Γιατί η Ελλάδα έχει τώρα το φθηνότερο ρεύμα στην Ευρώπη

Τη χαμηλότερη χονδρική τιμή στο ρεύμα κατέγραψε χθες η Ελλάδα στην Ευρωπαϊκή Ενωση, ενώ για σήμερα έχει τη 4η χαμηλότερη και από τις αρχές του έτους έχει βρεθεί καμιά δεκαριά φορές μέσα στη πρώτη τριάδα των φθηνότερων χωρών.

Αν και νωρίς για συμπεράσματα, εντούτοις κοιτάζοντας κανείς τον ευρωπαικό χάρτη με τις χρηματιστηριακές τιμές, από τις αρχές του 2026 μέχρι και σήμερα η ελληνική αγορά είχε συνολικά για πέντε ημέρες τη χαμηλότερη τιμή χονδρικής στο ρεύμα σε όλη την ΕΕ-27.

To εύρος έφτασε συχνά να κυμαίνεται μεταξύ 75-90 €/ MWh ξεπερνώντας ακόμη και τη Γαλλία των φθηνών πυρηνικών ή τις Σκανδιναβικές χώρες των πολλών υδροηλεκτρικών.

Στην ίδια κατεύθυνση, ήταν και τα χθεσινά σήματα, όπου παρ' ότι η πτώση της θερμοκρασίας έχει ανεβάσει τη ζήτηση, άρα και τα κόστη, η μέση χονδρική στην Ελλάδα ήταν στα 109,79 €/ MWh κατατάσσοντας την Ελλάδα στη θέση με τη χαμηλότερη τιμή, έναντι 129 €/ MWh της δεύτερης Ιβηρικής (Ισπανία, Πορτογαλία) και 134,34 €/ MWh της τρίτης στη κατάταξη Γαλλίας.

Αποτέλεσμα των παραπάνω είναι ότι η εγχώρια αγορά παραμένει από τις αρχές του έτους φουλ εξαγωγική και αποτελεί βασικό τροφοδότη των αναγκών της περιοχής των Βαλκανίων με το ελληνικό ηλεκτρικό σύστημα να στέλνει στους γείτονες μεγάλους όγκους ηλεκτρικής ενέργειας 24 ώρες το 24ωρο.

Στο ερώτημα τι έχει συμβεί τις τελευταίες εβδομάδες και πώς είναι δυνατόν από εκεί που η Ελλάδα ήταν σταθερά μια από τις ακριβότερες χρηματιστηριακές αγορές ρεύματος στην ΕΕ (είχε τη 10η υψηλότερη θέση το 2025), σήμερα να έχουμε περάσει στο άλλο άκρο, η απάντηση προφανώς και συνδέεται με τη συγκυρία, αλλά ίσως δείχνει και μια πιο δομική αλλαγή.

Αν και πρόωρο ασφαλώς να μιλήσει κανείς για αντιστροφή της τάσης, ωστόσο πέραν από τους ισχυρούς αέρηδες των τελευταίων εβδομάδων, η εικόνα συνδέεται όπως λένε άνθρωποι του χώρου και με την ανθεκτικότητα που δείχνει παρά τις περικοπές η αυξανόμενη παραγωγή από ΑΠΕ.

Καθώς η εγκατεστημένη ισχύς αυξάνεται διαρκώς και ξεπέρασε τα 17 GW στα τέλη της περυσινής χρονιάς (έναντι σχεδόν 15 GW το 2024), επιτρέπει όλο και μεγαλύτερες εξαγωγές προς τους γείτονες με αποτέλεσμα όλο και πιο συχνά να «γεμίζει» το capacity των διασυνδέσεων με τις όμορες αγορές.

Κάθε φορά που συμβαίνει αυτό, η ελληνική αγορά παύει να είναι συζευγμένη με τις γειτονικές της, όπως συμβαίνει συχνά από την αρχή του έτους, γεγονός που σημαίνει ότι το δικό μας χρηματιστήριο δεν επηρεάζεται από αυτά των διπλανών χωρών.

Αυτός είναι και ο λόγος που ενώ χθες η ελληνική χονδρική κυμαίνονταν κάτω από τα 110 €/ MWh, το χρηματιστήριο της Βουλγαρίας έπαιζε κατά μέσο όρο στα 160,9 €/ MWh και της συζευγμένης με αυτή Ρουμανίας στα 161,07 €/ MWh. Ηταν δηλαδή ακριβότερα κατά περίπου 50%.

Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και σήμερα όπου η Ελλάδα έχει τη 4η χαμηλότερη τιμή στην ΕΕ-27, με 112,19 €/ MWh. Τόσο στη Βουλγαρία, όσο και στη συζευγμένη μαζί της Ρουμανία, η μέση τιμή κινείται στα 187,47 €/ MWh. Εχουν 67% υψηλότερη τιμή.

Κοκτέιλ από αέρηδες, πολλά νερά και ψύχος στα Βαλκάνια

Εκτός των παραπάνω, καταλύτης για τις χαμηλές τιμές που βιώνει η ελληνική αγορά είναι προφανώς η συγκυρία. Ένα κοκτέιλ από ισχυρούς αέρηδες που σημαίνει ότι τα αιολικά παράγουν στο φουλ και η κατακόρυφη αύξηση της υδροηλεκτρικής παραγωγής λόγω των βροχοπτώσεων του Δεκέμβρη, κρατούν χαμηλά τις τιμές. Και σε συνδυασμό με το ισχυρό ψύχος στα Βαλκάνια, αλλά και το έλλειμμα στη Κ. Ευρώπη (μεγάλες πυρηνικές μονάδες στη Γαλλία βρίσκονται εκτός λειτουργίας), εκτινάσσουν τις ελληνικές εξαγωγές.

Στη περίπτωση της αποθηκευμένης ενέργειας στους ταμιευτήρες αυτή βρίσκονταν χθες στις 2.434 GWh εναντι 1.982 GWh τέτοια ημέρα πέρυσι. Εχει αυξηθεί κατά επιπλέον 450 GWh μετά τις βροχές του Δεκεμβρίου (+23%).

Ταυτόχρονα έχει ανέβει πολύ και η υδροηλεκτρική παραγωγή που φτάνει και τα 2.000 MW, όταν το Νοέμβριο, αλλά με χαμηλότερα φορτία, ήταν λίγο πάνω από 1.200 MW. Εδώ η αύξηση είναι σχεδόν 70%.

Συμβολή έχουν δύο ακόμη παράγοντες. Πρώτον, η άνοδος της παραγωγής υδροηλεκτρικών της Αλβανίας, που οδηγεί σε πολύ χαμηλές τιμές (99 €/ MWh), και άρα μας επιτρέπει να εισάγουμε από τη γείτονα. Σε μια συγκυρία που όλοι οι γείτονες έχουν ανάγκη και απορροφήσουν ηλεκτρική ενέργεια από την Ελλάδα, το γεγονός ότι ένας γείτονας μας δίνει καθημερινά 250 MW ανά ώρα, αποσυμπιέζει το σύστημα.

Και δεύτερον, ο ελληνικός στόλος των ευέλικτων μονάδων φυσικού αερίου. Οσο αυξάνεται η διείσδυση των ΑΠΕ, τόσο μεγαλώνουν και οι επιπτώσεις από τη στοχαστικότητά τους, (όταν δεν έχει ήλιο ή δεν φυσάει, η πράσινη παραγωγή μηδενίζεται) και τόσο αυξάνονται οι περιπτώσεις όπου δεν επαρκούν για να καλύψουν τη ζήτηση αρκετές ώρες του 24ωρου.

Τότε, βαρόμετρο για το που θα διαμορφωθούν οι τιμές σε κάθε αγορά, είναι κατά πόσο υπάρχει επαρκής στόλος ευέλικτων μονάδων αερίου, ικανός να καλύψει αυτά τα κενά.

Στην Ελλάδα είναι αρκετά μεγάλος, κάτι που δεν ισχύει στη Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη, εξ ου και η Γερμανία έχει ανακοινώσει ότι χρειάζεται 20 Γιγαβάτ τέτοιων μονάδων τα επόμενα χρόνια. Σαν αποτέλασμα του scarcity, τις ημέρες με «σκοτεινή νηνεμία», δηλαδή με άπνοια και πολύ χαμηλά επίπεδα παραγωγής ΑΠΕ, οι τιμές στις κεντροευρωπαικές αγορές είναι υψηλότερες από τις ελληνικές.