Το ράλι στα ευρωχρηματιστήρια και ο κρυφός κίνδυνος

Ανεργία σε επίπεδα ρεκόρ, οικονομίες που τρεκλίζουν μετά τη χειρότερη κρίση από το 1945, κίνδυνος αποπληθωρισμού και πιθανότητα πολέμου στην  Ουκρανία. Τι ακριβώς βρίσκουν τόσο δελεαστικό οι αγορές για την ευρωζώνη τελευταία;

Οι ροές κεφαλαίων στα χρηματιστήρια και τις αγορές χρέους των χωρών της περιφέρειας που βρέθηκαν στο επίκεντρο της κρίσης έχουν εκτιναχθεί. Το ευρώ είναι 15% υψηλότερα από τα μέσα του 2012, δημιουργώντας προβλήματα για τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Μάριο Ντράγκι.

Μία εξήγηση είναι πως παρά τα προβλήματα οι τίτλοι της ευρωζώνης είναι ελκυστικοί συγκριτικά με άλλα μέρη του κόσμου – είτε πρόκειται για τις αναδυόμενες αγορές που παλεύουν είτε για τα υπερτιμημένα χρηματιστήρια των ΗΠΑ. Επιπλέον, η ευρωζώνη είναι παιχνίδι ανάκαμψης. Ας μην ξεχνάμε ότι πριν από μόλις δύο χρόνια βρισκόταν στα πρόθυρα της κατάρρευσης.

Τα αδύναμα στοιχεία ανάπτυξης όμως, όπως και τα στοιχεία για τον πληθωρισμό σηματοδοτούν μία σημαντική αλλαγή η οποία δεν πέρασε απαρατήρητη από τις αγορές: η ευρωζώνη έχει αλλάξει αποφασιστικά σε μία περιοχή με πλεόνασμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, εξάγοντας περισσότερα προϊόντα και υπηρεσίες από ό,τι εισάγει. Τα επίσημα στοιχεία αυτόν τον μήνα δείχνουν ότι το πλεόνασμα το τελευταίο τρίμηνο του 2013 άγγιξε το 3% του ΑΕΠ – το υψηλότερο επίπεδο από την εισαγωγή του ευρώ το 1999.

Ξεχάστε το πλεόνασμα της Κίνας. Το πλεόνασμα της ευρωζώνης θα είναι σχεδόν ισάξιο (ως ποσοστό του ΑΕΠ) για μερικά χρόνια τουλάχιστον, σύμφωνα με τις προβλέψεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.

Το μάθημα των τελευταίων επτά ετών είναι πως το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών και η δημοσιονομική ισορροπία είναι σημαντικά ως δείκτες χρηματοοικονομικής σταθερότητας στο πλαίσιο μιας νομισματικής ένωσης. Προ του 2008, αγνοούσαμε τα μεγάλα ελλείμματα που κατέγραφαν οι χώρες του ευρωπαϊκού Νότου – με καταστροφικές επιπτώσεις. Τώρα, οι επενδυτές αξιολογούν πόσο ευάλωτες είναι οι αναδυόμενες οικονομίες βάσει του ελλείμματος που καταγράφουν στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.

Η ευρωζώνη καταγράφει πλεόνασμα, εν μέρει επειδή οι οικονομίες της είχαν τόσο καταστροφική πορεία. Οι εισαγωγές είχαν συρρικνωθεί καθώς η εγχώρια ζήτηση είχε καταρρεύσει. Τα πλεονάσματα επίσης διογκώθηκαν από τα κεφάλαια που επαναπάτριζαν μετανάστες οι οποίοι κατέφυγαν σε άλλες χώρες αναζητώντας εργασία – ιδιαίτερα σημαντικός παράγοντας για την Πορτογαλία. Εν τω μεταξύ, το μεγάλο πλεόνασμα της Γερμανίας δέχεται παγκόσμια κριτική με το επιχείρημα ότι η συντηρητική οικονομική πολιτική που ακολουθεί στραγγαλίζει τους γείτονές της – αν και αυτή η άποψη αμφισβητείται έντονα στο Βερολίνο και στη Φρανκφούρτη.

