Η τεχνητή ευφορία στα όριά της

Mε εκπληκτική μεροληψία η πλειονότητα των Ελλήνων αναλυτών προσπαθεί να υποβαθμίσει τη σημασία της χρηματοπιστωτικής κρίσης που έχει ξεκινήσει. Η πραγματική σημασία της κρίσης στη στεγαστική αγορά των ΗΠΑ, η αύξηση του ρίσκου στις διεθνείς αγορές και ο... πολιτικός παράγων στην Ελλάδα. Γράφει ο Αντώνης Κεφαλάς.

Δημοσιεύθηκε: 16 Αυγούστου 2007 - 08:00

του Αντώνη Κεφαλά

Mε εκπληκτική μεροληψία η πλειονότητα των Ελλήνων αναλυτών προσπαθεί να υποβαθμίσει τη σημασία της χρηματοπιστωτικής κρίσης που έχει ξεκινήσει.

Ενώ οι ρωγμές στο σαθρό οικοδόμημα των αλλεπάλληλων δανεισμών είναι κάτι περισσότερο από εμφανείς, οι αναλυτές ξεχνούν τα ”σινικά τείχη”, προασπίζονται τα -κακώς εννοούμενα- συμφέροντα των μεγάλων πελατών τους και των εταιριών και προσποιούνται πως δεν συμβαίνει τίποτα.

Γραμμή άμυνας του ελληνικού χρηματιστηρίου χαρακτηρίζουν τα αποτελέσματα των τραπεζών. Παραπλανούν - ανέξοδα γι’ αυτούς, αλλά με κόστος για τον κοσμάκη.

Ρώτησε κάποιος από εκείνους πόσα από τα κέρδη των τραπεζών προέρχονται από λειτουργικά και πόσα από one off πράξεις (μη επαναλαμβανόμενες), ώστε να εκτιμηθεί η μεσοπρόθεσμη (έστω ετήσια) εξέλιξη;

Εξέτασε κανείς τους εάν υπάρχει μείωση των προβλέψεων σε εποχή αυξανόμενου κινδύνου, οπότε αυξάνονται τα κέρδη με τεχνητό τρόπο;

Ανέλυσε κάποιος από αυτούς τα λειτουργικά κέρδη για να δει πόσα από αυτά προέρχονται από το spread στα δάνεια και πόσα από το trading -π.χ. στα interest default swaps;

Ανέφερε κανείς τους ότι αναπόφευκτα, στο άμεσο μέλλον, ο ρυθμός αύξησης των δανείων -καταναλωτικών, στεγαστικών ή εταιρικών- θα πέσει σε μονοψήφιους αριθμούς, με αρνητικές επιπτώσεις στα κέρδη;

Πολλοί θέλουν να μας κάνουν να πιστέψουμε ότι δεν υπάρχει κίνδυνος για την Ελλάδα. Τα ίδια έλεγαν -οι ίδιοι ή άλλοι προκάτοχοί τους που σήμερα ζουν πλουσιοπάροχα στις ελληνικές και στις ξένες εξοχές- το 1999 και το 2000!

Αλλά κίνδυνοι υπάρχουν και αφορούν τόσο στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα όσο και στην Ελλάδα.

Αντίθετα, με τους ξένους να ελέγχουν περισσότερο από το 50% της κεφαλαιοποίησης του ελληνικού χρηματιστηρίου, οι κίνδυνοι αυτοί σήμερα είναι ακόμη μεγαλύτεροι από εκείνους της περιόδου 1999 - 2000.

Οι αναφορές στους κινδύνους των sub-prime στεγαστικών δανείων στις ΗΠΑ είναι παλιές - αφορούν σε περίοδο τουλάχιστον δύο ετών. Το ότι η κρίση δεν ξέσπασε νωρίτερα δεν είναι απόδειξη άκαιρων προγνώσεων.

Το αντίθετο, είναι απόδειξη έγκυρης πρόβλεψης. Και η διάχυση της κρίσης μπορεί εύκολα να φτάσει τις διαστάσεις των... ελληνικών πυρκαγιών στην Πάρνηθα, στο Αίγιο και στον Γράμμο: ταχύτητα επέκτασης, αδυναμία πρόβλεψης της κατεύθυνσης και έλλειψη συντονισμού.

Η παγκόσμια προοπτική

Οι ρωγμές γίνονται μικρά χάσματα. Τα χειρότερα ακολουθούν. Δύο είναι οι κρίσιμοι παράγοντες:

1. Όπως επισημαίνει σε άρθρο του στο ΙΗΤ ο κ. D. Leonard στις ΗΠΑ, τα χειρότερα στεγαστικά δάνεια εκδόθηκαν τη διετία 2005 - 2007. Κύριο χαρακτηριστικό τους ήταν η αρχική περίοδος χάριτος με χαμηλό σταθερό επιτόκιο και η μετατροπή του σε κυμαινόμενο - οπότε και σε υψηλότερο ύστερα από δύο χρόνια. Η κρίσιμη περίοδος γι’ αυτήν την αναπροσαρμογή θα ξεκινήσει τον Οκτώβριο.

Σύμφωνα με την Credit Suisse, αυτό συνεπάγεται δάνεια ύψους 50 δισ. δολ. που περνούν σε υψηλότερο επιτόκιο, οπότε και σε υψηλότερο τοκοχρεωλύσιο.

Η αναπροσαρμογή θα κρατήσει τουλάχιστον μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2008 με ρυθμό της τάξης των 30 δισ. δολ. τον μήνα. Το σύνολο είναι τουλάχιστον 360 δισ. δολάρια για μία τράπεζα.

Οι πιο αισιόδοξες εκτιμήσεις τοποθετούν όλη την αναπροσαρμογή στο 1 τρισ. δολ. - από τώρα μέχρι το τέλος του 2008.

Εξετάζοντας την κρίση μέσα από το πρίσμα των ΗΠΑ, οι επιπτώσεις είναι σαφείς: κατασχέσεις σπιτιών, ζημίες στους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, μείωση της κατανάλωσης για να αντιμετωπιστεί η υψηλότερη δαπάνη και αναχρηματοδότηση των δανείων, αν είναι δυνατόν.

Το τελικό αποτέλεσμα θα είναι η επιβράδυνση της ανάπτυξης στις ΗΠΑ.

2. Όμως, υπάρχει και η παγκόσμια διάσταση ή οπτική γωνία - κι αυτός είναι ο δεύτερος παράγοντας. Κατ’ αρχάς, η σημερινή συμπεριφορά των χρηματοπιστωτικών οργανισμών θυμίζει έντονα την κατάσταση του 2000. Τα sub-prime στεγαστικά έχουν χρησιμεύσει ως βάση για να εκδοθούν ομόλογα.

Με τη σειρά τους, τα ομόλογα αυτά έγιναν bundled με άλλα προϊόντα για να υπάρξουν καινοτόμες υπηρεσίες και προϊόντα. Επιπλέον, άλλα ομόλογα εκδόθηκαν με αναφορά στις πιθανές διαφορές ανάμεσα στα επιτόκια των ομολόγων αυτών και κάποιων άλλων benchmarks - π.χ. τιμές και επιτόκια κρατικών ομολόγων.

Αυξημένο ρίσκο

Το ρίσκο έχει διαχυθεί. Αλλά η ίδια η διάχυση αυξάνει το ρίσκο σε περίπτωση πιο γενικευμένης κρίσης - όπως αυτής που φαίνεται πως αντιμετωπίζουμε σήμερα. Εξάλλου, το φάσμα του παγκόσμιου πληθωρισμού δεν φεύγει - κι ας λέμε ότι η Κίνα λειτουργεί αντιπληθωριστικά. Κατ’ αρχάς ο πληθωρισμός της έχει αρχίσει να αυξάνεται.

Για πρώτη φορά είχαμε αύξηση 0,3% σε τρεις διαδοχικούς μήνες. Κατά δεύτερο λόγο, η κρίση στο περιβάλλον με τη στροφή στη βιοενέργεια έχει αυξήσει ήδη τις τιμές των τροφίμων και η άμεση προοπτική είναι ακόμη μεγαλύτερες αυξήσεις.

Κατά τρίτο λόγο, η τιμή του πετρελαίου έχει πάει ξανά στα ύψη (βρισκόμαστε πια πάνω από τα 70 δολάρια το βαρέλι, επιβεβαιώνοντας έτσι παλαιότερη πρόβλεψη της στήλης αυτής ότι η κρίση πετρελαίου, που είχε ξεσπάσει πριν από 10 μήνες και έφτασε την τιμή του πάνω από τα 60 δολάρια, δεν ήταν παροδική, αλλά σηματοδοτούσε το ξεκίνημα μίας νέας εποχής, με μόνιμα υψηλές τιμές σε αυτό).

Από την αρχή του χρόνου το πετρέλαιο έχει αυξηθεί κατά 25%. Υπάρχουν προβλήματα παραγωγής παντού (ΗΠΑ, Αγκόλα, Νιγηρία, Βρετανία και Νορβηγία), την ίδια στιγμή που η ζήτηση διογκώνεται.

Οι χώρες του ΟΠΕΚ θέλουν να διαχειριστούν με σύνεση τα αποθέματά τους και το Ιράκ δεν μπορεί να λειτουργήσει ως ένα swing producer ”αλά” Σαουδική Αραβία. Νέες ανακαλύψεις κοιτασμάτων δεν φαίνονται. Όταν η τρέχουσα τιμή είναι υψηλότερη από τη μελλοντική, τότε η κρίση είναι εδώ. Το πρόβλημα θα είναι παγκόσμιο.

Η στεγαστική κρίση θα χτυπήσει τις τράπεζες. Η πίεση στο δολάριο θα αυξηθεί. Η περίοδος ανατροπής θα κρατήσει μερικούς μήνες. Χρήματα θα χαθούν και μικρές τράπεζες και εταιρίες θα κλείσουν. Ιδιώτες θα χάσουν μετοχικές αξίες και κράτη θα πληρώσουν υψηλότερο κόστος δανεισμού.

Η αγορά θα ανακάμψει, τελικά, επειδή η παγκόσμια ρευστότητα είναι μεγάλη. Αυτό είναι ευχή και κατάρα. Γιατί είναι σίγουρο πως έτσι η ιστορία θα επαναληφθεί...

Μια κυβέρνηση στα καρφιά...

Για την κυβέρνηση οι ευρύτερες εξελίξεις είναι... κόκκινο πανί. Ο πρωθυπουργός περιμένει τις κυλιόμενες δημοσκοπήσεις για να αποφασίσει για τις εκλογές - μολονότι η χώρα βρίσκεται ήδη εδώ και δύο τουλάχιστον μήνες σε προεκλογική περίοδο αδράνειας και αιτημάτων.

Θέλει να σιγουρευτεί για το άνοιγμα της ψαλίδας, για την προοπτική της πεντακομματικής Βουλής και για τη νίκη. Σε δουλειά να βρίσκεται ο κ. Λούλης, με την εμμονή του στον κεντρώο χώρο και την πίστη του ότι οι εκλογές πρέπει να γίνουν μέχρι το τέλος του Σεπτεμβρίου.

Το χρηματιστήριο μπορεί να ανατρέψει τους καλύτερους υπολογισμούς. Δικαιώνεται τότε ο κ. Αλογοσκούφης, που από καιρό εμμένει στη θέση ότι οι εκλογές πρέπει να γίνουν το ταχύτερο δυνατόν.

Αν ξεσπάσει διεθνής κρίση και οι αξίες αρχίσουν να κατρακυλούν, όσο και αν δεν φταίει η κυβέρνηση, θα εισπράξει τη δυσαρέσκεια. Μετά το ξεχαρβάλωμα των μηχανισμών για την πρόληψη και καταστολή των πυρκαγιών, μετά την αδυναμία της να διορθώσει την άθλια καθημερινότητα των Ελλήνων και να προωθήσει τις αναγκαίες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, η σημερινή κυβέρνηση δεν χρειάζεται άλλες αρνητικές εξελίξεις για να εισπράξει επιπλέον αρνητικές επιπτώσεις. Αρκετές έχει μαζέψει μέχρι τώρα.

Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.