Τα 3 «καυτά» μέτωπα της τραπεζικής ένωσης

Οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης αρχίζουν να συγκεντρώνονται από το απόγευμα της Τρίτης για δύο, τουλάχιστον, ημέρες μαραθώνιων συνομιλιών, όσον αφορά το δεύτερο σκέλος της εν τη γενέσει τραπεζικής ένωσης της ΕΕ: Την νέα εποπτική αρχή που θα διαχειρίζεται τις καταρρεύσεις τραπεζών και το συνοδευτικό ταμείο διασώσεων για την ανακεφαλαιοποίηση ή εκκαθάρισή τους.

Κορυφαίοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έχουν αρχίσει να φοβούνται ότι, μολονότι αυτή είναι η δεύτερη συγκέντρωση επί του αντικειμένου μέσα σε ισάριθμες εβδομάδες, οι διαφορές παραμένουν τόσο σημαντικές, που πιθανόν να μην έχει επιτευχθεί συμφωνία μέχρι την ώρα που οι επικεφαλής των υπουργών –οι πρόεδροι και πρωθυπουργοί της ΕΕ- θα φτάσουν στις Βρυξέλλες την Πέμπτη, για την δική τους σύνοδο κορυφής.

Αν το βάρος πέσει επάνω τους, οι αξιωματούχοι λένε ότι οι ηγέτες δύσκολα θα μπορέσουν να λάβουν τελικές αποφάσεις για τις εκκαθαρίσεις στην διήμερη σύνοδό τους και απλώς θα θέσουν νέες πολιτικές παραμέτρους στους υπουργούς τους, οι οποίοι πιθανόν και να κληθούν να επιστρέψουν στις Βρυξέλλες μέσα στις γιορτές. Χαρά ο πλανήτης...

Ποιες είναι, λοιπόν, οι διαφορές; Οι Λιθουανοί, που έχουν την κυλιόμενη προεδρία της ΕΕ, βοήθησαν παράγοντας μια έκθεση 19 σελίδων προς όλους τους εκπροσώπους που κατευθύνονται για την σημερινή έναρξη των συνομιλιών, την οποία οι FT έχουν στα χέρια τους και δημοσιεύεται εδώ. Ακολουθεί μια περίληψη των βασικών της σημείων. 

Ζήτημα 1: Ποιος αποφασίζει πότε πρέπει να κλείσει μια τράπεζα;

Αυτό είναι ένα πολύ μεγάλο εμπόδιο από τότε που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε για πρώτη φορά την πρότασή της περί του ενιαίου μηχανισμού εκκαθαρίσεων τον Ιούλιο και πολλοί αξιωματούχοι, μεταξύ των οποίων και ο διοικητής της ΕΚΤ Mario Draghi, φοβούνται ότι η λύση πάνω στην οποία δουλεύουν οι υπουργοί, δημιουργεί ένα σύστημα τόσο περίπλοκο, που θα είναι αδύνατον να πυροδοτηθεί η εκκαθάριση μιας τράπεζες μέσα σε ένα σαββατοκύριακο.

Η έκθεση της Λιθουανίας συμφωνεί, κατ'αρχάς, με αυτή την αίσθηση: «Είναι γενικώς αποδεκτό ότι στην τελική λύση θα πρέπει να δίνεται η δυνατότητα για αποτελεσματικές, δραστικές και ταχείες αποφάσεις».

Αλλά το σύστημα παραμένει αρκετά περίπλοκο. Νομικώς η τελική αρχή θα είναι η Κομισιόν, αφού σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές συνθήκες είναι ο μόνος θεσμός που μπορεί να διεκδικήσει τέτοιου είδους εξουσίες στο ευρω-τραπεζικό σύστημα. Αλλά οι υπουργοί, με «οδηγό» το Βερολίνο, κινούνται ξεκάθαρα προς μια κατεύθυνση η οποία θα περιορίσει πάρα πολύ τις δυνατότητες της Κομισιόν.

Πρώτον, η Κομισιόν θα μπορεί να παρέμβει μόνο αφότου κάνει την βαριά δουλειά το «ενιαίο συμβούλιο εκκαθαρίσεων» που θα απαρτίζεται από κρατικούς αξιωματούχους –και ακόμη και τότε θα έχει περιορισμένα χρονικά περιθώρια για να καταθέσει κάποια αντίρρηση. Αν έχει αντίρρηση για την απόφαση του συμβουλίου, θα μπορεί επίσης να κάνει προσφυγή στους εθνικούς υπουργούς:

«Ο αναδρομικός έλεγχος της Κομισιόν μπορεί να έχει την μορφή είτε αντίρρησης, είτε οδηγίας που θα απευθύνεται στο ταμείο εκκαθαρίσεων, για να προκαλέσει κάποια αλλαγή στις αποφάσεις. Αν η Κομισιόν δεν αντιδράσει μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, οι αποφάσεις του συμβουλίου θα τίθενται αυτόματα σε ισχύ.

Όταν η Κομισιόν διαφωνεί με τις αποφάσεις του συμβουλίου και θεωρεί ότι πρέπει να καταθέσει αντίρρηση ή να μεταβληθούν οι αποφάσεις, το δικαίωμα της λήψης της απόφασης αυτής θα μεταφέρεται στο συμβούλιο υπουργών».

Είναι προφανώς μια υπερβολικά περίπλοκη διαδικασία. Στην έκθεση της Λιθουανίας τονίζεται ότι «αρκετοί εκπρόσωποι πιστεύουν ότι το συμβούλιο υπουργών δεν πρέπει να εμπλακεί» με εξουσία απόρριψης της Κομισιόν:

«Το Συμβούλιο υπουργών θεωρείται η λιγότερο αποδοτική εναλλακτική λόγω ενός αριθμού νομικών, διαδικαστικών και χρονικών περιορισμών, και αυτοί οι εκπρόσωποι θα προτιμούσαν να είναι η Κομισιόν ο ενεργός ευρωπαϊκός θεσμός».

Ζήτημα 2: Πώς θα λειτουργεί το ταμείο εκκαθαρίσεων;

Για μια σειρά από περίπλοκους νομικούς λόγους, το Βερολίνο επιμένει ότι το ταμείο διασώσεων πρέπει μερικώς να συσταθεί ως τμήμα μιας νέας διακυβερνητικής συμφωνίας ώστε να είναι νομικά αλεξίσφαιρο, ειδικά αν γίνει αντικείμενο προσφυγής ενώπιον του γερμανικού συνταγματικού δικαστηρίου.

Το πρόβλημα είναι ότι δεν είναι μικρό πράγμα η διαπραγμάτευση μιας νέας συμφωνίας, δεδομένου και ότι η ΕΕ έχει θέσει στον εαυτό της τελεσίγραφο να επιτευχθεί η συμφωνία μέχρι το τέλος του έτους, έτσι ώστε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο –το οποίο πρέπει να εγκρίνει όλη την νομοθεσία της τραπεζικής ενοποίησης- να έχει χρόνο να μελετήσει τα σχέδια πριν τις ευρωεκλογές του Μαΐου.

Αντ' αυτού, η έκθεση της Λιθουανίας αναφέρει ότι η συμφωνία θα πρέπει να έχει συμφωνηθεί ως τις αρχές Μαρτίου, ώστε οι ΥΠΟΙΚ, που πρόκειται να συναντηθούν στις 11 Μαρτίου, να συνυπογράψουν. Αυτό σημαίνει να μην περιμένουμε συμφωνία για το σύμφωνο μέσα στην εβδομάδα. Αντ'αυτού, οι Λιθουανοί προτείνουν να συμφωνηθούν οι «όροι αναφοράς».