Όμως, η στροφή των χωρών της περιφέρειας της ευρωζώνης από μεγάλα ελλείμματα σε πλεονάσματα ώθησε την εμπιστοσύνη των διεθνών επενδυτών στη σταθερότητά τους. «Αυτό είχε τεράστια σημασία για χώρες όπως η Ισπανία, γιατί δείχνει ότι δεν εξαρτώνται πλέον μόνο από τη χρηματοδότησή τους από τον υπόλοιπο κόσμο» εξηγεί ο Gilles Moec, της Deutsche Bank.

Τα πλεονάσματα είναι επίσης ένδειξη ότι οι μεταρρυθμίσεις λειτουργούν. Στην Ισπανία, την Ιρλανδία και την Πορτογαλία υπήρξαν σημαντικές διαρθρωτικές ή μακροπρόθεσμες κινήσεις προς τα πλεονάσματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.

Το αποτέλεσμα ήταν να μειωθεί το κόστος δανεισμού για τις κυβερνήσεις της περιφέρειας σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα και να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη στην ευρωζώνη, οδηγώντας το ευρώ σε ανησυχητικά υψηλά επίπεδα.

Ο κ. Ντράγκι υποστηρίζει ότι η ευρωζώνη δεν βρίσκεται στο χείλος επικίνδυνου αποπληθωρισμού όπως συνέβη στην Ιαπωνία. Η ανατίμηση του νομίσματος όμως οδηγεί τον πληθωρισμό σε ακόμη χαμηλότερο σημείο, ενώ τα σχόλια που έγιναν αυτήν την εβδομάδα από μέλη του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ δείχνουν εντεινόμενη ανησυχία στη Φρανκφούρτη. Η συντονισμένη φραστική στήριξη στο ενδεχόμενο παρέμβασης για χαμηλότερη συναλλαγματική ισοτιμία αποτελεί ένδειξη για περαιτέρω δράση πολιτικής.

Ο Γενς Βάιντμαν, πρόεδρος της Bundesbank δήλωσε ότι δεν αποκλείει την ποσοτική χαλάρωση ή αγορές τίτλων μεγάλης κλίμακας από την κεντρική τράπεζα, ως επέκταση των συμβατικών πολιτικών με τη διαμόρφωση των επιτοκίων. Η ποσοτική χαλάρωση θα μπορούσε να οδηγήσει σε χαμηλότερα μακροπρόθεσμα επιτόκια, που με τη σειρά τους θα αποδυνάμωναν το νόμισμα.

Η ευρωζώνη δεν είναι κατ’ ανάγκην καταδικασμένη από την ίδια της την επιτυχία. Καθώς ανακάμπτει η εγχώρια ζήτηση, το πλεόνασμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών θα πρέπει να μειωθεί. Επιπλέον, η οικονομική ιστορία μας λέει ότι τα πλεονάσματα δεν χρειάζεται να συνοδεύονται από ανατίμηση των νομισμάτων. Η Ιαπωνία είχε πλεόνασμα κατά το μεγαλύτερο μέρος της προηγούμενης δεκαετίας, αλλά το νόμισμά της υποτιμήθηκε σημαντικά.

Στο χρηματοοικονομικό σύστημα του 21ου αιώνα, αυτό που έχει σημασία είναι το μοντέλο των επενδυτικών ροών. Στην περίπτωση της Ιαπωνίας, το γεν χρησιμοποιήθηκε ευρέως για «carry trade» - δανεισμό με χαμηλό επιτόκιο ενός νομίσματος ώστε να επενδυθούν τα κεφάλαια σε νομίσματα με ισχυρότερες αποδόσεις. Τον τελευταίο χρόνο, οι μαζικές εισροές στα χρηματιστήρια και στα ομόλογα της ευρωζώνης ώθησαν το ευρώ ανοδικά.

Εάν, όμως, το κλίμα αντιστραφεί, τότε οι κεφαλαιακές ροές ίσως ανατραπούν. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Deutsche Bank, τον Ιανουάριο η μη Ευρωπαίοι επενδυτές μείωσαν τα κεφάλαιά τους σε ευρωπαϊκές μετοχές για πρώτη φορά από τότε που ο κ. Ντράγκι διατύπωσε τη δέσμευση να πράξει ό,τι χρειάζεται για να σώσει την ευρωζώνη, τον Ιούλιο του 2012.

Υπάρχουν όρια στο πόσο καλό κάνει το πλεόνασμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών...

© The Financial Times Limited 2014. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation