Ο Τζιάννι Ινφαντίνο, πρόεδρος της Παγκόσμιας Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας (FIFA), δεν είναι μια τυχαία προσωπικότητα. Τα περισσότερα από τα 56 χρόνια ζωής του τα έχει περάσει στον μάλλον θολό κόσμο του ποδοσφαίρου, ένα βρετανικής προέλευσης άθλημα που στηρίζει ο μισός πληθυσμός του πλανήτη μας.
Συμβαίνει δε, στις μέρες μας, το άθλημα αυτό να εξελίσσεται και σε κορυφαία παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα, κάτι που από μόνο του λέει πολλά.
Μια ματιά στα άδυτα του ποδοσφαίρου, αποτελεί μοναδικό μάθημα πολιτικής οικονομίας, κοινωνιολογίας και εσχάτως, γεωπολιτικής. Για παράδειγμα, ο παγκόσμιος τζίρος του ποδοσφαίρου εκτιμάται στα 1.650 δισ. δολάρια, ποσό που αυξάνεται με ρυθμό 10% το χρόνο. Και από το ποσό αυτό το 60% αφορά τον ευρωπαϊκό τζίρο του ποδοσφαίρου, γεγονός που δικαιολογεί το πολιτικό και οικονομικό βάρος της UEFA.
Στο πλαίσιο αυτό ας σημειωθεί ότι ο Τζιάννι Ινφαντίνο χρημάτισε επίσης πρόεδρος και ανώτατο στέλεχος της Ευρωπαϊκής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας (UEFA) πριν αναρριχηθεί το 2016 στο ύπατο αξίωμα της FIFA. Και στη δεκαετία που είναι επικεφαλής της, ο Ιταλο-Ελβετός μάνατζερ πενταπλασίασε τα έσοδα της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας τα οποία από 2,7 δισ. δολάρια, οδεύουν στα 14 δισ.
Από την άνοδό του στην κορυφή της FIFA το 2016, ο Τζιάννι Ινφαντίνο έχει αλλάξει βαθιά το επιχειρηματικό μοντέλο του οργανισμού. Η επέκταση του Παγκοσμίου Κυπέλλου σε 48 ομάδες, η δημιουργία νέων διοργανώσεων, η ανάπτυξη του γυναικείου ποδοσφαίρου, η άνοδος του Παγκοσμίου Κυπέλλου Συλλόγων και η διαφοροποίηση των εμπορικών συνεργασιών επιδιώκουν έναν κοινό στόχο: την αύξηση των πόρων της FIFA προκειμένου να αυξηθεί η ικανότητα αναδιανομής της.
Τα αποτελέσματα είναι θεαματικά. Ιδιαίτερα δε, για τις μικρές ποδοσφαιρικές ομοσπονδίες οι οποίες ευλόγως και για οικονομικούς κυρίως λόγους τον στηρίζουν.
Σύμφωνα με τις οικονομικές προβλέψεις της FIFA, ο κύκλος που καλύπτει το διάστημα 2023-2026 αναμένεται να αποφέρει έσοδα σχεδόν 14 δισεκατομμυρίων δολαρίων, σε σύγκριση με περίπου 7,6 δισεκατομμύρια δολάρια τον προηγούμενο κύκλο. Μια αύξηση άνω του 70% που τοποθετεί τον οργανισμό σε μια άνευ προηγουμένου οικονομική διάσταση.
Το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026 εξηγεί ένα μεγάλο μέρος αυτής της ανάπτυξης. Με 104 αγώνες σε σύγκριση με 64 στην έκδοση του 2022, η FIFA αύξησε σημαντικά το εμπορικό της απόθεμα. Περισσότερα παιχνίδια σημαίνουν περισσότερο διαφημιστικό χώρο, περισσότερα εισιτήρια στην αγορά και διευρυμένη προσφορά φιλοξενίας υψηλής ποιότητας.
Οι πρώτοι δείκτες μαρτυρούν αυτή τη δυναμική. Περισσότεροι από έξι εκατομμύρια θεατές παρακολούθησαν τους τελευταίους αγώνες του Παγκοσμίου Κυπέλλου, ενώ το ποσοστό πληρότητας ήταν κοντά στο 100%, οι πωλήσεις πακέτων φιλοξενίας ξεπέρασαν τις 600.000 μονάδες και τα έσοδα από χορηγίες αναμένεται να φτάσουν σχεδόν τα 2,8 δισεκατομμύρια δολάρια.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η Fox και η Telemundo μαζί αναμένουν περίπου 850 εκατομμύρια δολάρια σε διαφημιστικά έσοδα, πολύ υψηλό ποσό για ένα Παγκόσμιο Κύπελλο. Στον οικονομικό τομέα, λίγοι διεθνείς αθλητικοί ηγέτες μπορούν να παρουσιάσουν συγκρίσιμο ρεκόρ.
Αυτή ακριβώς η επιτυχία είναι που μας επιτρέπει να κατανοήσουμε τη λογική της πρότασης Ινφαντίνο που προκάλεσε την κρίση. Η ιδέα ήταν να δημιουργηθεί μια ξεχωριστή οντότητα που θα συγκεντρώνει τα κύρια εμπορικά περιουσιακά στοιχεία της FIFA, πριν ανοίξει ένα μειοψηφικό μερίδιο σε ιδιώτες επενδυτές.
Τα ποσά που αναφέρθηκαν ήταν σημαντικά: αποτίμηση κοντά στα 20 δισεκατομμύρια δολάρια και πιθανή άντληση άνω των 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Από οικονομική άποψη, δεν υπήρχε τίποτα το εξαιρετικό στον μηχανισμό. Εδώ και αρκετά χρόνια, οι μεγάλοι παίκτες του παγκόσμιου αθλητισμού προσπαθούν να αποτιμήσουν τα περιουσιακά τους στοιχεία με πιο εξελιγμένο τρόπο. Τα πρωταθλήματα της Βόρειας Αμερικής, οι όμιλοι franchise και οι κάτοχοι εμπορικών δικαιωμάτων κάνουν εκτεταμένη χρήση αυτού του τύπου λειτουργίας για να χρηματοδοτήσουν την ανάπτυξή τους.
Για τη FIFA, το ενδιαφέρον ήταν προφανές. Χωρίς να παραχωρήσει τον έλεγχο των διοργανώσεων της, θα μπορούσε να κινητοποιήσει αμέσως αρκετά δισεκατομμύρια επιπλέον δολάρια για να επενδύσει στα προγράμματά της ή να αυξήσει την αναδιανομή στις εθνικές ομοσπονδίες. Επομένως, το πρόβλημα δεν ήταν τόσο οικονομικό, όσο πολιτικό. Για κάποιους ο πρόεδρος της FIFA άνοιγε την πόρτα της στον Τραμπ, που δεν χάνει ευκαιρία να βρίζει την Ευρώπη.
Η κριτική από την UEFA, την CONCACAF και αρκετούς εκπροσώπους του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου άλλαξε γρήγορα τη συζήτηση. Το θέμα δεν ήταν πλέον αν η επιχείρηση είχε οικονομικό νόημα, αλλά ποιος θα έπρεπε να αποφασίσει για το μέλλον και τη δημοκρατική λειτουργία του κύριου οικονομικού περιουσιακού στοιχείου του παγκόσμιου ποδοσφαίρου.
Αρκετοί ηγέτες έχουν καταγγείλει την έλλειψη προηγούμενης διαβούλευσης και τον αδιαφανή τρό διακυβέρνησης. Σε έναν οργανισμό όπου κάθε ομοσπονδία έχει μία ψήφο, η μέθοδος είναι σχεδόν εξίσου σημαντική με το περιεχόμενο της οικονομικής μεταρρύθμισης.
Στην πραγματικότητα, αυτή η αντίδραση αντανακλά μια βαθύτερη ανησυχία. Το Παγκόσμιο Κύπελλο είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα εμπορικό προϊόν. Από την άλλη πλευρά όμως, είναι και η συλλογική οικονομική κληρονομιά της FIFA. Το άνοιγμα, έστω και εν μέρει, της δομής που θα συγκέντρωνε τα εμπορικά του δικαιώματα θεωρήθηκε από ορισμένους ως ένα πρώτο βήμα προς την περαιτέρω χρηματιστικοποίηση του οργανισμού. Αυτή η αντίληψη εξηγεί σε μεγάλο βαθμό την έκταση της διαμαρτυρίας.
Υποκρύπτει όμως και άλλες σκοπιμότητες πάνω στις οποίες θα επανέλθουμε στο προσεχές άρθρο μας.
Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.