Και πάλι, δεν αρέσει σε όλους αυτή η ιδέα:

«Ωστόσο, μια σειρά εκπρόσωποι θέτουν σοβαρές ανησυχίες όσον αφορά το μοίρασμα των συστατικών της εκκαθάρισης ανάμεσα στο σύμφωνο και το προσχέδιο της ρύθμισης εκκαθαρίσεων. Η προεδρία ελπίζει να επιλύσει το ζήτημα ενόψει της υπουργικής συνόδου στις 18/12».

Οι «όροι αναφοράς» είναι από μόνοι τους ένα 7σέλιδο παράρτημα στην έκθεση. Το κεντρικό τους σημείο είναι μια διαδικασία με την οποία το ταμείο θα μετατραπεί από πολλαπλές δεξαμενές εθνικού χρήματος υπό την ομπρέλα της ΕΕ σε μια μεγάλη, ενοποιημένη, δεξαμενή ευρωπαϊκού χρήματος –μια μεταβατική περίοδος που το Βερολίνο απαιτεί να διαρκέσει τουλάχιστον 10 χρόνια.

Κατά την διάρκεια της μεταβατικής περιόδου, μια χώρα με τράπεζα που καταρρέει, θα πρέπει πρώτα να εξαντλήσει την εθνική της δεξαμενή. Μετά θα μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση στα κοινά ευρωπαϊκά κεφάλαια, τα οποία θα αυξάνονται κάθε χρόνο, καθώς το 10% της εθνικής δεξαμενής ουσιαστικά θα μεταφέρεται στην ευρωπαϊκή δεξαμενή. Στην λήξη των 10 ετών, το συνολικό ποσό, που αναμένεται να έχει φτάσει τα 55 δισ. ευρώ, θα μετατραπεί σε ενιαίο ευρωπαϊκό ταμείο.

Ζήτημα 3: Τι γίνεται αν δεν έχει αρκετά χρήματα το νέο ταμείο;

Ο λόγος που οι 17 υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης καταφθάνουν στις Βρυξέλλες σήμερα για να συναντηθούν πριν μαζευτούν και οι 28 της ΕΕ αύριο, είναι για να συζητήσουν το θέμα που είναι γνωστό ως πρόβλημα του "backstop", της υποστήριξης. Αυτό το θέμα εχει γίνει τόσο ακανθώδες που η Λιθουανία στην έκθεσή της ουσιαστικά ζητεί από τους διαπραγματευτές να το αναβάλουν για αργότερα. Τονίζει όμως ότι δεν συνυπογράφουν όλοι την ιδέα:

«Ενας μεγάλος αριθμός εκπροσώπων, θα στηρίξουν την συμφωνία για το όλο σύστημα, με την προϋπόθεση να υπάρξει ικανοποιητική λύση στην υποστήριξη του SRM, ζητώντας διαβεβαιώσεις ότι θα υπάρχει για πάντα αυτή η υποστήριξη".

Αν και δεν αναφέρεται στην έκθεση, σχεδόν όλοι οι αξιωματούχοι συμφωνούν ότι υπάρχει μόνο μια πηγή κεφαλαίων αρκετά μεγάλη ώστε να παράσχει τέτοια υποστήριξη: το ταμείο διασώσεων της ευρωζώνης με 500 δισ. ευρώ, το γνωστό ως European Stability Mechanism. Αλλά το Βερολίνο αντιτίθεται στην χρήση αυτών των κοινών κεφαλαίων –που αρχικά συστάθηκε για να διασώζει έθνη, όχι τράπεζες- και έτσι δεν είναι πρόθυμο μέχρι στιγμής να μετακινηθεί στο θέμα.

Αγεφύρωτες διαφορές; Θα το γνωρίζουμε μέχρι την Πέμπτη. Ή αυτό ή καλύτερα να ακυρώσετε τις εορταστικές άδειές σας.

* Δείτε την έκθεση στη στήλη «Συνοδευτικό Υλικό»

© The Financial Times Limited 2013. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation