Η Κίνα δεν θα γίνει ο βοηθός σερίφη της υφηλίου

Η υφήλιος αναμένει από την Κίνα να τη σώσει, σε όλα τα επίπεδα, οικονομικά και πολιτικά. Το Πεκίνο, όμως, δεν είναι πρόθυμο να αναλάβει αυτόν τον ρόλο. Θέλει πρώτα να "φτιάξει τα του οίκου του".

Δημοσιεύθηκε: 1 Φεβρουαρίου 2010 - 13:12

David Pilling

Η Κίνα δεν θα γίνει ο βοηθός σερίφη της υφηλίου

Τις τελευταίες ημέρες ο κόσμος περιμένει πολλά από την Κίνα. Το Πεκίνο αναμένεται να βοηθήσει την Ουάσιγκτον να πείσει (ή να πιέσει) τη Β. Κορέα και το Ιράν να εγκαταλείψουν τις πυρηνικές τους φιλοδοξίες. Αναμένεται ότι η Κίνα θα πρέπει να διαμορφώσει την ατζέντα των αναδυόμενων αγορών σε ό,τι αφορά τη μείωση της εκπομπής ρυπογόνων αερίων. Αναμένεται να συνεχίσει να αγοράζει αμερικανικά ομόλογα, αλλά να μην αυξάνει τα συναλλαγματικά της αποθέματα πουλώντας στους Αμερικανούς καταναλωτές προϊόντα που δεν αντέχουν πλέον να αγοράσουν. Εκτός από όλα τα παραπάνω, αναμένεται να διασώσει και την Ελλάδα. Α, αναμένεται να διατηρήσει και την οικονομία της σε τροχιά ισχυρής ανάπτυξης, κοντά στο 10% ανά έτος.

Με άλλα λόγια, αναμένεται ότι θα σώσει την υφήλιο.

Το πρόβλημα είναι ότι η Κίνα δεν αντιμετωπίζει τα παραπάνω με τον ίδιο τρόπο. Όπως ξεκαθάρισαν Κινέζοι αξιωματούχοι στο Νταβός (ένα μέρος όπου όλα τα παραπάνω συζητιούνται και ζητούνται επιτακτικά), το Πεκίνο δεν είναι έτοιμο ή πρόθυμο να αναλάβει τον ηγετικό ρόλο που φαίνεται να του φορτώνουν.

Αυτό που ακούει κάποιος στο Πεκίνο εκφράζει με τη δήλωσή της η κ. Zhou Hong, διευθύντρια του Institute of European Studies στην Chinese Academy of Social Sciences: "Για μεγάλο χρονικό διάστημα θα υπάρχει χάσμα μεταξύ των έξωθεν προσδοκιών από την Κίνα και της ικανότητάς της να τις εκπληρώσει. Η Κίνα είναι μεγάλη. Όμως, είναι φτωχή. Θα συνεχίσει να ενδιαφέρεται για τα εσωτερικά της θέματα".

Αυτό το χάσμα έχει γίνει αιτία παράξενων, αν όχι επιθετικών, διενέξεων. Ο κ. David Shambaugh, ειδικός επί κινεζικών θεμάτων στο Πανεπιστήμιο George Washington, υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση Obama υπολογίζει υπερβολικά σε ένα σύμφωνο που υπέγραψαν οι δύο χώρες τον Νοέμβριο. Σε αυτό καταγράφεται το πλαίσιο μιας νέας εποχής, κατά την οποία οι δύο χώρες θα μοιράζονται την ευθύνη διαχείρισης των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η υφήλιος. Αλλά ο καθηγητής Shambaugh, ο οποίος αντιλαμβάνεται "πισωγυρίσματα στη διπλωματία της Κίνας", χαρακτηρίζει αυτό το σύμφωνο θνησιγενές. "Έχει γίνει επιθετική, μερικές φορές άγρια, ενίοτε υπεροπτική και πάντα δύσκολη", υποστηρίζει αναφερόμενος στη διπλωματία της Κίνας.

Τα παραδείγματα της αγριότητας της χώρας -όπως τουλάχιστον το βλέπει η Ουάσιγκτον- αφθονούν. Το Πεκίνο διαδραμάτισε, σύμφωνα με αρκετούς, μη εποικοδομητικό ρόλο στην πρόσφατη Σύνοδο της Κοπεγχάγης για το Κλίμα. Δεν έχει δείξει κανένα ενδιαφέρον στο να στηρίξει την επιβολή κυρώσεων ενάντια στο Ιράν. Δεν έχει κάνει όσα θα ήθελε η Ουάσιγκτον σε ό,τι αφορά την "υποταγή" της Β. Κορέας. Έχει ενοχλήσει την Ιαπωνία καθώς προχώρησε στην εξόρυξη διεκδικούμενου κοιτάσματος φυσικού αερίου στη Θάλασσα της Ανατολικής Κίνας. Οι σχέσεις με την Ινδία έχουν επίσης δυσκολέψει λόγω διεκδίκησης μιας περιοχής. Η λίστα είναι μεγάλη.

Ακόμη και η επιχειρηματική κοινότητα, η οποία είθισται να προσκολλάται στο Πεκίνο, εκφράζει παράπονα για ύπαρξη αφιλόξενης ατμόσφαιρας. Η απειλή της Google να εγκαταλείψει την Κίνα επανέφερε στο προσκήνιο τα σιωπηλά παράπονα για προσκόμματα και ενίοτε αυθαίρετη παρέμβαση των αρχών ελέγχου. Η Rio Tinto εξακολουθεί να αισθάνεται άσχημα για την περυσινή σύλληψη τεσσάρων στελεχών της, μεταξύ των οποίων και ο Αυστραλός κ. Stern Hu.

"Ο κόσμος κατέρρεε, αλλά η Κίνα τα πήγαινε περίφημα. Ποιος νοιάζεται για τους ξένους;". Με αυτόν τον τρόπο χαρακτηρίζει τη νέα στάση του Πεκίνου επιχειρηματίας ο οποίος δραστηριοποιείται εδώ και 20 χρόνια στη χώρα.

Οι παραπάνω απόψεις για σκληρότερη στάση της Κίνας πιθανώς έχουν βάση. Η Κίνα μπορεί να κατέληξε στο συμπέρασμα (και ποιος θα την αδικήσει γι’ αυτό;) ότι έχει πολύ λιγότερα να διδαχθεί από την οικονομία της αγοράς που "πουλιέται" στο Νταβός απ’ ό,τι πίστευε αρχικά. Επίσης, μπορεί να αισθάνεται πιο νευρική για θέματα που αφορούν στην εσωτερική της σταθερότητα, μετά τις πρόσφατες ταραχές στην Tibet και στην Xianjiang και καθώς προετοιμάζει τη μετάβαση σε μία νέα γενιά πολιτικών το 2012.

Όμως, η βάση του προβλήματος είναι διαφορετική. Η Κίνα έχει άλλη αντίληψη για το τι πρέπει να πράξει μία αναδυόμενη υπερδύναμη. Άλλωστε, δεν εκφράζει καμία διάθεση να γίνει ο βοηθός σερίφη της υφηλίου.

Το κινεζικό μότο είναι "ειρηνική ανάπτυξη". Ενίοτε χρησιμοποιείται και ο όρος "ειρηνική άνοδος". Βασική προτεραιότητα της χώρας είναι η οικονομική ανάπτυξη, τόσο γιατί θέλει να ανακτήσει την παλιά αίγλη της όσο και γιατί αυτό είναι το ορθό σύμφωνα με το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας.

Το Πεκίνο προτιμά να διατηρεί χαμηλό προφίλ και να συνεχίζει να οικοδομεί τη βιομηχανοποιημένη οικονομία του. Για να το πετύχει πρέπει να διατηρεί πολιτισμένες σχέσεις με μία σειρά χώρες, τόσο με αυτές που προμηθεύουν ενέργεια τις βιομηχανίες του, μέταλλα και εξοπλισμό όσο και με εκείνες που αγοράζουν τα τελικά προϊόντα που παράγει.

Το γνωστό δόγμα της μη παρέμβασης (λέγεται ότι έχει τις ρίζες του στις αξίες του Κομφούκιου, βάσει των οποίων θα πρέπει να σεβόμαστε τις απόψεις των άλλων) μοιάζει να ταιριάζει άριστα στη στάση της Κίνας. Η χώρα θα συνεχίσει να αυτοπαρουσιάζεται ως ένα φτωχό κράτος, με λίγες δυνάμεις ώστε να χειριστεί διεθνή θέματα, για όσο διάστημα της είναι δυνατόν. Ο ρόλος που της επιφυλάσσουν οι ΗΠΑ μοιάζει επικίνδυνος. Περιλαμβάνει την πραγματοποίηση μαχών, την επιλογή πλευρών -εάν τουλάχιστον η πρόσφατη Ιστορία αποτελεί ασφαλές παράδειγμα- ή ακόμη και τη συμμετοχή σε κάποιον πόλεμο.

Όμως, είναι δύσκολο να δει κάποιος πώς η Κίνα θα διατηρήσει τη λογική της "μη παρέμβασης" καθώς γίνεται πλουσιότερη, ενώ τα εμπορικά και στρατηγικά ενδιαφέροντά της μπλέκονται όλο και περισσότερο στα διεθνή θέματα.

Θα φθάσει κάποια στιγμή όπου η Κίνα θα αρχίσει να δυναμώνει και να παίρνει τη μορφή που θεωρούμε ότι θα πρέπει να έχει μία υπερδύναμη, αλλά θα το πράξει με τους δικούς της όρους. Η κ. Zhou Hong, μάλιστα, τονίζει: "Η Κίνα ήταν ένας χαμένος κατά τη διάρκεια των δύο περασμένων αιώνων. Η Κίνα ήταν αδύναμη. Η Κίνα ήταν κατεχόμενη. Η Κίνα δέχθηκε επίθεση".

Προτεραιότητα της χώρας είναι να επανακτήσει τη δύναμή της. Μετά μπορεί να ασχοληθεί και με μερικές δουλειές που έχουν μείνει ανολοκλήρωτες.

© The Financial Times Limited 2010. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation