είτε αγνοούνται είτε παρερμηνεύονται. Η παγκόσμια οικονομία αρχίζει να παρουσιάζει μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα σύγκλιση.

Βλέπουμε έτσι ότι:

- Στις ΗΠΑ, στη ζώνη του ευρώ και στην Ιαπωνία οι ρυθμοί ανάπτυξης συγκλίνουν προς το 2,5%.

- Στο σύνολο του ΟΟΣΑ:

• Το παραγωγικό κενό τοποθετείται στο -0,1% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ).

• Η ανεργία σταθεροποιείται στο 5,5% του εργατικού δυναμικού.

• Ο πληθωρισμός παραμένει στο 2,0% - 2,1%.

• Το δημοσιονομικό έλλειμμα περιορίζεται στο 1,6% του ΑΕΠ.

Με άλλα λόγια, οι διαφορές ανάπτυξης μειώνονται, οι κύκλοι οικονομικής συγκυρίας συμπίπτουν και οι αυξήσεις των αμοιβών παραμένουν συγκρατημένες. Ειδικότερα:

- Η παραγωγικότητα αυξάνεται με ρυθμό της τάξης του 1,2% έως 1,8%.

- Οι πραγματικές αμοιβές αυξάνονται με ρυθμό που κυμαίνεται -ανάλογα με την περιοχή- από 0,2% έως 4,4%.

Παράλληλα, η δαπάνη των πετρελαιοπαραγωγών χωρών δείχνει να σταθεροποιείται, η εκτίμηση και το κόστος (pricing) του ρίσκου παραμένουν χαμηλά και οι χρηματιστηριακές αγορές επιδεικνύουν σφιχτή τιμολόγηση - με τα Ρ/Ε να συγκλίνουν στις ΗΠΑ, Γερμανία, Γαλλία, Αγγλία και Καναδά και με την Ιαπωνία τη μόνη εξαίρεση.

Η παγκόσμια ρευστότητα, πάντως, παραμένει εξαιρετικά υψηλή. Για παράδειγμα αναφέρουμε ότι στους πρώτους εννέα μήνες του 2006 το παγκόσμιο carry trade και μόνο έφτασε τα 20 τρισ. δολ. σε δολάρια και ευρώ. Αυτό πιέζει τα επιτόκια προς τα κάτω, αυξάνει τις τιμές των assets και του real estate και κάνει νομίσματα όπως το γεν, που χρηματοδοτούν το carry trade, να υποτιμώνται. Και θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι το carry trade δεν είναι ο κύριος υπεύθυνος για την αύξηση της παγκόσμιας ρευστότητας.

Η δυναμική της ανατροπής, λοιπόν, είναι εδώ. Και, πρόσφατα, έχει αυξηθεί απλώς επειδή η σύγκλιση των οικονομιών δεν αφήνει περιθώρια διόρθωσης. Μέχρι σήμερα, οι διαφορές στους ρυθμούς ανάπτυξης επέτρεπαν να επιτευχθεί εξισορρόπηση - εάν και όταν ένα από τα κομμάτια του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος επιδείκνυε σημάδια υστέρησης.

Η σύγκλιση που παρατηρείται σε συνδυασμό με τα προβλήματα της Κίνας, την απογοήτευση με την Ινδία και τους πολιτικούς κινδύνους της Ρωσίας σημαίνουν ότι αν το σύστημα αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα, τότε η πορεία προς τα κάτω δύσκολα θα σταματήσει, δεν θα είναι μικρή, ούτε θα είναι σταδιακή και θα ενέχει σημαντικό κόστος.

ΚΑΙ Η ΕΛΛΑΔΑ

Ειδικά για τη χώρα μας ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) δίνει ένα μεσοπρόθεσμο σενάριο που πίσω από την τεχνοκρατική του γλώσσα κρύβει εκπλήξεις και ανησυχίες. Έτσι, στην περίοδο από το 2008 μέχρι το 2013 προβλέπεται ότι:

- Ο ρυθμός ανάπτυξης θα μειωθεί από το 3% στο 2%.

- Η ανεργία θα αυξηθεί από το 7,9% στο 8,3%.

- Το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών θα παραμείνει στα υψηλά επίπεδα του 8,9% και του 7,1% του ΑΕΠ.

- Τα επιτόκια θα αυξηθούν στο 4,5%.

- Το δημοσιονομικό έλλειμμα (μετά την επικείμενη αναθεώρηση του ΑΕΠ) παραμένει στο 2% του ΑΕΠ.

- Το δημόσιο χρέος (και πάλι μετά την επικείμενη αναθεώρηση του ΑΕΠ) μειώνεται από το 88% στο 75% του ΑΕΠ.

- Η δυνητική παραγωγικότητα αυξάνεται με ρυθμό 3,2% δηλαδή όσο και τώρα.

- Η δυνητική απασχόληση μειώνεται από αύξηση 0,9% τον χρόνο σε 0,3%.

Πέρα από οτιδήποτε άλλο, το σενάριο αυτό δείχνει ότι μέσα σε ένα παγκόσμιο περιβάλλον που δεν θα υποστεί κρίση, η Ελλάδα επιδεικνύει μια εκπληκτική ανικανότητα προσαρμογής και εκσυγχρονισμού.

Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.