Οι οικονομίες ανά τον κόσμο έχουν υποστεί ένα κοινό εξωτερικό σοκ μετά το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν. Ωστόσο, οι αντιδράσεις των κεντρικών τραπεζών υπήρξαν αρκετά ποικίλες, κρίνοντας από την πληθώρα των πρόσφατων ανακοινώσεων νομισματικής πολιτικής. Ορισμένες αύξησαν τα επιτόκια, άλλες τα διατήρησαν αμετάβλητα και λίγες τα μείωσαν.Αυτό που κάνει αυτή την απόκλιση πολιτικής ακόμα πιο αξιοσημείωτη είναι πως υπάρχει και εντός των κρατών της G7. Αν δεν υπάρξει ως αντίδραση η κατάλληλη προσαρμογή της οικονομικής πολιτικής, η «κανονική» αντίδραση της αγοράς θα μπορούσε εύκολα να επιδεινώσει τις υφιστάμενες ανισορροπίες και τις γεωοικονομικές πιέσεις.
Αναλογιστείτε τη σειρά των πρόσφατων αποφάσεων των κεντρικών τραπεζών. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αύξησε τα επιτόκια, με την πρόεδρο Κριστίν Λαγκάρντ να κρατά ανοιχτή την πόρτα για περισσότερες αυξήσεις. Επέστησε επίσης την προσοχή στον «ανοδικό κίνδυνο για τον πληθωρισμό», κατά τη διάρκεια ακρόασης στο ευρωπαϊκό κοινοβούλιο στις αρχές του μήνα.
Η κεντρική τράπεζα της Ιαπωνίας «πακετάρισε» την αύξηση των επιτοκίων της με ισχυρότερα σήματα για περισσότερες αυξήσεις στη συνέχεια. Η Τράπεζα της Αγγλίας επέλεξε να διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκιά της, με τον διοικητή της Άντριου Μπέιλι, να εκφράζει επιφυλάξεις για τις «ακόμη υπαρκτές πληθωριστικές πιέσεις που αναμένεται να εκδηλωθούν».
Εν τω μεταξύ, η Τράπεζα του Καναδά εμφανίστηκε ικανοποιημένη με τη διατήρηση των επιτοκίων σε σταθερό επίπεδο για αρκετό καιρό.
Έπειτα υπάρχει η κεντρική τράπεζα με τη μεγαλύτερη σημασία παγκοσμίως, η Federal Reserve. Η πρόσφατη αντίδραση πολιτικής της – η πρώτη υπό τον νέο πρόεδρο Κέβιν Γουορς- ήταν να αφήσει τα επιτόκια αμετάβλητα και πάλι, αλλά στο πλαίσιο ενός νέου υπό διαμόρφωση «εγχειριδίου στρατηγικής». Είναι μια στροφή που, κρίνοντας από την αρχική αντίδραση της αγοράς στο ντεμπούτο του Γουορς, οι επενδυτές δεν έχουν ακόμα συνειδητοποιήσει αρκετά.
Ο νέος πρόεδρος έφτασε με μια σαρωτική μεταρρυθμιστική ατζέντα, ανακοινώνοντας αμέσως την καθιέρωση πέντε task forces για να αναθεωρήσουν την επικοινωνία, τη διαχείριση των ισολογισμών, των πηγών δεδομένων και χρήσεων αυτών, το πλαίσιο του πληθωρισμού και την παραγωγικότητα και απασχόληση σε μια οικονομία που μετασχηματίζεται.
Ακόμα πιο ασυνήθιστο για αυτή την παραδοσιακά απομονωμένη κεντρική τράπεζα, αυτές οι ομάδες εργασίας θα περιλαμβάνουν ανεξάρτητους εξωτερικούς ειδήμονες μαζί με insiders της Fed, προκειμένου να διασφαλιστεί μια καλύτερη γνωστική ποικιλία.
Αυτή η θεσμική ανατροπή είναι και κατανοητή αλλά και καθυστερημένη. Έρχεται μετά από τα πολλαπλά λανθασμένα βήματα της Fed υπό τον Τζέι Πάουελ. Έρχεται επίσης σε μια περίοδο που η αμερικανική οικονομία, ιδιαίτερα, βρίσκεται στο χείλος ενός έντονου και θετικού σοκ παραγωγικότητας.
Πέραν των οικονομιών της G7, η εικόνα είναι ακόμα πιο κατακερματισμένη. Τα τελευταία μέτρα πολιτικής της Λαϊκής Τράπεζας της Κίνας συνεχίζουν να χαλαρώνουν τη ρευστότητα σε μια οικονομία που πιέζεται από τον τομέα των ακινήτων. Αλλού, έχουν αποφασιστεί αυξήσεις από τις κεντρικές τράπεζες στην Ινδονησία και στις Φιλιππίνες και μειώσεις επιτοκίων στη Βραζιλία και στην Ουγγαρία.
Υπάρχουν τέσσερις βασικοί λόγοι που μπορεί κανείς να επικαλεστεί για αυτή την απόκλιση, αν και όλες αυτές οι κεντρικές τράπεζες αντιμετωπίζουν το ίδιο παγκόσμιο πληθωριστικό σοκ.
Πρώτον, οι συνθήκες των διαφόρων χωρών διαφέρουν, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη δομική και χρηματοπιστωτική ανθεκτικότητα. Δεύτερον, δεν έχουν όλες οι κεντρικές τράπεζες τις ίδιες νομικές εντολές, ιστορικά διαμορφωμένες προκαταλήψεις πολιτικής και θεσμικά όρια ανοχής στις πιέσεις.
Τρίτον, οι διαφορές στη δυναμική των εγχώριων αγορών εργασίας μεταφράζονται σε διαφορές στο πόσο γρήγορα οι μηχανισμοί καθορισμού των τιμών επιτρέπουν σε ένα σοκ από την πλευρά της προσφοράς να μετατραπεί σε κάτι ευρύτερο. Τέλος, οι οικονομίες διαθέτουν διαφορετικές εκθέσεις στον γεωοικονομικό κατακερματισμό, συμπεριλαμβανομένης της αναδιάρθρωσης των παγκόσμιων αλυσίδων προμήθειας.
Αυτές οι αποκλίσεις κινδυνεύουν να οδηγήσουν σε αντιδράσεις που τονίζουν τους κινδύνους της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής αστάθειας. Αυτό περιλαμβάνει την πιθανότητα να υπάρξουν πιέσεις στις συναλλαγματικές ισοτιμίες, πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων, ασταθείς διασυνοριακές κεφαλαιακές ροές και διεύρυνση των ανισορροπιών των ισοζυγίων πληρωμών.
Οι απαιτούμενες προσαρμογές πολιτικής φυσικά διαφέρουν από χώρα σε χώρα. Τούτου λεχθέντος, υπάρχουν τρία στοιχεία που τείνουν να είναι αρκετά κοινά: η εμβάθυνση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που ενισχύουν την παραγωγικότητα, τα έξυπνα δημοσιονομικά μέτρα και οι καλύτερες συνεργασίες με ιδιωτικά κεφάλαια και σε διασυνοριακό επίπεδο.
Ο πρωταρχικός στόχος είναι να ενισχυθεί η οικονομική ευελιξία, να αποκατασταθεί η ευελιξία της δημοσιονομικής πολιτικής και να διασφαλιστεί η χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Τελικά, αυτό το επεισόδιο της απόκλισης των κεντρικών τραπεζών είναι η εκδήλωση ενός πολύ ευρύτερου θέματος το 2026. Η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται σε μια περίοδο διαρθρωτικής διασποράς, κατά την οποία δεν μπορεί πλέον να βασίζεται στις κεντρικές τράπεζες ως τη «μόνη διαθέσιμη επιλογή».
Η δημοσιονομική πολιτική δεν μπορεί να συγκαλύπτει τις θεμελιώδεις οικονομικές διαφορές. Οι κυβερνήσεις πρέπει να βελτιώσουν την οικονομική τους στρατηγική και τις αντιδράσεις τους, αλλιώς κινδυνεύουν να δουν την παγκόσμια οικονομία και τις αγορές να διασπώνται υπό το βάρος των όλο και περισσότερο μη διαχειρίσιμων ανισορροπιών.
© The Financial Times Limited 2026. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation