Wolf: Ο Τραμπ το... έσπασε και τώρα είναι δικό του

«Το μόνο πράγμα που εμποδίζει τη διέλευση στα στενά αυτή τη στιγμή είναι πως το Ιράν βάλλει κατά πλοίων. Τα στενά είναι ανοικτά για διέλευση, εάν το Ιράν δεν το κάνει αυτό».

Αυτή η συγκλονιστική δήλωση από τον «υπουργό πολέμου» Πιτ Χέγκσεθ εξηγεί γιατί κανένας από τους συμμάχους των ΗΠΑ που καλούνται να συμμετέχουν στον πόλεμο για να ξανανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι έτοιμος να το πράξει: δεν ζητήθηκε η γνώμη τους, αυτή δεν είναι επιχείρηση του ΝΑΤΟ και, πάνω απ’ όλα, οι υπεύθυνοι είναι απλά ανεύθυνοι.

Και βέβαια το Ιράν επιτίθεται στη ναυτιλία στα Στενά. Αυτός είναι ο πιο προφανής τρόπος για να αντισταθεί η ηγεσία του την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Το ερώτημα είναι μάλλον τι μπορούν να κάνουν για αυτό οι επιτιθέμενοι.

Άλλωστε, όπως σημειώνει ο Ρέι Ντάλιο, ιδρυτής της Bridgewater, «στην περίπτωση αυτού του πολέμου στο Ιράν…υπάρχει μια σχεδόν καθολική συμφωνία, ότι καταλήγει στο ποιος ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ». Αυτή τη στιγμή, το Ιράν τα ελέγχει. Όσο ισχύει αυτό, το Ιράν κερδίζει.

Πολύ απλά, όπως έχει σημειώσει η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας, «ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δημιουργεί τη μεγαλύτερη διατάραξη προμήθειας στην ιστορία της παγκόσμιας πετρελαϊκής αγοράς». Ωστόσο, εκτιμά επίσης πως η παγκόσμια προμήθεια πετρελαίου στην πραγματικότητα θα αυξηθεί «κατά 1,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2026 κατά μέσο όρο, με τους παραγωγούς εκτός OPEC+ να αντιπροσωπεύουν ολόκληρη την αύξηση».

Αυτό επειδή η ΙΕΑ υπολογίζει ότι οι εμπορικές ροές μέσω των Στενών θα αρχίσουν και πάλι σταδιακά από τα τέλη Μαρτίου και στη συνέχεια θα ανακάμψουν γρήγορα τον Απρίλιο. Αλλά δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ένα πολύ πιο ζοφερό μέλλον.

Στην εξαιρετική του online έκδοση The Overshoot, ο Μάθιου Κλάιν, πρώην συντάκτης των FT, υποστηρίζει πως οι τιμές του πετρελαίου είναι απρόσμενα χαμηλές. Αυτό ισχύει τόσο σε ονομαστικούς, όσο και σε μακροπρόθεσμους πραγματικούς όρους.

Όπως η ΙΕΑ, οι αγορές υποθέτουν πως τα πράγματα σύντομα θα επιστρέψουν στο κανονικό. Αλλά δεν είναι τόσο προφανές το γιατί να συμβεί κάτι τέτοιο. Συγκεκριμένα, όπως τονίζει ο Κλάιν, «η τρέχουσα απειλή για την προμήθεια είναι πρωτοφανής».

Επιπλέον, όπως προσθέτει, οι προηγούμενες «αλλαγές στις τιμές που απαιτούνταν για τη μείωση της ζήτησης ή και την αύξηση της προσφοράς ήταν πολύ μεγαλύτερες από αυτές που έχουμε δει μέχρι στιγμής, και οι περίοδοι προσαρμογής επίσης ήταν πιο μεγάλες, αν και οι αλλαγές στους όγκους ήταν επίσης πολύ μικρότερες από αυτό που συμβαίνει τώρα».

Το κρίσιμο είναι πως οι εξαγωγές αργού πετρελαίου από το Ιράν, το Ιράκ, το Κουβέιτ, τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ήταν περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς και πάνω από το 40% των παγκόσμιων εξαγωγών αργού πετρελαίου.

Μεγάλο μέρος αυτού έχει πλέον εξαφανιστεί. Αν η κίνηση μέσω των Στενών παραμείνει μπλοκαρισμένη επειδή τα πλοία επιλέγουν να αποφύγουν τους πυραύλους, τα drones και τις νάρκες του Ιράν, η απώλεια στην παγκόσμια προμήθεια θα είναι πρωτοφανής.

Από τις αρχές τις δεκαετίας του 1970, επισημαίνει ο Κλάιν, είχαμε τρεις περιόδους που οι τιμές του πετρελαίου υπερδιπλασιάστηκαν από τα «κανονικά» επίπεδα και στη συνέχεια παρέμειναν υψηλές: το εμπάργκο στο αραβικό πετρέλαιο του 1973, η ιρανική επανάσταση στα τέλη της δεκαετίας του 1970, και η εκτίναξη της ζήτησης το 200-2008, ιδιαίτερα από την Κίνα.

Για να εξισορροπήσει η ζήτηση με την προσφορά, θα πρέπει για μια ακόμα φορά να υπάρξουν πολύ υψηλότερες τιμές, επειδή η ζήτηση για πετρέλαιο είναι ανελαστική, ιδιαίτερα βραχυπρόθεσμα.

Για να επιτευχθούν οι απαιτούμενες μειώσεις στη ζήτηση, οι τιμές του πετρελαίου μπορεί να χρειαστεί να αυξηθούν πάνω από τα 200 δολάρια το βαρέλι, κάτι που θα κατέστελλε τη ζήτηση για πετρέλαιο τόσο άμεσα όσο και έμμεσα, μέσω των μακροοικονομικών επιπτώσεων του υψηλότερου πληθωρισμού, των επιτοκίων και της ανεργίας.

Επιπλέον, δεν έχει να κάνει μόνο με το πετρέλαιο. Έχει να κάνει και με το αέριο, τα λιπάσματα και τα πετροχημικά, ευρύτερα. Πρόκειται για κρίσιμης σημασίας εισροές. Οι υψηλότερες τιμές και η ξεκάθαρη σπανιότητα θα είχαν βλαπτικές επιπτώσεις, κυρίως στην παραγωγή τροφίμων. Πολλά από αυτά θα ήταν ιδιαίτερα βλαπτικά για την Ασία, της οποίας ο Περσικός Κόλπος παραμένει ο κυρίαρχος προμηθευτής πετρελαίου, αερίου και σχετικών προϊόντων.

Εν συντομία, αν δεν ανοίξουν σύντομα τα Στενά, ο κόσμος κινδυνεύει τόσο με οικονομική όσο και με πολιτική διαταραχή. Μόνο μία μεγάλη δύναμη, η Ρωσία, θα είναι αναμφίβολα σε καλύτερη θέση.

Επιπλέον, δεν θα πληγούν μόνο οι καθαροί εισαγωγείς πετρελαίου και αερίου. Οι χώρες μπορεί να χρειαστούν κάποια από αυτά τα προϊόντα επειδή καλύπτουν συγκεκριμένους σκοπούς. Επιπλέον, σχεδόν όλες οι χώρες θα πληγούν από την επίπτωση του πληθωρισμού, της ζήτησης και της κατανομής εισοδήματος.

Τι πρέπει να γίνει λοιπόν; Βραχυπρόθεσμα, είναι στο χέρι των ΗΠΑ να διορθώσουν το πρόβλημα που δημιούργησαν. Πρέπει να βρουν έναν τρόπο να τελειώσουν αυτή την απολύτως προβλέψιμη (και είχε προβλεφθεί) απειλή από το Ιράν.

Δεν μπορεί να έγκειται σε άλλους να σώσουν τις ΗΠΑ από την αποτυχία τους να σκεφτούν διεξοδικά τα πράγματα, ιδιαίτερα μετά τις πολλαπλές εχθρικές ενέργειες και φράσεις τους, κυρίως για τους δασμούς.

Θα έπρεπε να θυμούνται τα λόγια του Κόλιν Πάουελ, ενός σοφότερου στρατιωτικού ηγέτη, που προειδοποίησε τον Τζορτζ Ου. Μπους «αν το χαλάσεις, είναι δικό σου». Αυτό το είπε για τον πόλεμο στο Ιράκ. Ισχύει τώρα για την παγκόσμια προμήθεια πετρελαίου. Το πρόβλημα αυτό ανήκει στις ΗΠΑ.

Ναι, οι ΗΠΑ θα απειλήσουν να μην έρθουν προς διάσωση των συμμάχων του ΝΑΤΟ σε περίπτωση κρίσης. Αλλά η θλιβερή αλήθεια είναι πως πολύ λίγοι από τους συμμάχους περιμένουν πως θα το έκαναν αυτό οι ΗΠΑ όπως και να έχει.

Η συμπεριφορά της Αμερικής απέναντί τους υπήρξε τόσο αλλοπρόσαλλη και προσβλητική υπό τον Τραμπ, που η εμπιστοσύνη έχει εξανεμιστεί σε μεγάλο βαθμό. Ακόμα χειρότερα, οι ΗΠΑ έχουν φανεί ακόμα και εχθρικές προς τις φιλελεύθερες δημοκρατικές αξίες που οι Ευρωπαίοι και άλλοι πίστευαν για καιρό πως μοιράζονται με την ηγεμονική δύναμη.

Υπάρχει κάποιος τρόπος να φύγουμε από αυτό το χάος και να πάμε σε μια ουσιαστική σταθερότητα σε αυτήν την κρίσιμης σημασίας περιοχή του κόσμου; Δεν το γνωρίζω. Αν ο δρόμος είναι στρατιωτικός, εναπόκειται σε αυτούς που επιτέθηκαν στο Ιράν να τον βρουν. Εάν είναι διπλωματικός, τότε οι χώρες που δεν εμπλέκονται ίσως μπορέσουν να βοηθήσουν, αν και η Ινδία ή η Κίνα πιθανόν θα έχουν πολύ μεγαλύτερη επιρροή στο Ιράν απ’ ότι οποιαδήποτε δυτική δύναμη.

Μακροπρόθεσμα, ο κόσμος πρέπει να ελαχιστοποιήσει την εξάρτησή του από το πετρέλαιο και το αέριο. Αλλά αυτό δεν θα συμβεί αύριο. Βραχυπρόθεσμα, ο κόσμος πρέπει να ελπίζει ότι οι ΗΠΑ θα έρθουν στα συγκαλά τους.

Κάποτε πίστευα ότι το μόνο καλό του Τραμπ ήταν πως δεν ήθελε τους πολέμους. Τώρα αποδεικνύεται πως τους αγαπάει, αλλά δεν τον ενδιαφέρει να σκεφτεί πώς θα τους κερδίσει –ένα πρόβλημα που είχαν πολλοί από τους προκατόχους του.

Ίσως θα μάθει κάτι χρήσιμο από αυτόν τον πόλεμο. Αλλά πρώτα απ’ όλα πρέπει να βρει έναν τρόπο να τον τελειώσει.

© The Financial Times Limited 2026. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation