Τα τρόφιμα θα φέρουν την επόμενη κρίση

...Γι’αυτό οι ηγέτες των αραβικών κρατών μελετούν την αφαλάτωση θαλασσινού νερού για να φυτέψουν σιτάρι στην έρημο, ενώ ΗΠΑ και Ευρώπη προσπαθούν να μετατρέψουν το καλαμπόκι σε καύσιμο. Αυτές οι ασκήσεις θα αποδειχθούν απίστευτα δαπανηρές και θα επιφέρουν ακόμη περισσότερο πληθωρισμό, ακόμη κι αν η ανάπτυξη στον πλανήτη επιβραδυνθεί.

Δημοσιεύθηκε: 18 Φεβρουαρίου 2008 - 07:16

της Gillian Tett

Πριν λίγες ημέρες έτυχε να ακούσω την Goldman Sachs να συζητά για την κατάσταση του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος με Ευρωπαίους πελάτες. Το στοιχείο που μου έκανε την μεγαλύτερη εντύπωση από αυτή την ανάλυση –πέρα από τα συνήθη, τρομακτικά μοιρολόγια για τα τραπεζικά προβλήματα- είναι το μέγεθος των προβλημάτων που εγγυμονεί στις αγορές εμπορευμάτων.

Το ζήτημα δεν είναι η άνοδος των τιμών του πετρελαίου. Αυτό το πρόβλημα είναι ήδη ευρέως γνωστό και πολύ μελάνη έχει χυθεί για την ανάλυσή του, όπως και για τις ανοδικές πιέσεις στα μέταλλα και μεταλλεύματα.

Αντ’αυτών, το στοιχείο που έχει προκαλέσει την προσοχή της Goldman Sachs είναι οι προοπτικές για τις τιμές αγροτικών προϊόντων. Ή, όπως δηλώνει ο Jeff Currie, επικεφαλής έρευνας εμπορευμάτων στην αμερικανική τράπεζα: ”Πιστεύουμε ότι θα υπάρξει κρίση σε πολλούς κλάδους εμπορευμάτων κατά τους επόμενους 12 με 18 μήνες... και θα έλεγα ότι το κλειδί είναι τα αγροτικά προϊόντα.”

Σε ορισμένους αναγνώστες των ”Financial Times”, αυτή η παρατήρηση ακούγεται παράξενη. Στο κάτω κάτω, οι κάτοικοι του δυτικού κόσμου ανησυχούν πολύ περισσότερο για την τιμή της βενζίνης του αυτοκινήτου τους, παρά για το στάρι ή το καλαλμπόκι. Κι όταν οι δυτικοί επενδυτές σκέφτονται το ”σοκ εμπορευμάτων”, αναφέρονται κυρίως στις κλασικές τάσεις που επικράτησαν στην πετρελαϊκή κρίση του 1970.

Οπως όμως παρατηρεί ο κ. Currie, αυτή η άποψη είναι επικίνδυνα εσφαλμένη. Στην δεκαετία του ’70, η πείνα έπληξε πολύ μεγαλύτερο ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού από την ενεργειακή κρίση, δηλώνει. Ακόμη και σήμερα, οι αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων αποτελούν μια ισχυρή πολιτική γροθιά για τον αναπτυσσόμενο (ή εν μέρει ανεπτυγμένο) κόσμο, σε βαθμό που συχνά υποβαθμίζει η ανεπτυγμένη δύση.

Ηδη τα σημάδια κλιμάκωσης της πολιτική έντασης είναι άφθονα: το Παγκόσμιο Πρόγραμμα Σίτισης- WFP, για παράδειγμα, εκτιμά ότι σήμερα το ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού ζει σε χώρες όπου επικρατούν έλεγχοι στις τιμές των τροφίμων ή περιορισμοί στις εξαγωγές.

Κατά την Goldman Sachs αυτό είναι εξάλλου ένα μικρό κομμάτι ενός πολύ μεγαλυτερου προβλήματος εσφαλμένης κατεύθυνσης κεφαλαίων και πόρων. Εάν ο κόσμος ήταν λογικός, λέει ο κ. Currie, τότε περιοχές όπως ο Αραβικός Κόλπος που αντιμετωπίζει ελλείψεις τροφίμων, θα έπρεπε να κάνουν μεγάλες επενδύσεις σε γεωργία. Και, δεδομένου ότι οι ΗΠΑ είναι ο μεγαλύτερος προμηθευτής αγροτικών αγαθών, αυτό σημαίνει ότι οι Σαουδάραβες, ας πούμε, θα έπρεπε να αγοράζουν φάρμες στο Ουισκόνσιν, και η Αμερική να εξασφαλίσει το πετρέλαιό της με πιο αποδοτικές μεθόδους, στέλνοντας ομάδες Τεξανών στο Ριάντ.

Στην πράξη όμως υπάρχει ποικιλία επενδυτικών ελέγχων που αποτρέπουν τους Σαουδάραβες από τις αγορές αγροκτημάτων στο Ουισκόνσιν και τους Αμερικανούς από την κτήση σαουδαραβικών πετρελαιοπηγών. Κι αυτοί οι έλεγχοι δεν καταργούνται για την ώρα. Αντιθέτως, η αμοιβαία καχυποψία αυξάνεται.

Εξ ου και το γεγονός ότι οι ηγέτες των αραβικών κρατών μελετούν την αφαλάτωση θαλασσινού νερού για να φυτέψουν σιτάρι στην έρημο, ενώ οι ΗΠΑ και η Ευρώπη προσπαθούν να μετατρέψουν το καλαμπόκι σε καύσιμο. Αυτές οι ασκήσεις ίσως έχουν κάποια εγχώρια πολιτική λογική, αλλά θα αποδειχθούν απίστευτα δαπανηρές. Γι’αυτό και η τελική κατάληξη της εσφαλμένης κατεύθυνσης, καταλήγει ο κ. Currie είναι ακόμη περισσότερος πληθωρισμός, ακόμη κι αν η ανάπτυξη στον πλανήτη επιβραδυνθεί.

Τώρα, για όποιον επενδυτή έχει θέσεις long στα εμπορεύματα αυτή την στιγμή (και υποθέτω ότι η Goldman Sachs περιλαμβάνεται σε αυτούς), τέτοιου είδους τάσεις δεν είναι καλή ένδειξη. Για τον φτωχό πολίτη του ανεπτυγμένου κόσμου, δε, είναι καταστροφή.

Ενας αξιωματούχος του WFP, για παράδειγμα, που έδειξε πρόσφατα το κόκκινο κυπελάκι με το οποίο μετριέται η δόση της ημερήσιας μερίδας που προσφέρεται στους πεινασμένους της Αφρικής και μου εξήγησε ότι πλέον το κυπελάκι γεμίζει μόνο κατά τα δύο τρίτα κάθε ημέρα, επειδή οι τιμές των τροφίμων αυξάνονται ταχύτερα από τον προϋπολογισμό του WFP.

Πέρα από αυτή την πραγματική ανθρώπινη τραγωδία, το ξεκάθαρο για τους επενδυτές στοιχείο είναι ότι αυτή δεν είναι μια εικόνα που εκπροσωπεί την πρόοδο των κεφαλαιαγορών του 21ου αιώνα. Και δεν είναι πιθανό να έλθει η σταθερότητα μεσοπρόθεσμα. Οποιος νομίζει ότι τα προβλήματα της δεκαετίας που διανύουμε, αρχίζουν και τελειώνουν στις πιστώσεις, ίσως υποστεί σοκ όταν συνειδητοποιήσει πως ζούμε σε έναν κόσμο που η σόγια μπορεί να αποδειχθεί τόσο καταστροφική όσο το subprime.

© The Financial Times Limited 2008. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation