Γεν: Το ΑΤΜ του πλανήτη ενώπιον του ”G7”

Το γεν έχει γίνει το ΑΤΜ του διεθνούς πιστωτικού συστήματος -καλύτερο ακόμη και από το ρευστό. Το πρόβλημα είναι ότι οι κερδοσκόποι χρησιμοποιούν το γιαπωνέζικο ΑΤΜ τόσο συχνά που αν στεγνώσει κάποτε το φθηνό χρήμα θα επηρεάσει όλες τις αγορές –από τα συμβόλαια αλουμινίου μέχρι τα ομόλογα της Ζάμπια- και ό,τι βρίσκεται ανάμεσα. Αρκεί να δούμε πώς κλυδωνίστηκαν οι αναδυόμενες αγορές όταν εκδηλώθηκε μια βραχεία διακοπή στο carry trade την περασμένη άνοιξη...

Δημοσιεύθηκε: 2 Φεβρουαρίου 2007 - 12:14

της Gillian Tett

Το φθινόπωρο του 1998 έπεσα πάνω σε ένα κορυφαίο στέλεχος της Long Term Capital Management, του αμερικανικού hedge fund, σε ένα πάρκινγκ στο Τόκιο όπου εργαζόμουν. Δεν θα ξεχάσω ποτέ την εμφάνισή του: όχι μόνο έδειχνε πραγματικά κουρέλι, αλλά και τα μαλλιά του είχαν ασπρίσει μέσα σε μία νύχτα.

Ήταν λογικό. Όπως ανακάλυψα λίγο αργότερα εκείνη την ημέρα η LTCM βρέθηκε στα πρόθυρα της καταστροφής. Κι ένας παράγοντας που οδήγησε στην καταστροφή ήταν η ”καταιγίδα” στις αγορές χρήματος του Τόκιο. Τα διεθνή hedge funds ξετύλιξαν μανιωδώς τα carry trades που είχαν κάνει χρησιμοποιώντας το γεν, οδηγώντας το ιαπωνικό νόμισμα σε άνοδο 18% μέσα σε τρεις ημέρες μεγάλης αναστάτωσης.

Εννέα χρόνια μετά αυτό το δράμα αποτελεί μακρινή ανάμνηση. Πράγματι, είναι τόσο έντονα ήρεμη – ή εφησυχασμένη- η διάθεση της αγοράς, που η μεταβλητότητα στις νομισματικές αγορές έχει διολισθήσει σε αρνητικά ρεκόρ. Το ερώτημα όμως που αρχίζει να βασανίζει ορισμένους ρυθμιστές της πιστωτικής ζωής είναι κατά πόσον θα μπορούσε να επανεμφανιστεί μια ”καταιγίδα” τύπου 1998.

Την επόμενη εβδομάδα οι υπουργοί Οικονομικών των κορυφαίων βιομηχανικών κρατών του Group of Seven πραγματοποιούν σύνοδο και, όπως και το 1998, ορισμένοι φοβούνται πολύ για την πρόσφατη αδυναμία του γεν. Αυτές οι ανησυχίες ίσως υποδεικνύουν ότι θέλουν πολύ να δουν το γεν να ενισχύεται. Κι αυτό είναι οπωσδήποτε κάτι που θα ήθελαν οι Γερμανοί βιομήχανοι ή οι Αμερικανοί αυτοκινητοβιομήχανοι.

Υπάρχει όμως ένα πρόβλημα. Σήμερα, όπως και το 1998, φαίνεται ότι ένας βασικός παράγοντας για την αδυναμία του γεν είναι το carry trade, δηλαδή η πρακτική του δανεισμού σε φθηνά νομίσματα, όπως το γεν, για να γίνουν επενδύσεις σε νομίσματα με υψηλότερες αποδοσεις, όπως το δολάριο Νέας Ζηλανδίας.

Κανείς δεν γνωρίζει πόση είναι η πραγματική έκταση του carry trade: ορισμένοι οικονομολόγοι την υπολογίζουν στα 35 δισ. δολάρια και άλλοι θεωρούν ότι ξεπερνά το 1 τρισ. δολάρια. Όποιος όμως και αν είναι ο ακριβής αριθμός, αυτό που είναι ξεκάθαρο είναι πως το carry trade έχει πυροδοτήσει τα ανοίγματα σε ριψοκίνδυνες επενδύσεις τα δύο τελευταία χρόνια.

