Μαθήματα για managers από τον… Αριστοτέλη

Μήπως περάσατε τις γιορτές ονειρευόμενοι την επιστροφή σας στη δουλειά ή με τη θεμελιώδη απορία ”γιατί γίνονται όλα αυτά;” να σας ταλανίζει; Προτού απευθυνθείτε σε ψυχολόγους ή τη θρησκεία για απαντήσεις στο αίσθημα του ανικανοποίητου που σας διακατέχει, ίσως θα ήταν χρήσιμο να ξεσκονίσετε τα βιβλία του Αριστοτέλη, του Έλληνα φιλoσόφου, με τις πάντα επίκαιρες ιδέες για την καλή ζωή.

Δημοσιεύθηκε: 5 Ιανουαρίου 2006 - 11:25

του Simon London

Τις τελευταίες εβδομάδες η σκέψη μου ταλανιζόταν μεταξύ Άγιου Βασίλη και Αριστοτέλη. Γι’ αυτό φταίει ο James O’ Toole και το βιβλίο του για τον μεγάλο Έλληνα φιλόσοφο ”Creating the Good Life”, το οποίο βρέθηκε στην κορυφή των αδιάβαστων βιβλίων μου στις διακοπές.

Από κάθε άποψη, ο Jim O’ Toole είχε μια εντυπωσιακή καριέρα: Βαθύς γνώστης των κλασικών κεμένων, πανεπιστημιακός καθηγητής (στο University of Southern California), σύμβουλος επιχειρήσεων (στην Booz Allen Hamilton) και συγγραφέας δεκάδων επιχειρηματικών βιβλίων, με σπίτια στο Σαν Φρανσίσκο και το Μαλιμπού.

Ωστόσο, όπως παραδέχεται ο ίδιος στις πρώτες σελίδες του βιβλίου του, διακατέχεται από μια αίσθηση ανικανοποίητου. Γιατί δεν μπόρεσε ποτέ να χαρακτηριστεί ”γκουρού” όπως οι φίλοι του Tom Peters και Warren Bennis; Γιατί δεν υπήρξε ποτέ αφιέρωμα στα βιβλία του από τους ”Financial Times”; Γιατί δεν ικανοποιήθηκαν ποτέ οι υλικές του φιλοδοξίες;

Κάτω από αυτές τις συνθήκες, οι περισσότεροι Αμερικανοί στην ηλικία των 50 θα στρέφονταν στην ψυχοθεραπεία ή τη θρησκεία. Ο ίδιος στράφηκε στον Αριστοτέλη. Το αποτέλεσμα είναι ένα μίγμα αυτοβοήθειας και φιλοσοφίας, που απευθύνεται κυρίως στους managers κάθε ηλικίας που πέρασαν την Πρωτοχρονιά ονειρευόμενοι την επιστροφή τους στη δουλειά ή με τη θεμελιώδη απορία: ”Γιατί γίνονται όλα αυτά;”.

Ο Αριστοτέλης είναι χρήσιμος διότι προσπάθησε να βρει απαντήσεις στο τι σημαίνει να ζεις μια καλή ζωή - με ηθικές αρχές και βαθιά αίσθηση ικανοποίησης. Η ελληνική φιλοσοφία του 300 π.Χ. δεν ήταν γλωσσικές ασκήσεις και σοφιστείες. Ήταν πρακτικές οδηγίες αυτοπειθαρχίας.

Ο δάσκαλος του Μεγάλου Αλεξάνδρου ξεκινούσε από την παραδοχή ότι όλα τα πράγματα στη φύση έχουν αιτίες και αποτελέσματα και τίποτε δεν δημιουργείται στην τύχη. Ο σκοπός κάθε ζώου, συμπέραινε, είναι αυτό ακριβώς που το διαχωρίζει από τα υπόλοιπα ζώα. Ο σκοπός μιας καμηλοπάρδαλης είναι να είναι ψηλή. Ο σκοπός μιας τίγρης είναι να τρέχει. Ο σκοπός του homo sapiens είναι η λογική. Ως εκ τούτου, η αναζήτηση μιας καλής ζωής ξεκινά με την ενασχόληση σε δραστηριότητες που αναπτύσσουν περισσότερο την ικανότητα της λογικής.

Ο Αριστοτέλης έθεσε τη φιλοσοφία και την πολιτική στην κορυφή της λίστας του επειδή προϋποθέτει την ύπαρξη απόλυτης λογικής. Ο O’ Toole συνιστά τη δέσμευση για μάθηση εφ’ όρου ζωής ως θεμέλιο για μια καλή ζωή.

Ανάμεσα στα παραδείγματά του για αριστοτελικές αξίες στη σύγχρονη εποχή είναι ο Teddy Roosevelt, ο Αμερικανός Πρόεδρος, ο οποίος ”πριν την ηλικία των 40 είχε εξειδικευτεί στην παλαιοντολογία, την ορνιθολογία, την εγκληματολογία, την τεχνολογία, τη γεωγραφία και την ιστορία, εκτός του βασικού κλάδου εξειδίκευσης που ήταν η γεωπολιτική. Είχε διαβάσει περίπου 20.000 βιβλία, από Αριστοτέλη μέχρι Τολστόι, και στον ελεύθερο χρόνο του έγραψε και ο ίδιος 15 συγγράμματα”.

Με μια πρώτη ανάγνωση αυτή η άποψη για την καλή ζωή δείχνει τρομακτική και ελιτίστικη. Μπορεί ο μέσος manager, σκλάβος της ρουτίνας, με την εβδομάδα των 65 ωρών εργασίας, να βρει χρόνο για να διαβάσει Τολστόι; Και τι θα κάνει με τους συγγενείς, τους φίλους, το έτερον ήμισυ και την εβδομαδιαία παρτίδα γκολφ;

Η απάντηση του O’ Toole είναι ότι η φιλία και η κοινωνία αποτελούν στοιχείο της συνταγής του Αριστοτέλη για μια καλή ζωή. Η ανάπτυξη των ατομικών ικανοτήτων μπορεί να αποτελεί ”το ύψιστο αγαθό”, αλλά ο Σταγειρίτης φιλόσοφος δεν προτείνει μια μοναστική ζωή. Αντ’ αυτού, διδάσκει ότι ουδείς μπορεί να αισθάνεται ολοκληρωμένος εάν δεν συμμετέχει πλήρως ως μέλος σε μια κοινότητα. Εν τω μεταξύ, οι φιλικές σχέσεις βοηθούν στη μάθηση μέσω του διαλόγου και του συλλογικού στοχασμού. Οι καλύτεροι φίλοι είναι αυτοί που δεν φοβούνται να μας πουν ότι φερθήκαμε ανόητα ή εγωιστικά.

Οι πρακτικές εφαρμογές της αριστοτελικής φιλοσοφίας για τους σύγχρονους managers είναι γεμάτες προσωπικές δοκιμασίες και προκλήσεις.

Πρώτον, η συνταξιοδότηση, με τη συμβατική της έννοια, απαγορεύεται ρητώς και διά ροπάλου. Σίγουρα θα πρέπει να αλλάζει η μορφή της εργασίας με την πάροδο των χρόνων, αλλά μια ζωή στο γήπεδο του γκολφ ή μια ζωή μπροστά στην τηλεόραση δεν είναι μια καλή ζωή. Αναζητήστε εμπειρίες, γράψτε, προσφερθείτε για εθελοντική εργασία, μάθετε.

Δεύτερον, οι managers έχουν την ευθύνη να φέρουν τον Αριστοτέλη στον χώρο εργασίας. ”Εάν ο Αριστοτέλης έχει δίκιο ότι η καλή ζωή εξαρτάται από την ανάπτυξη των ικανοτήτων του καθενός, τότε η παροχή των συνθηκών στις οποίες οι εργαζόμενοι μπορούν να πετύχουν κάτι τέτοιο, αποτελεί ηθική ευθύνη του επικεφαλής”.

Τρίτον, και υπεράνω όλων, η καλή ζωή, σύμφωνα με τον Σταγειρίτη φιλόσοφο, απαιτεί προμελέτη και αποφασιστικότητα. Είναι πολύ σημαντική για να αφεθεί στην τύχη. Τι μας κάνει να νομίζουμε ότι είμαστε ικανοί να διαχειριστούμε άλλους ανθρώπους όταν δεν προσέχουμε πώς μπορούμε να διαχειριστούμε καλύτερα τους εαυτούς μας;

© The Financial Times Limited 2006. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation