Οι περιφερειακοί μεσολαβητές με επικεφαλής το Κατάρ προσπαθούν να εξασφαλίσουν διπλωματική συμφωνία για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν και να αποτρέψουν την επανέναρξη του πολέμου μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, σύμφωνα με τρεις αμερικανικές, ισραηλινές και περιφερειακές πηγές που επικαλείται το Axios.
Οι Καταριανοί προσπαθούν να πείσουν το Ιράν να επιτρέψει σε επιθεωρητές του ΟΗΕ να επισκεφθούν τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του που έχουν βομβαρδιστεί, με αντάλλαγμα κάποια χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων.
Χωρίς συμφωνία της τελευταίας στιγμής, μια νέα εκστρατεία βομβαρδισμών θεωρείται πιθανή λίγο μετά τις ενδιάμεσες εκλογές. Ο αρχηγός του ισραηλινού γενικού επιτελείου, στρατηγός Εγιάλ Ζαμίρ, συνομίλησε τη Δευτέρα με τον διοικητή της CENTCOM, ναύαρχο Μπραντ Κούπερ, για τον συντονισμό ενόψει πιθανών επιθέσεων.
Σύμφωνα με Αμερικανούς και Ισραηλινούς αξιωματούχους, μια τέτοια επιχείρηση αναμένεται να περιλαμβάνει μία εβδομάδα μαζικών πληγμάτων κατά της ιρανικής ηγεσίας, ενεργειακών και πυρηνικών στόχων, καθώς και υποδομών.
Οι δηλώσεις Τραμπ και η στάση του Ιράν
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στο Axios χθες Τετάρτη ότι οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν διεξάγονται μέσω μεσολαβητών, χωρίς ωστόσο να γνωρίζει αν θα έχουν αποτέλεσμα.
«Πρέπει να ολοκληρώσουμε τη δουλειά – είτε μέσω συμφωνίας είτε με κάποιον άλλο τρόπο. Θα δούμε αν οι διαπραγματεύσεις μπορούν να πετύχουν», δήλωσε.
Από την πλευρά του, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί ανέφερε την Τετάρτη στην πλατφόρμα X ότι, «ενώ οι ένοπλες δυνάμεις μας είναι πλήρως προετοιμασμένες να υπερασπιστούν την πατρίδα, το Ιράν εξακολουθεί να δίνει στη διπλωματία την ευκαιρία να πετύχει».
Το παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων
Οι προσπάθειες διαμεσολάβησης συντονίζονται από το Κατάρ, με τη στήριξη του Πακιστάν, της Σαουδικής Αραβίας, της Αιγύπτου και της Τουρκίας, σύμφωνα με τις πηγές.
Ο Καταριανός διαπραγματευτής Άλι αλ-Θαουάντι επισκέφθηκε την Τεχεράνη νωρίτερα αυτή την εβδομάδα για συνομιλίες με Ιρανούς αξιωματούχους σχετικά με πιθανή συμφωνία με την κυβέρνηση Τραμπ.
Περιφερειακή πηγή που έχει ενημερωθεί για τις συνομιλίες ανέφερε ότι το Κατάρ παρουσίασε προτάσεις για να γεφυρωθεί το χάσμα μεταξύ της απαίτησης των ΗΠΑ να παραδώσει το Ιράν το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει και της επιμονής της Τεχεράνης να αρθεί πρώτα ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός και να αποδεσμευθούν τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια.
Η ίδια πηγή και ένας Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσαν ότι οι μεσολαβητές προειδοποιούν το Ιράν πως η αποδοχή των προτάσεων μπορεί να είναι ο μόνος τρόπος να αποφευχθούν μεγάλης κλίμακας επιθέσεις μετά τις ενδιάμεσες εκλογές.
Σαουδάραβες, Τούρκοι και Πακιστανοί αξιωματούχοι ασφαλείας ενίσχυσαν το ίδιο μήνυμα κατά την επίσκεψή τους στην Τεχεράνη πριν από λίγες ημέρες.
Σύμφωνα με την περιφερειακή πηγή, οι Ιρανοί απάντησαν ότι θα ζητήσουν την έγκριση του ανώτατου ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ για τις προτάσεις μέσα στις επόμενες ημέρες.
Μετά την επίσκεψη στην Τεχεράνη, Σαουδάραβες αξιωματούχοι ενημέρωσαν τον Λευκό Οίκο ότι η ιρανική πλευρά ανησυχεί για ενδεχόμενη αμερικανοϊσραηλινή επιχείρηση βομβαρδισμών μετά τις ενδιάμεσες εκλογές. Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, το Ριάντ ζήτησε από τον Τραμπ να μην κινηθεί βιαστικά προς έναν νέο πόλεμο και να δοθεί περισσότερος χρόνος στις διαπραγματεύσεις.
Η επιστροφή στη συμφωνία του Καΐρου
Μία από τις προτάσεις που εξετάζονται είναι η επαναφορά της συμφωνίας που υπέγραψε το Ιράν με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (IAEA) στο Κάιρο, τον Σεπτέμβριο του 2025.
Η συμφωνία επέτρεψε στους επιθεωρητές του ΟΗΕ να επαναλάβουν τις επισκέψεις στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν. Ανεστάλη έναν μήνα αργότερα, όταν το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ επανέφερε τις κυρώσεις κατά του Ιράν μέσω του μηχανισμού «snapback».
Ο γενικός διευθυντής του IAEA, Ραφαέλ Γκρόσι, δήλωσε την Τρίτη στο Συμβούλιο Ασφαλείας ότι η επαναφορά της συμφωνίας του Καΐρου θα μπορούσε να προσφέρει ένα πλαίσιο για την αποκατάσταση των επιθεωρήσεων στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις που υπέστησαν ζημιές από τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα.
Εάν το Ιράν επιτρέψει στους επιθεωρητές του ΟΗΕ να επισκεφθούν τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του, θα μπορούσε να λάβει εξαιρέσεις από τις κυρώσεις που θα του επέτρεπαν να πουλά πετρέλαιο, καθώς και να αποδεσμευθεί μέρος των παγωμένων κεφαλαίων του για την αγορά τροφίμων και άλλων ανθρωπιστικών αγαθών, σύμφωνα με την περιφερειακή πηγή.
«Υπάρχει κάποια κινητικότητα. Περιμένουμε την απάντηση του Ιράν», δήλωσε η ίδια πηγή. «Η ιδέα είναι οι Ιρανοί να μπορούν να πουν ότι δεν παρέδωσαν εξαρχής το εμπλουτισμένο ουράνιο και οι ΗΠΑ να μπορούν να πουν ότι εξασφάλισαν ορισμένες πυρηνικές παραχωρήσεις από το Ιράν».
Η θέση του Λευκού Οίκου
Η περιφερειακή πηγή ανέφερε ότι ο Λευκός Οίκος ενημέρωσε τους μεσολαβητές πως θα τοποθετηθεί επί της προτεινόμενης συμφωνίας αφού διαπιστώσει αν το Ιράν είναι διατεθειμένο να την αποδεχθεί.
Ο Ντόναλντ Τραμπ συζήτησε το ζήτημα του Ιράν με τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και τον απεσταλμένο του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ κατά τη διάρκεια ταξιδιού στο Τέξας με το προεδρικό αεροσκάφος την Τρίτη. Την Τετάρτη συζήτησε το θέμα και με την ομάδα εθνικής ασφαλείας του, στο πλαίσιο της ενημέρωσής του από τις υπηρεσίες πληροφοριών, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους.
«Όπως δήλωσε ο πρόεδρος, έχουν καταστραφεί συστηματικά, τόσο στρατιωτικά όσο και οικονομικά, και αν δεν αλλάξουν γρήγορα πορεία, σύντομα θα ολοκληρώσουμε τη δουλειά», δήλωσε αξιωματούχος του Λευκού Οίκου.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε πολύ ισχυρή θέση, με τον έλεγχο του Στενού του Ορμούζ και την ιρανική οικονομία να καταρρέει. Το Ιράν έχει αποδεκατιστεί και, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, η σύγκρουση στο Ιράν θα τελειώσει πολύ σύντομα», πρόσθεσε ο αξιωματούχος.