Ο τραγέλαφος των εμπορευμάτων

Η εκτίναξη στις τιμές των εμπορευμάτων είναι μια φάρσα για τις αμερικανικές αγορές χρεογράφων και μια τραγωδία για τους φτωχούς ανθρώπους σε όλο τον πλανήτη που αγωνίζονται να δουλέψουν τη γη τους.

Δημοσιεύθηκε: 12 Μαΐου 2008 - 07:58

John Authers, Investment Editor

Στο Jean de Florette, εξαιρετική γαλλική ταινία της δεκαετίας του ’80, ο Gerard Depardieu κληρονομεί μια φάρμα σε γαλλική επαρχία, αλλά τα όνειρά του γκρεμίζονται εξαιτίας των ζηλόφθονων γειτόνων του, που κόβουν την τροφοδοσία της κρυφής πηγής από την οποία θα έπαιρνε το νερό του. Η απογοήτευση τον σκοτώνει.

Στο Trading Places, πολύ καλή κωμωδία της ίδιας περιόδου, ο Dan Aykroyd και ο Eddie Murphy «φυτεύουν» λανθασμένες πληροφορίες και στη συνέχεια αποθεώνονται οι ίδιοι στο χρηματιστήριο. Αν και πρωτόβγαλτος, ο Ε. Murphy βγάζει τεράστια περιουσία από futures κατεψυγμένου συμπυκνωμένου χυμού πορτοκάλι και ζουν αυτοί καλά...

Πρόκειται για αλληγορικές αφηγήσεις δύο ιστοριών που μπορεί να δώσουν εξηγήσεις και για την τρέχουσα αναρρίχηση στις τιμές των εμπορευμάτων. Οι επιπτώσεις -με διαδηλώσεις για τις τιμές των τροφίμων σε όλο τον κόσμο και φόβους για παγκόσμια οικονομική διολίσθηση- λαμβάνουν έτσι κι αλλιώς διαστάσεις χολιγουντιανού έπους. Υπό κανονικές συνθήκες, οι επενδυτές θεωρούν ότι οι τιμές εμπορευμάτων εν γένει ακολουθούν την οικονομική δραστηριότητα. Οι πραγματικές τιμές των εμπορευμάτων και οι αποδόσεις των ομολόγων, που είναι επίσης ευαίσθητες στις οικονομικές καταστάσεις, ανεβαίνουν μαζί (όταν η οικονομία επεκτείνεται) και πέφτουν μαζί όταν δεν κυκλοφορεί πολύ χρήμα.

Αλλά οι αποδόσεις των ομολόγων είναι χαμηλές, ενώ οι τιμές του πετρελαίου ανέρχονται στην, αφάνταστη κάποτε, τιμή των 125 δολ. ανά βαρέλι. Έχει ενισχυθεί 150% από πέρυσι τον Ιανουάριο. Ούτε η εκρηκτική ανάπτυξη της Κίνας δεν μπορεί να το εξηγήσει αυτό.

Το αδύναμο δολάριο είναι σημαντικό. Οι ΗΠΑ απαντούν στα προβλήματά τους επιτρέποντας στο δολάριο να αποδυναμωθεί. Επειδή οι τιμές των εμπορευμάτων υπολογίζονται σε δολάριο, αυτό σημαίνει ότι πρέπει να ανέβουν. Εξ ου, όπως λέει και ο κ. David Ranson της Wainwright Economics: “Οι πολιτικές του φθηνού δολαρίου που προωθούνται στους διαδρόμους του υπουργείου Οικονομικών και στις τάξεις των υπέρμαχων του προστατευτισμού έχουν δημιουργήσει θανάσιμη απειλή για τους φτωχούς του πλανήτη».

Επί μήνες, όταν οι τιμές του πετρελαίου ενισχύονται, σχεδόν ταυτόσημα το ευρώ ενισχύεται έναντι του δολαρίου. Το αδύναμο δολάριο και η εύρωστη τιμή του πετρελαίου είναι συνδεδεμένα. Αλλά τις τελευταίες ημέρες το ευρώ υποχώρησε κάθετα έναντι του δολαρίου, ενώ το πετρέλαιο έφτασε σε νέα ρεκόρ. Το αδύναμο δολάριο δεν μπορεί από μόνο του να εξηγήσει την άνοδο των τιμών εμπορευμάτων.

Όχι, η συζήτηση περιορίζεται σε δύο εξηγήσεις. Στη θέση Jean de Florette η προσφορά είναι εξαιρετικά σφιχτή. Στη θέση Trading Places τα νέα κερδοσκοπικά κεφάλαια εισέρχονται στα προθεσμιακά συμβόλαια των εμπορευμάτων και διαταράσσουν την αγορά. Η πρώτη θέση φέρνει τραγωδία - επιστροφή στη δεκαετία του ’70, όταν τα εμπορεύματα προκαλούσαν πληθωρισμό, αλλά έβαζαν παράλληλα φρένο στην ανάπτυξη. Ούτε όμως η δεύτερη θέση έχει καλό τέλος. Αντιθέτως, οι νέοι επενδυτές στα εμπορεύματα μπορεί να χάσουν και τα εσώρουχά τους, καθώς θα σκάει η φούσκα.

Ποιες είναι οι ενδείξεις για κάθε τοποθέτηση; Η UBS περιγράφει συνοπτικά τα προβλήματα που περιορίζουν την προσφορά πετρελαίου. Οι μεγάλες πετρελαϊκές έχουν κάνει τους υπολογισμούς τους με βάση πετρέλαιο στα 60 δολάρια το βαρέλι και για να βρεθεί νέα παραγωγή χρειάζεται χρόνος, οπότε δεν υπάρχει ανακούφιση στον ορίζοντα. Σύμφωνα με τη UBS, το 72% της νέας παγκόσμιας προσφοράς στο ορατό μέλλον θα προέρχεται από οκτώ εταιρίες όλες κι όλες. Επιπλέον, την προσφορά περιορίζει και ο εθνικισμός στους φυσικούς πόρους, όπου πολλές χώρες προσπαθούν να πάρουν στα χέρια τους τις πηγές πρώτων υλών τους.

Στην περίπτωση Trading Places, οι θεσμικοί και ιδιώτες επενδυτές στα εμπορεύματα έχουν πολλαπλασιαστεί, γοητευμένοι από έρευνες που δείχνουν ότι τα εμπορεύματα φέρνουν διασπορά σε ένα χαρτοφυλάκιο και από το «κυνήγι της εμφάνισης»: Το χρήμα ρέει προς κλάδους που έχουν προσφέρει χρήμα. Οι θεσμικοί επενδυτές δεν έχουν θέσεις στη φυσική αγορά των προϊόντων και δεν είναι σε θέση να κάνουν λεπτομερή έρευνα. Οπότε το χρήμα ρέει προς παθητικές στρατηγικές επί δεικτών, με τη χρήση των futures. Σύμφωνα με τον σύμβουλο κ. Philip Verleger, το ποσό που έχει επενδυθεί κατ’ αυτόν τον τρόπο έχει πενταπλασιαστεί στα περίπου 250 δισ. δολ. μέσα σε τρία χρόνια.

Τα προθεσμιακά συμβόλαια όμως, τα futures, εφευρέθηκαν ως εργαλείο για να προστατεύονται οι παραγωγοί από τις μεταβολές στις τιμές. Τώρα που τα εργαλεία τα οποία συνδέονται με εμπορεύματα «θεωρούνται επένδυση και όχι εργαλεία διαχείρισης κινδύνου», όπως λέει ο κ. Mack Frankfuter της Cervino Capital, hedge fund εμπορευμάτων, «έχει προκληθεί μια αυτοτροφοδοτούμενη τάση προς διαρκώς υψηλότερες τιμές».

Εάν ζούμε στο Jean de Florette, δεν υπάρχει άμεση λύση - ο κόσμος θα πρέπει να δουλέψει για να δημιουργήσει προσφορά. Εάν ζούμε στο Trading Places, η λύση είναι η ρυθμιστική μεταρρύθμιση, που θα δυσκολέψει τις επενδύσεις στις αγορές futures εμπορευμάτων. Ο Ε. Murphy ίσως δυσκολευόταν στις συναλλαγές του εάν υπήρχαν αυστηρότερα όρια στις συναλλαγές «margin», στις συναλλαγές δηλαδή με δανεικό χρήμα.

Καμία από τις δύο ιστορίες δεν προσφέρει πλήρη εξήγηση. Ο κ. Tim Bond της Barclays Capital σημειώνει ότι πολλά εμπορεύματα για τα οποία δεν υπάρχουν προθεσμιακά συμβόλαια και ανήκουν σε λίγα χέρια, όπως το βολφράμιο και το κοβάλτιο, έχουν ενισχυθεί όσο και τα «συνήθη» εμπορεύματα. Οι κερδοσκόποι δεν έχουν καμία σχέση.

Ο κ. Frankfurter υπενθυμίζει τι είχε συμβεί το 2006, όταν η Goldman Sachs, που παρακολουθεί τον πιο διάσημο δείκτη εμπορευμάτων, μείωσε τη στάθμιση του δείκτη στα futures της βενζίνης. Δημιουργήθηκε ανυπολόγιστο ξεπούλημα, καθώς τα index funds μείωσαν τα ανοίγματά τους σε προθεσμιακά συμβόλαια βενζίνης. Η κατάσταση στη φυσική αγορά δεν είχε καμία σχέση.

Το θλιβερό γεγονός είναι ότι και οι δύο αλληγορίες υπάρχουν. Η εκτίναξη στις τιμές των εμπορευμάτων είναι μια φάρσα για τις αμερικανικές αγορές και μια τραγωδία για τους φτωχούς που θέλουν να δουλέψουν τη γη τους.

© The Financial Times Limited 2008. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation