Η ανισότητα «φούντωσε» στην κρίση

Στοιχεία που δείχνουν ότι στην κρίση αυξήθηκαν οι ανισότητες μεταξύ του πλούσιου και του φτωχότερου τμήματος της ελληνικής κοινωνίας παρουσίασε η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ). Τα στοιχεία προκύπτουν από τον δείκτη κατανομής εισοδήματος σε πεντημόρια (S80/S20) και το δείκτη άνισης κατανομής εισοδήματος (συντελεστής Gini).

Α) Δείκτης κατανομής εισοδήματος (S80/S20) σε πεντημόρια εισοδήματος

Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, ο δείκτης κατανομής εισοδήματος (S80/S20) σε πεντημόρια εισοδήματος αναφέρεται στο μερίδιο του ισοδύναμου διαθέσιμου εισοδήματος του «πλουσιότερου» 20% του πληθυσμού προς το ανάλογο εισόδημα του «φτωχότερου» 20% του πληθυσμού και επηρεάζεται από τις ακραίες τιμές της κατανομής του εισοδήματος, δηλαδή στο πλουσιότερο και στο φτωχότερο τμήμα του πληθυσμού.

* Ο δείκτης S80/S20 το 2012 με περίοδο αναφοράς εισοδήματος το 2011 ανήλθε στο 6,6, δηλαδή το μερίδιο του εισοδήματος του πλουσιότερου 20% του πληθυσμού είναι 6,6 φορές μεγαλύτερο από το μερίδιο του εισοδήματος του φτωχότερου 20% του πληθυσμού. Το 2008 με περίοδο αναφοράς εισοδήματος το 2007 ανήλθε σε 5,9 και το 2010 με περίοδο αναφοράς εισοδήματος το 2009 ανήλθε σε 5,6.

Η οικονομική ανισότητα για τα άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω εκτιμάται στο 4,5, στο ίδιο επίπεδο με το 2011, ενώ για τα άτομα κάτω των 65 ετών αυξήθηκε στο 7,4 από 6,3 το 2011.

Το πρώτο τεταρτημόριο των νοικοκυριών (25% των νοικοκυριών με το χαμηλότερο εισόδημα) κατέχει το 8,7% του συνολικού εθνικού εισοδήματος, ενώ το 2011 κατείχε το 9,4%. Το τέταρτο τεταρτημόριο των νοικοκυριών με το υψηλότερο εισόδημα κατέχει το 47% του συνολικού εθνικού εισοδήματος, ενώ το 2011 κατείχε το 46,8%.

Β) Δείκτης άνισης κατανομής εισοδήματος (συντελεστής GINI)

Για καλύτερη καταγραφή της οικονομικής ανισότητας χρησιμοποιείται συμπληρωματικά ο δείκτης άνισης κατανομής εισοδήματος (συντελεστής Gini), διότι ο δείκτης κατανομής εισοδήματος (S80/S20) σε πεντημόρια εισοδήματος επηρεάζεται από τις ακραίες τιμές της κατανομής του εισοδήματος.

Ο δείκτης άνισης κατανομής εισοδήματος (συντελεστής Gini) ορίζεται ως ο λόγος των αθροιστικών μεριδίων του πληθυσμού, κατανεμημένου ανάλογα με το ύψος του ισοδύναμου διαθέσιμου εισοδήματος, προς το αθροιστικό μερίδιο του συνολικού ισοδύναμου διαθέσιμου εισοδήματος όλου του πληθυσμού.

Εάν υπήρχε πλήρης εισοδηματική ισότητα (π.χ. όλα τα άτομα ελάμβαναν το ίδιο εισόδημα) ο συντελεστής Gini θα ήταν 0%. Συντελεστής Gini 100% θα σήμαινε ότι υπάρχει πλήρης εισοδηματική ανισότητα και το όλο το εθνικό εισόδημα είναι συγκεντρωμένο σε ένα άτομο. Για παράδειγμα, συντελεστής Gini 30%, σημαίνει ότι η διαφορά ανάμεσα στα εισοδήματα 2 τυχαίων ατόμων θα διέφερε κατά 30% του μέσου εισοδήματος.

Ο συντελεστής Gini κυμάνθηκε το 2012 σε 34,3%. Αυτό σημαίνει ότι αν πάρουμε 2 τυχαία άτομα του πληθυσμού, αναμένουμε ότι το εισόδημά τους θα διαφέρει κατά 34,3% του μέσου εισοδήματος. Το 2011 ο συντελεστής Gini ήταν 33,6%, συνεπώς το 2012 έχουμε αύξηση κατά 0,7 ποσοστιαίες μονάδες.

Σε σύγκριση με το 1994, έτος κατά το οποίο άρχισε η έρευνα, η συνολική ανισότητα μειώθηκε κατά 3,1 ποσοστιαίες μονάδες (37,4% το 1994). Σε σύγκριση με το 2008, η συνολική ανισότητα αυξήθηκε κατά 0,9 ποσοστιαίες μονάδες (33,4% το 2008). Σε σύγκριση με το 2010, η συνολική ανισότητα αυξήθηκε κατά 1,4 ποσοστιαίες μονάδες (32,9% το 2010).

Η οικονομική ανισότητα, όπως εκφράζεται με τους δύο παραπάνω δείκτες – δείκτης κατανομής εισοδήματος (S80/S20) σε πεντημόρια εισοδήματος και συντελεστής Gini – σε χώρες της Ευρώπης, όπου τα στοιχεία είναι διαθέσιμα. Τα υψηλότερα ποσοστά εμφανίζει η Ισπανία (S80/S20:7,2 και συντελεστής Gini:35,0%), ενώ τα χαμηλότερα ποσοστά εμφανίζει η Νορβηγία (S80/S20:3,2 και συντελεστής Gini:22,6%),