Στο κάτω κάτω, με τα ιαπωνικά επιτόκια σε ναδίρ και το γεν να πέφτει είναι τρομερά εύκολο για οποιοδήποτε hedge fund να δανειστεί σε γεν, να επενδύσει σε κάτι με απόδοση, ας πούμε, 5%, να βάλει και λίγη μόχλευση και να έχει αποδόσεις 20% και πλέον.

Συνεκδοχικά, εάν μια επενδυτική τράπεζα θέλει να δημιουργήσει μια κοινοπρακτική δανειακή υποχρέωση αλλά δυσκολεύεται να διαθέσει το πιο ριψοκίνδυνο κομμάτι αυτού του χρέους, τότε μπορεί να βάλει αυτό το κομμάτι στον δικό της ισολογισμό, με χρηματοδότηση από το πολύ φθηνό γεν. Το γεν έχει έτσι γίνει το ΑΤΜ του διεθνούς πιστωτικού στερεώματος -καλύτερο ακόμη και από το ρευστό.

Το ερώτημα των 100 δισ. ή του 1 τρισ. είναι κατά πόσον μπορεί να εκτονωθεί ομαλά αυτή η κατάσταση. Ορισμένοι κορυφαίοι επενδυτικοί τραπεζίτες μου λένε ότι υπάρχει λόγος ανησυχίας για το carry trade.

Στο κάτω κάτω, λένε, δεν είναι πιθανό να δυναμώσει πράγματι δραματικά το γεν σύντομα, δεδομένου ότι η ανάπτυξη της οικονομίας της Ιαπωνίας παραμένει ασταθής και η Κεντρική Τράπεζα δεν είναι βέβαιη για αυξήσεις επιτοκίων. Εξάλλου, ακόμη και να αυξήσει κάπως τα επιτόκια, αυτά θα παραμείνουν αρκετά χαμηλά ώστε να υποστηρίζουν το carry trade.

Επιπλέον, επειδή ακριβώς η μεταβλητότητα στην αγορά είναι πολύ χαμηλή, αποδεικνύεται γελοία φθηνή η χρήση παραγώγων για ασφάλεια έναντι του κινδύνου αναβάθμισης του γεν. Έτσι πολλά hedge funds χρησιμοποιούν το carry trade και για να αγοράζουν προστασία έναντι ενός δυνατότερου γεν.

Κι έτσι μπορούν να προστατευτούν εάν εκδηλωθεί μια κρίση. Χρειάζεται όμως πάρα πολύ μεγάλη πίστη για να θεωρήσουμε ότι κατ’ αυτόν τον τρόπο εξαλείφεται ο κίνδυνος αναταραχής στην αγορά, εάν το γεν πράγματι ανακάμψει. Ένας λόγος είναι ότι οι διεθνείς ρυθμιστές που παρακολουθούν τις πατέντες συναλλαγών πιστεύουν ότι η δραστηριότητα hedging είναι πολύ άνιση.

Ένα άλλο πρόβλημα είναι ότι οι κερδοσκόποι χρησιμοποιούν το γιαπωνέζικο ΑΤΜ τόσο συχνά που αν στεγνώσει κάποτε το φθηνό χρήμα θα επηρεάσει όλες τις αγορές –από τα συμβόλαια αλουμινίου μέχρι τα ομόλογα της Ζάμπια- και ό,τι βρίσκεται ανάμεσα. Αρκεί να δούμε πώς κλυδωνίστηκαν οι αναδυόμενες αγορές όταν εκδηλώθηκε μια βραχεία διακοπή στο carry trade την περασμένη άνοιξη.

Θέλω να υπογραμμίσω ότι δεν περιμένω να εκτυλιχθεί αυτό το σενάριο σύντομα. Αυτή τη στιγμή είναι πάρα πολλά τα ενδιαφερόμενα μέρη που αντιτίθενται σε ενδυνάμωση του γεν. Ωστόσο, όσο περισσότερο εξυπηρετεί το γεν ως ΑΤΜ του διεθνούς πιστωτικού συστήματος, τόσο μεγαλύτερη θα γίνεται η μόχλευση και ως εκ τούτου τόσο δυσκολότερη η ομαλή προσγείωση.

Οι ηγέτες του ”G7” έχουν μπροστά τους μια σημαντική πρόκληση, ακόμη και αν δεν θυμούνται τα... ασπρομάλλικα φαντάσματα της LTCM.

© The Financial Times Limited 2007. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation