Οι μετεκλογικές προτεραιότητες και η Σοφοκλέους

Στο συνδυασμό του τρίπτυχου της νέας κυβέρνησης ”νοικοκύρεμα - ανάπτυξη - διαφάνεια” με τις εξελίξεις γύρω από τη Σοφοκλέους τοποθετείται ο Αντώνης Κεφαλάς, σκιαγραφώντας ταυτόχρονα την τακτική των ξένων θεσμικών και των ελλήνων παικτών. Τα τρία χαρακτηριστικά του ΧΑ.

Δημοσιεύθηκε: 13 Μαρτίου 2004 - 13:03

Οι μετεκλογικές προτεραιότητες και η Σοφοκλέους

του Αντώνη Κεφαλά*

Πώς θα μπορούσε να ερμηνευθεί η, έστω και μικρή, πτώση του χρηματιστηρίου αμέσως μετά τις εκλογές; Το ερώτημα είναι καίριο και άπτεται των εκτιμήσεων της αγοράς για την πορεία της οικονομίας στους αμέσως επόμενους μήνες.

Διότι, κατά μερικούς κύκλους, η εξέλιξη αυτή είναι κάπως ασυνήθιστη, καθώς κατά κανόνα η άνοδος μιας νέας κυβέρνησης -και δη οικονομικά φιλελεύθερης- συνοδεύεται και από άνοδο της αγοράς.

Τα τρία κύρια χαρακτηριστικά του ελληνικού χρηματιστηρίου τον τελευταίο καιρό είναι τα ακόλουθα:

1. Η σημαντική εισροή κεφαλαίων ξένων θεσμικών επενδυτών. Τα κεφάλαια αυτά είναι εξαιρετικά μικρά στο σύνολο των επενδύσεων αυτών των θεσμικών, αλλά αρκετά υψηλά για το σύνολο των τοποθετήσεων στην ελληνική αγορά.

2. Το ύψος του ελληνικού Ρ/Ε σε σχέση με τα ξένα, και για το 2004 και για το 2005, το οποίο είναι απόλυτα συγκρίσιμο και δεν δείχνει -σε συνολικό επίπεδο- πως υπάρχουν περιθώρια για ιδιαίτερη κερδοσκοπία.

3. Οι παρεμβάσεις των χρηματιστηριακών εταιρειών συγκεκριμένων τραπεζών, οι οποίες στήριξαν κατά κύριο λόγο δεικτοβαρείς μετοχές, στην πλειονότητά τους του ευρύτερου δημόσιου τομέα, προκειμένου να δημιουργηθεί μια κάπως ευνοϊκή εικόνα και να ”ξεχάσουν” μερικοί μικροεπενδυτές τις ζημιές τους.

Τα τρία αυτά χαρακτηριστικά ”εντάσσονται” σ’ ένα μακροοικονομικό πλαίσιο το οποίο θεωρείται ότι δεν είναι ιδιαίτερα ευνοϊκό. Οι Έλληνες επενδυτές -με την απειρία και την παρόρμηση που τους διακρίνει- μπορεί να μην αποδίδουν σημασία στα μακροοικονομικά δεδομένα, αλλά είναι γνωστό ότι οι ξένοι δίνουν.

Η μακροοικονομική εικόνα αποτελεί για τους τελευταίους το σημείο εκκίνησης στη λήψη αποφάσεων και συνήθως δεν προχωρούν σε επενδύσεις σε μετοχές αν δεν είναι ικανοποιημένοι από τα μακροοικονομικά δεδομένα.

Η μακροοικονομία σήμερα και αύριο

Στη βάση αυτή, η εισροή ξένων κεφαλαίων μπορεί να εμφανίζεται ως παράδοξη. Μία ερμηνεία που θα μπορούσε να δοθεί, όμως, είναι ότι οι ξένοι θεσμικοί επενδυτές προεξοφλούν την προσπάθεια της Νέας Δημοκρατίας να βάλει τάξη στα δημόσια οικονομικά και ανάλογα κινούνται με βάση την πεποίθηση ότι η νέα κυβέρνηση θα τα καταφέρει. Πολύ απλά, δηλαδή, η θέση των ξένων επενδυτών θα μπορούσε να ερμηνευτεί ως ψήφος εμπιστοσύνης στη νέα κυβέρνηση, την οικονομική πολιτική που θα ακολουθήσει και την τελική επιτυχία τους εγχειρήματός της.

Η εισροή αυτή, όμως, αν και σοβαρή για τα ελληνικά δεδομένα, δεν φαίνεται πως ήταν αρκετή για να εξισορροπήσει την αρνητική επιρροή των δύο άλλων παραγόντων. Δηλαδή, του γεγονότος ότι, αφενός μεν, το γενικό Ρ/Ε της ελληνικής χρηματιστηριακής αγοράς βρίσκεται στα ίδια επίπεδα -και ίσως με βάση ορισμένες συγκρίσεις είναι και υψηλότερο- οπότε δεν προσφέρει ξεχωριστές ευνοϊκές προοπτικές για κερδοφορία. Αφετέρου δε, από τη στιγμή που οι παρεμβάσεις σταδιακά μειώνονται, στήριξη δεν υπάρχει πια και η αγορά είναι ελεύθερη να βρει την ισορροπία της.

Επικρατούν, δηλαδή, στο χρηματιστήριο τούτη τη φορά δύο αντίρροπες τάσεις. Η μία είναι των ξένων θεσμικών επενδυτών, οι οποίοι φαίνεται πως τοποθετούνται με βάση την εκτίμησή τους ότι η οικονομική πολιτική της Νέας Δημοκρατίας θα είναι αυστηρή μεν, αλλά πετυχημένη και σταθερή, οπότε οι αγορές θα την ”ανταμείψουν” και θα αποκομίσουν κέρδη.

Η άλλη είναι των Ελλήνων παικτών, οι οποίοι έπαιξαν πολιτικό παιγνίδι και τώρα γνωρίζουν πως όχι μόνο δεν μπορούν να το κάνουν άλλο, αλλά, ακόμη περισσότερο, πως θα μπορούσαν να αναζητηθούν και να αποδοθούν ευθύνες. Στον βαθμό, μάλιστα, που οι παρεμβάσεις τους ήταν σε συνεννόηση και εναρμόνιση με τη ΔΕΚΑ, τότε η ευθύνη τους θα μπορούσε να είναι ακόμη μεγαλύτερη.

Η προσαρμογή

Όσο για το Ρ/Ε, ένα μόνο μπορεί να λεχθεί: πως είναι σαφώς υπερ-εκτιμημένο για τα ελληνικά δεδομένα και έτσι λειτουργεί ως ένας βασικά αρνητικός παράγων. Αυτό, όμως, ελάχιστα επηρεάζει τους ξένους θεσμικούς, οι οποίοι έχουν στη διάθεσή τους δύο βασικά όπλα: πρώτον, λόγω δικού τους (μεγάλου) μεγέθους μπορούν να ανατρέψουν την κατά βάση ρηχή και ευμετάβλητη ελληνική αγορά όποια στιγμή θέλουν. Και, δεύτερον, την ικανότητα να παραμείνουν στην αγορά για όσο καιρό θέλουν χωρίς να επηρεαστούν ουσιαστικά οι αποδόσεις τους.

Η αναφορά στο χρηματιστήριο αποκτά ιδιαίτερη σημασία στο πλαίσιο της μακροοικονομικής πολιτικής που φαίνεται πως θα ακολουθηθεί. Είναι σαφές ότι η νέα κυβέρνηση θα προχωρήσει σε προσεκτική απογραφή της δημοσιονομικής κατάστασης - την οποία και θα δώσει στη δημοσιότητα. Αλλά είναι επίσης μάλλον σαφές ότι δεν θα αντιμετωπίσει το δημοσιονομικό χάος που θα φανεί με σκληρά μέτρα λιτότητας.

Στόχος της θα είναι να κλείσει τους κρουνούς των ελλειμμάτων και, από εκεί και πέρα, θα επιδιώξει με τον συνδυασμό του νοικοκυρέματος και της ταχύρυθμης ανάπτυξης να φέρει μια τάξη και να θέσει τα ελλείμματα υπό έλεγχο.

