Τα μαθήματα της δεκαετίας του 1970

Ακόμη και οι πιο ισχυρές κρίσεις τελειώνουν. Παράδειγμα αυτό της δεκαετίας του '70. Όμως, ο πανικός με τον οποίο η υφήλιος αντέδρασε στην τρέχουσα κρίση μάλλον ήταν περισσότερο επιζήμιος από την ίδια την κρίση.

Δημοσιεύθηκε: 26 Μαΐου 2008 - 11:56

Wolfgang Munchau

Ο πληθωρισμός αυξάνεται και μάλλον οι κεντρικές τράπεζες ανά τον κόσμο δεν έχουν πιάσει το νόημα. Μέχρι πριν από μερικούς μήνες αρκετοί εξέφραζαν φόβους για επιστροφή του μεγάλου κραχ.

Όμως, η δεκαετία του '30 δεν έχει καμία σχέση με την τρέχουσα κατάσταση - εκτός βέβαια από την παρανοϊκή εμμονή κάποιων οικονομολόγων με αυτήν. Η μοναδική ιστορική περίοδος που μοιάζει με την τρέχουσα είναι αυτή της δεκαετίας του '70.

Όπως τότε έτσι και τώρα οι τιμές του πετρελαίου προκαλούν σοκ. Επίσης, σήμερα οι κεντρικές τράπεζες προσαρμόζονται σε αυτήν την κατάσταση όπως και τότε, γεγονός που αποδείχτηκε λάθος εκείνη την περίοδο και είναι λάθος και σήμερα.

Σύμφωνα με μέτρηση του κ. Joachim Fels, κορυφαίου στελέχους της Morgan Stanley, ο μέσος παγκόσμιος πληθωρισμός θα φτάσει φέτος στο 5,4%. Τα επιτόκια στις διεθνείς αγορές χρήματος είναι 4,3%. Δηλαδή τα πραγματικά επιτόκια βρίσκονται στην αρνητική περιοχή.

Καθώς η νομισματική πολιτική ήταν προσαρμοστική για διάστημα μεγαλύτερο της 10ετίας, οι πληθωριστικές πιέσεις έγιναν εμφανείς στην παγκόσμια οικονομία, με παράλληλη δημιουργία "φούσκας".

Η βασική διαφορά μεταξύ του τώρα και της δεκαετίας του '70 είναι ότι σήμερα δεν υπάρχει πληθωρισμός μισθών, γεγονός που εξηγεί γιατί σε απόλυτους αριθμούς ο πληθωρισμός είναι σχετικά ήπιος.

Υποθέτω ότι αυτό συμβαίνει λόγω ενός συνδυασμού απελευθερωμένων αγορών εργασίας και παγκοσμιοποίησης. Όμως, η έλλειψη πληθωριστικών πιέσεων εξαιτίας της αντίστοιχης πίεσης για αύξηση των μισθών δεν είναι απαραίτητα και καλή είδηση.

Η πτώση στους πραγματικούς μισθούς σημαίνει κάμψη στο πραγματικό εισόδημα και σε συνδυασμό με τις σφιχτές πιστωτικές αγορές υποχώρηση της κατανάλωσης.

Υπό αυτές τις συνθήκες θα πρέπει να αναμένουμε περαιτέρω προστατευτισμό στο διεθνές εμπόριο και μεγαλύτερη υποχώρηση της παγκόσμιας ανάπτυξης. Είναι θέμα πολιτικής επιλογής. Ποτέ δεν υπήρξε η υποψία ότι η παγκοσμιοποίηση θα δημιουργούσε ηττημένους. Όμως οι ηττημένοι αυξάνονται. Προβλέπω ότι οι αντίθετοι στην παγκοσμιοποίηση θα ενισχύσουν τη δύναμή τους.

Ο επαναπροσδιορισμός της παγκόσμιας οικονομίας λαμβάνει χώρα υπό καθεστώς στασιμοπληθωρισμού και πιθανής αύξησης του προστατευτισμού, δηλαδή δύο διόλου θετικών καταστάσεων.

Ο πληθωρισμός θα έχει επιπτώσεις στις διεθνείς εισροές κεφαλαίων. Σε πλήρη αντίθεση με το τι υποστηρίζουν οι οικονομικές θεωρίες, οι χώρες με υψηλά πλεονάσματα υπήρξαν εξαγωγείς κεφαλαίων κατά τη διάρκεια των καλών εποχών ανάπτυξης.

Αλλά με τον πληθωρισμό στις ΗΠΑ να ενισχύεται αυτές οι χώρες θα δυσκολευτούν να διατηρήσουν τη σύνδεση των νομισμάτων τους με το δολάριο. Το τέλος του συστήματος με την "επωνυμία" Bretton Woods II θα οδηγήσει σε μείωση των εισροών κεφαλαίων στις ΗΠΑ και σε αύξηση των πραγματικών επιτοκίων σε αυτές.

Φυσικά υπάρχουν αρκετοί άνθρωποι που πιστεύουν ότι ο αποπληθωρισμός είναι χειρότερος από τον πληθωρισμό. Υποστηρίζουν ότι η ύφεση στις ΗΠΑ θα τακτοποιήσει το πρόβλημα του πληθωρισμού. Οι ίδιοι προβλέπουν πως η χαλάρωση της αμερικανικής οικονομίας θα οδηγήσει σε ανάλογη πορεία την παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου και εμπορευμάτων.

Πρόκειται για άποψη που συνδέεται με αυτήν που υποστηρίζει ότι η χρηματοπιστωτική κρίση είναι ένα ανεξάρτητο άσχημο γεγονός -με υπεύθυνες, για παράδειγμα, τις ρυθμιστικές αρχές- και η καλύτερη αντίδραση είναι η εφαρμογή πολιτικών που θα στηρίξουν την ανάπτυξη.

Δεν συμφωνώ. Πάντα πίστευα ότι ο επαναπροσδιορισμός της παγκόσμιας οικονομίας και η κρίση είναι ταυτόσημα. Η συνεχιζόμενη αύξηση επιτοκίων για μία 10ετία οδήγησε σε έκρηξη -άνευ αντίστοιχου υπόβαθρου- της κατανάλωσης στις ΗΠΑ, σε μη δικαιολογημένα επιτόκια επένδυσης στις αναδυόμενες αγορές και σε αρκετές "φούσκες".

Όλες οι κρίσεις κάποια στιγμή τελειώνουν. Αλλά η τρέχουσα θα χρειαστεί χρόνο και αρκετό "πόνο" για να περάσει. Νομίζω ότι ο τρόπος με τον οποίο αντιδράσαμε στην κρίση έκανε περισσότερο κακό από την κρίση αυτή καθεαυτήν.

© The Financial Times Limited 2008. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation