Α. Κεφαλάς: Ν.Δ., ΠΑΣΟΚ & ο ύπνος του δικαίου...

Στην Ελλάδα, η ενασχόλησή μας με τα πραγματικά προβλήματα είναι περίπου μηδαμινή και έχουμε απορροφηθεί στην εικονική πραγματικότητα των εκλογών. Μέσα στο απίστευτο αυτό περιβάλλον, σχεδόν κανείς δεν ασχολείται με την παγκόσμια κρίση, ενώ έχει γενικά επικρατήσει η άποψη πως η κρίση δεν θα μας επηρεάσει. Γράφει ο Αντώνης Κεφαλάς.

Δημοσιεύθηκε: 18 Σεπτεμβρίου 2007 - 08:04

Α. Κεφαλάς: Ν.Δ., ΠΑΣΟΚ & ο ύπνος του δικαίου...

του Αντώνη Κεφαλά

Tην Τρίτη, 11 Σεπτεμβρίου, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) χρειάστηκε να αυξήσει τη ρευστότητα του τραπεζικού συστήματος κατά ακόμη 75 δισ. ευρώ -μετά τα περίπου 200 δισ. που είχε ήδη δώσει.

Αυτή ήταν μία ακόμα πράξη που αποδεικνύει ότι η χρηματοπιστωτική κρίση δεν έχει περάσει: είναι παγκόσμια, υποβόσκει και τα χειρότερα είναι ακόμη μπροστά μας.

Στην Ελλάδα, η ενασχόλησή μας με τα πραγματικά προβλήματα είναι περίπου μηδαμινή. Έχουμε απορροφηθεί στην εικονική πραγματικότητα των εκλογών, τη στιγμή που οι ουσιαστικές διαφορές μεταξύ των δύο μεγάλων κομμάτων τα οποία έχουν τη δυνατότητα και την προοπτική να κυβερνήσουν είναι περίπου ανύπαρκτες. Βέβαια, στα λόγια οι διαφορές εμφανίζονται μεγάλες. Στην πράξη, όμως, δεν είναι.

Ίδια γεύση

Στα τελευταία τέσσερα χρόνια η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Ανάπτυξης της Νέας Δημοκρατίας έχει υπάρξει πιο συντηρητική, οπισθοδρομική και παρεμβατική από κάθε αντίστοιχη του ΠΑΣΟΚ στην περίοδο 1993 - 2004. Η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Μεταφορών μπορεί να αισθάνεται υπερήφανη πως έκανε τόσο λίγα όσο όλες οι αντίστοιχες του ΠΑΣΟΚ στην περίοδο 1981 - 2004. Και η αδιαφορία και των δύο κομμάτων για το περιβάλλον τώρα μόλις ”σπάει” -με το ΠΑΣΟΚ να επιδεικνύει μεγαλύτερη ευαισθησία και τη Νέα Δημοκρατία να μην τολμά καν να μιλήσει.

Το θέμα που απασχολεί τα κόμματα δεν είναι ”τι κάνουμε”, αλλά η κατάκτηση της εξουσίας. Ο προεκλογικός αγώνας -αν ήταν αγώνας και αν ήταν προεκλογικός- είχε δύο χαρακτηριστικά: τη μάχη των υποσχέσεων και την προβολή του ισχυρισμού ότι ο καθένας είναι καλύτερος από τον άλλο στην άσκηση της εξουσίας. Ως προς τα πραγματικά προβλήματα, μάλλον ισχύει το... άλλα λόγια ν’ αγαπιόμαστε. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε τα ακόλουθα:

- Δεν ακούστηκε καμία πρόταση για την επίλυση του Ασφαλιστικού -απλώς διότι όλες οι λύσεις είναι κομματικά επώδυνες. Χάνουν ψήφους. Έτσι, όλοι κρύφτηκαν πίσω από τον διάλογο. ”Θα κάνουμε διάλογο”, λένε, και είναι το πρόσχημα για να μη γίνει τίποτα, τουλάχιστον τώρα. Αργότερα θα δούμε. Έτσι κι αλλιώς η όποια κυβέρνηση θα ισχυριστεί πως η ευθύνη για κάθε απόφαση βαρύνει την Ευρωπαϊκή Ένωση, που μας υποχρεώνει να λάβουμε μέτρα.

- Το ΠΑΣΟΚ μίλησε για κτηματολόγιο, για χωροταξικό και για δασολόγιο. Τα έχει ξαναπεί και τίποτα δεν έγινε. Επί εποχής του χάθηκαν τα χρήματα της Ε.Ε. για το κτηματολόγιο. Η Νέα Δημοκρατία σιωπά.

- Το δημοσιονομικό πέρασε σε δεύτερη μοίρα. Πώς να είναι σε πρώτη, όταν ο συναγωνισμός για τις παροχές έχει ήδη τινάξει στον αέρα τον φετινό προϋπολογισμό και υπάρχει κίνδυνος να εκτροχιάσει και τον επόμενο; Εξάλλου, κανένας δεν μιλά για προϋπολογισμό που να αξιολογεί την αποτελεσματικότητα των δαπανών, που να δίνει μακρόχρονο προσανατολισμό και να επιδιώκει τη βέλτιστη κατανομή των πόρων με βάση τα σύγχρονα δεδομένα.

- Η αναφορά στη δημόσια διοίκηση είναι επίσης ανύπαρκτη -πέρα από την τετριμμένη θέση ότι ”θα καταπολεμηθεί η γραφειοκρατία”. Ποιος τολμά να τα βάλει με τη δημόσια διοίκηση που έχει αποκτήσει τη δική της αυθύπαρκτη ισχύ, δυναμική και ατζέντα; Εξάλλου, οι περισσότεροι υπουργοί κατέχουν τόσο λίγο το θέμα τους, που χωρίς τους... δεινόσαυρους της δημόσιας διοίκησης δεν θα επιβίωναν ούτε έναν μήνα στο υπουργείο τους.

Αφασία

Μέσα στο απίστευτο αυτό περιβάλλον, σχεδόν κανείς δεν ασχολείται με την παγκόσμια κρίση. Γενικά έχει επικρατήσει η άποψη πως η κρίση δεν θα μας επηρεάσει. Σε όλη την Ευρώπη υπάρχει ένα διαρκώς διογκούμενο πρόβλημα ρευστότητας του ίδιου του τραπεζικού συστήματος. Μόνο στην Ελλάδα δεν υφίσταται. Είμαστε νησί στον ωκεανό της παγκόσμιας οικονομίας και κανένα κύμα δεν μας ενοχλεί. Οι λίγοι που ασχολούνται με την κρίση επιμένουν και αυτοί πως κίνδυνος δεν υπάρχει.

Όμως, κανένας δεν παρουσιάζει τα ρίσκα στα οποία έχουν εκτεθεί και οι ελληνικές τράπεζες μέσω των τιτλοποιήσεων που έχουν κάνει, των δανείων που έχουν αναλάβει να χρηματοδοτήσουν και στη συνέχεια να διαθέσουν σε τρίτους, μέσω των συναλλαγών που έχουν πραγματοποιήσει και της έκθεσης σε έμμεσους κινδύνους την οποία έχουν αναλάβει.

Υπάρχει μία απάντηση, βέβαια: ούτε οι ίδιες οι τράπεζες δεν ξέρουν με ακρίβεια τους κινδύνους που έχουν αναλάβει μέσω των δομημένων προϊόντων που αγόρασαν, πούλησαν και κατασκεύασαν. Προτιμούν έτσι να σιωπήσουν.

Είναι μία λύση. Όμως, αν η κρίση φτάσει και στην Ελλάδα (μάλλον ”όταν” φτάσει, όχι ”αν” φτάσει), τότε η κακή, στρεβλή και ελλιπής πληροφόρηση του κοινού και των επενδυτών μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ και να συμβάλει στη δημιουργία πανικού.

Παγκόσμια κρίση και... πέρα βρέχει

Εξάλλου, στο άμεσο μέλλον η κρίση θα ακολουθήσει προδιαγεγραμμένη πορεία. Αφού ξεπεραστεί ο σκόπελος των 330 δισ. που θέλουν οι εταιρείες ιδιωτικού κεφαλαίου από τις τράπεζες (θα πάρουν τα λεφτά), ο όγκος της δουλειάς αυτής θα μειωθεί δραματικά. Έτσι, θα υπάρξει επίπτωση στα κέρδη και στην απασχόληση όλου του κλάδου: των τραπεζών, των εταιρειών ιδιωτικού κεφαλαίου, των λογιστικών εταιρειών, των εταιρειών παροχής συμβουλών, των δικηγόρων κ.λπ.

Η εξέλιξη αυτή έχει ήδη δρομολογηθεί στις ΗΠΑ, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία για την απασχόληση.

Στην Ευρώπη, η εξέλιξη θα είναι παρόμοια.

- Πρώτον, διότι πολλές ευρωπαϊκές τράπεζες διαμεσολάβησαν στην πώληση δομημένων τίτλων με ρίσκο που τώρα το επωμίζονται οι επενδυτές οι οποίοι αγόρασαν τους τίτλους.

- Δεύτερον, διότι σε αρκετές περιπτώσεις το ρίσκο θα περάσει από τον επενδυτή, που θέλει ρευστότητα γιατί δεν εμπιστεύεται πλέον τον τίτλο, στην ίδια την τράπεζα.

- Τρίτον, διότι η μείωση της ευρύτερης δράσης της εξαγοράς - συγχώνευσης - επαναπώλησης στις ΗΠΑ θα περάσει και στην Ευρώπη και θα επηρεάσει κατά τον ίδιο τρόπο το σύνολο του κλάδου που ασχολείται με τη δραστηριότητα αυτή.

Η απόφαση του διοικητή της ΕΚΤ να μην αυξήσει τα επιτόκια επίσης δείχνει τους φόβους που υπάρχουν μήπως και γυρίσει η παγκόσμια οικονομία σε ύφεση. Βέβαια, μια σχολή υποστηρίζει πως η ύφεση χρειάζεται προκειμένου να εξυγιανθεί το σύστημα. Και η ίδια σχολή πιστεύει πως οι δύο διοικητές των κεντρικών τραπεζών της Ε.Ε. και των ΗΠΑ (οι κ. Ben Bernanke της Fed και Jean-Claude Trichet της ΕΚΤ) δεν πρέπει να επαναλάβουν τα λάθη του κ. Alan Greenspan, που υπό τον φόβο του αποπληθωρισμού μείωσε πολύ τα επιτόκια και έθεσε τα θεμέλια για τη σημερινή ”φούσκα” της υπερβάλλουσας ρευστότητας.

Εξάλλου, το βασικό πρόβλημα σήμερα δεν είναι η έλλειψη ρευστότητας. Ρευστότητα υπάρχει· εμπιστοσύνη δεν υπάρχει. Ακριβώς επειδή η παγκόσμια οικονομία παρασύρθηκε σε ένα παιχνίδι συστηματικής υποτίμησης του ρίσκου, σήμερα ο καθένας (τρόπος του λέγειν) κάθεται πάνω στα χρήματά του και περιμένει να δει πότε και πώς θα σκάσει η... βόμβα.

Οι τράπεζες, για παράδειγμα, δεν έχουν ρευστότητα διότι η διατραπεζική αγορά κεφαλαίων έχει περιοριστεί και εκείνες υποχρεώνονται να καταφύγουν στον δανειστή έσχατης ανάγκης (στην κεντρική τράπεζα), ο οποίος τους δανείζει βέβαια με υψηλότερο συγκριτικά κόστος γι’ αυτές.

Καμία δεν εμπιστεύεται να δανείσει μεγάλα ποσά στην άλλη, γιατί καμία δεν ξέρει -ή δεν θέλει να παραδεχτεί- ποια είναι η έκταση των ρίσκων που έχει αναλάβει.

Και ενώ όλα αυτά τα συνταρακτικά συμβαίνουν γύρω μας, εμείς δεν έχουμε καν το κουράγιο να συζητήσουμε με ειλικρίνεια και ρεαλισμό για τα προβλήματά μας και τις λύσεις τους. Οι κήνσορές μας καλά την έχουν. Ο κοσμάκης;

Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.