Η πολιτική αυτή είναι εύκολα και άμεσα αναγνωρίσιμη και σ’ αυτήν φαίνεται πως βασίζονται οι ξένοι επενδυτές. Πολύ απλά, δηλαδή, εκτιμάται πως ακόμη κι αν τα μακροοικονομικά -και κυρίως τα δημοσιονομικά- δεδομένα είναι έντονα αρνητικά, η πετυχημένη (με τη διάσταση της σοβαρότητας, της συνέπειας και της διαφάνειας) προσπάθεια να μπει μια τάξη θα ωθήσει το χρηματιστήριο σε υψηλότερες αποτιμήσεις από τις σημερινές.

Κάποια θύματα αναπόφευκτα θα υπάρξουν ως αποτέλεσμα της πολιτικής αυτής - κυρίως στο πρόσωπο επιχειρήσεων που είχαν μάθει να παίρνουν δουλειές από το Δημόσιο και να ζουν με τα κέρδη που έβγαζαν από τις υπερτιμολογήσεις τους, από την επέκταση του αρχικού αντικειμένου εργασιών (με τη μορφή των περίφημων συμπληρωματικών συμβάσεων), καθώς και από την εκμετάλλευση νομικών και άλλων ”παραθύρων”, που οι ίδιες έντεχνα φρόντιζαν να συμπεριλάβουν στις συμβάσεις.

Η διαδικασία αυτή αναπόφευκτα θα προσγειώσει το ελληνικό γενικό μέσο Ρ/Ε σε επίπεδα που συνάδουν καλύτερα τόσο με την ευρωστία της ευρύτερης οικονομίας όσο και με τις πραγματικές προοπτικές της.

Η προοπτική του 2004-05

Το 1990 ο τότε υπουργός Οικονομικών, κ. Αντώνης Σαμαράς, και το μικρό επιτελείο του αντιμετώπισαν την ανοιχτή έχθρα υπαλλήλων του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους (ΓΛΚ), καθώς και ορισμένων ανώτερων υπαλλήλων της Γενικής Διεύθυνσης Φορολογίας, να δώσουν τα στοιχεία που ζητούσαν, πρώτον, για να καταλάβουν ποια ήταν η πραγματική δημοσιονομική εικόνα και, δεύτερον, για να καταρτίσουν (μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα) τον νέο προϋπολογισμό.

Ένα από τα μεγάλα θέματα, μάλιστα, τότε, ήταν το ύψος των εγγυήσεων του Δημοσίου που είχαν δοθεί, καθώς κι αυτών που είχαν καταπέσει. Η αρμόδια Διεύθυνση -με έδρα στην οδό Σίνα- απλώς δεν έδινε τα στοιχεία.

Θα πρέπει να θεωρηθεί σίγουρο πως η εμπειρία αυτή δεν θα επαναληφθεί και πως η ενημέρωση των νέων υπουργών από τους υπηρεσιακούς παράγοντες θα είναι απρόσκοπτη, ειλικρινής και πλήρης.

Τίποτα, όμως, δεν θα επιτευχθεί αν η νέα κυβέρνηση δεν ξεκαθαρίσει την κατάσταση στην Εθνική Στατιστική Υπηρεσία. Το θέμα δεν είναι απλώς η απομάκρυνση του γενικού διευθυντή -ο οποίος ελάχιστα τιμά το επάγγελμά του- αλλά η αναζήτηση των πραγματικών στοιχείων για το εισόδημα, την παραγωγή, την κατανάλωση, τις επενδύσεις, τις λιανικές πωλήσεις, την αποταμίευση.

Αυτά που δίνονται σήμερα είναι απολύτως ασαφή, ανειλικρινή και μη εναρμονισμένα μεταξύ τους. Είναι στοιχεία που έχουν υποστεί ”κομματικό μασάζ” και ως τέτοια δεν μπορούν να αποτελέσουν βάση είτε για τη λήψη νέων μέτρων είτε για προγραμματισμό είτε για διαφάνεια.

Το τρίπτυχο ”νοικοκύρεμα - ανάπτυξη - διαφάνεια” αποτελεί έτσι τη βάση για τον σχεδιασμό της νέας οικονομικής πολιτικής: και για τις συζητήσεις με τη Eurostat και για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών όσον αφορά στην αξιοπιστία του Ελληνικού Δημοσίου.

* Αναδημοσίευση από το φύλλο 312 της εφημερίδας ”ΜΕΤΟΧΟΣ & Επενδύσεις” της 12ης Μαρτίου 2004.

Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.