Η άμυνα ως project προθύμων

Φίλτατοι, καλή σας ημέρα!

Από μία συνάντηση, όπως η χθεσινή, μεταξύ των Ν. Χριστοδουλίδη, Εμ. Μακρόν και Κυρ. Μητσοτάκη στην Κύπρο, πλήρη συμβολισμών για το αμυντικό μέλλον της Ευρώπης, η ίδια η Ευρώπη ήταν απούσα. Τουλάχιστον θεσμικά.

Την ίδια ώρα που ένα από τα πλέον αναγκαία αλλά συνάμα και φιλόδοξα projects της ΕΕ, αυτό της ενιαίας ευρωπαϊκής άμυνας, δοκιμαζόταν για πρώτη φορά στην πράξη, με την παροχή αμυντικής συνδρομής εκ μέρους της Γαλλίας, της Ελλάδας, της Ισπανίας, της Ιταλίας και της Γερμανίας, όπως βεβαίως και της Βρετανίας, η οποία διατηρεί και στρατιωτικές βάσεις στην Μεγαλόνησο και ενώ τρεις ηγέτες κρατών-μελών της ΕΕ επιστέγαζαν αυτή τη συνδρομή με τη συνάντησή τους, ούτε ένας θεσμικός εκπρόσωπος της ΕΕ δεν βρήκε τον καιρό να δώσει το παρών.

Αν όχι η ίδια η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ως επικεφαλής της Κομισιόν, τουλάχιστον η αρμόδια αντιπρόεδρος επί εξωτερικών και άμυνας Κάγια Κάλας ή εντέλει κάποιος εκπρόσωπός τους. Ευλόγως και αυτό το γεγονός έφερε τον συμβολισμό του και τη σημειολογία του.

Τη μία και μοναδική φορά που κράτη-μέλη της ΕΕ έσπευσαν στο πλευρό εταίρου τους, ο οποίος βρίσκεται υπό επίθεση, η Κομισιόν, δηλαδή, ο εκτελεστικός βραχίονας της ΕΕ ή -εντέλει- η κυβέρνησή της, έλαμπε δια της απουσίας της.

Μπορεί η Ευρωπαϊκή Ένωση να καυχάται, δια της επίσημης ιστοσελίδας της, ότι το 2024 οι αμυντικές δαπάνες των κρατών-μελών της ανήλθαν σε 343 δισ. ευρώ και ότι το 2025 εκτιμώνται περί τα 381 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 62,87% έναντι του 2020, στην πράξη, όμως, εκ των υπολοίπων 26 κρατών-μελών ελάχιστα ήταν εκείνα τα οποία έσπευσαν να συνδράμουν την Κύπρο, συμπεριλαμβανομένης βεβαίως της Ελλάδας, ως αδελφής χώρας. Προς τι τότε οι δαπάνες; Μόνο για την αναζωογόνηση της αμυντικής βιομηχανίας και συνολικά της οικονομικής δραστηριότητας;

Είναι απολύτως σαφές ότι το επόμενο διάστημα, όσο κυλά ο χρόνος και η σύρραξη στη Μέση Ανατολή δεν κοπάζει, η ΕΕ ενδέχεται να κληθεί εκ νέου να υπερασπιστεί ένα ή και περισσότερα κράτη-μέλη της. Πόσο έτοιμη είναι για αυτό το ενδεχόμενο, όμως; Μετά από πόσες διαβουλεύσεις και συζητήσεις θα μπορέσει ως σύνολο να ανταποκριθεί στο κάλεσμα των καιρών;

Αυτή τη φορά, ορισμένα κράτη-μέλη με υψηλά αντανακλαστικά, όπως η Γαλλία, ακολούθησαν το παράδειγμα της Ελλάδας, η οποία πρώτη έσπευσε, με τις δυνάμεις που διατηρεί, συμπεριλαμβανομένης της νεότευκτης φρεγάτας «Κίμων», να συνδράμει τους νόμιμους κατοίκους της Κύπρου. Την επόμενη φορά, ενδεχομένως, τα χρονικά περιθώρια που συνοδεύουν μία εμπόλεμη σύρραξη να μην επιτρέπουν την πολυτέλεια διαβουλεύσεων μεταξύ των Ευρωπαίων εταίρων. Συνδρομή, εκ των υστέρων, δε, δεν είναι συνδρομή, σε καιρό πολέμου.

Υπ’ αυτό το πρίσμα, ενόσω η υπόθεση της κοινής άμυνας στην Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει ένα project των προθύμων, η επιτυχία της είναι ιδιαίτερα αμφίβολη. Επί δεκαετίες μετά τον Β’ Π.Π. η Ευρώπη είχε επιλέξει την πολιτική της στρουθοκαμήλου, εναποθέτοντας κατά τρόπο «βολικό» τα καθήκοντα της άμυνας και ασφάλειάς της στο ΝΑΤΟ, δηλαδή στην αμερικανική αμυντική «ομπρέλα». Κάτι το οποίο αφορούσε και την απροθυμία της να δει τη Γερμανία να επανεξοπλίζεται. Σήμερα, επί ημερών Τραμπ, που αυτή η «ομπρέλα» φαίνεται να «κλείνει», η Ευρώπη μιλά περί επανεξοπλισμού της αλλά, στην πράξη, καθιστά σαφές ότι ακόμη απέχει από την στιγμή ανάληψης καθηκόντων και σε αυτόν τον τομέα. Ούτε στην πράξη ούτε καν συμβολικά.