Τουρκία: Μπλοκάρει το GSI, επαναφέρει τη σύνδεση με τα κατεχόμενα

Την στιγμή που Αθήνα και Λευκωσία συζητούν την επικαιροποίηση της μελέτης για το καλώδιο Ελλάδας - Κύπρου, την οποία έχει μπλοκάρει η Τουρκία, επανακάμπτουν τα σενάρια για διασύνδεση με τα κατεχόμενα.

Η εξέλιξη αυτή, που έρχεται σε ένα πονηρό μομέντουμ για τα ελληνοτουρκικά, στον απόηχο της έκδοσης των «αορίστου χρονικής διάρκειας» τουρκικών NAVTEX στο Αιγαίο, και λίγες μόλις μέρες πριν το ραντεβού Μητσοτάκη- Ερντογάν στην Αγκυρα, προκύπτει από τα όσα υποστηρίζει ο «πρωθυπουργός» του ψευδοκράτους Ουνάλ Ουστέλ.

Σύμφωνα με τις δηλώσεις του σε Τούρκους δημοσιογράφους που μεταφέρει το πρακτορείο Anadolou, το έργο ωριμάζει (έχει ολοκληρωθεί η μελέτη σκοπιμότητας), ανατέθηκε στο γνωστό τουρκικό όμιλο Aksa Energy και όπως μάλιστα είπε, θα προταθεί στη Κομισιόν ως εναλλακτική και μάλιστα καλύτερη λύση από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας - Κύπρου (GSI), με επιδίωξη τη διεκδίκηση ευρωπαϊκών κονδυλίων.

Επεσήμανε ακόμη ότι το ψευδοκράτος αναμένει εδώ και ενάμισι χρόνο την έγκριση του ENTSO-E, του Ευρωπαϊκού Συνδέσμου των Διαχειριστών Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας, υπονοώντας προφανώς ότι επιδιώκει να ενταχθεί η σύνδεση με τα κατεχόμενα στο 10ετές πρόγραμμα ανάπτυξης του φορέα, το στρατηγικό σχέδιο που εκπονείται κάθε διετία.

«Δυστυχώς δύο κακομαθημένα ευρωπαϊκά κράτη, το ελληνικό και το ελληνοκυπριακό βάζουν και πάλι εμπόδια», ανέφερε και υποστήριξε ότι μετά το εξάμηνο της κυπριακής προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, το ψευδοκράτος θα επανέλθει στο θέμα, χωρίς να αποκλείει την αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων, εάν το έργο δεν προχωρήσει.

Το ιστορικό της υπόθεσης

Τα όσα ισχυρίζεται ο Ουστέλ ελάχιστη τύχη έχουν να γίνουν αποδεκτά, όπως λένε οι γνωρίζοντες, καθώς το ψευδοκράτος δεν έχει νομική υπόσταση, ούτε έχει αναγνωριστεί από άλλο κράτος πέραν της Τουρκίας, ενώ το θέμα της διασύνδεσης με τα κατεχόμενα είναι παλιό και επανέρχεται σε τακτά διαστήματα από το 2023. Τότε υπεγράφη και ένα πρωτόκολλο με τον Αντιπρόεδρο της Τουρκίας, Τζεβντετ Γιλμάζ για τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας μέσω του καλωδίου.

Οσο για την ένταξη στο πρόγραμμα διασυνδέσεων του ENTSO-E, η τουρκική πλευρά έχει προσπαθήσει ουκ ολίγες φορές στο παρελθόν, χωρίς επιτυχία, να αποσπάσει την ευρωπαϊκή σφραγίδα.

Εντούτοις, όσο κρατά ζωντανό το σχέδιο, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες να δημιουργήσει τετελεσμένα και «ψήγματα» έμμεσης αναγνώρισης της κυβέρνησης στα κατεχόμενα, εκμεταλλευόμενη κάθε ευκαιρία για να προωθήσει τις επιδιώξεις της, όπως η παρούσα.

Μια συγκυρία κατά την οποία Αθήνα και Λευκωσία, προκειμένου να «αγοράσουν» όσο το δυνατό περισσότερο χρόνο για τη δύσκολη πολιτικά υπόθεση του GSI, ετοιμάζονται να αναθέσουν σε ξένο οίκο την εκπόνηση μελέτης για την επικαιροποίηση των παραμέτρων του έργου, γεγονός που σημαίνει ότι δεν θα είναι έτοιμη πριν τα τέλη του 2026, παραμονές δηλαδή της εκλογικής χρονιάς του 2027.

Στη περίπτωση της Αγκυρας, έχοντας ήδη κάνει το πρώτο βήμα με τη μεταφορά νερού στα κατεχόμενα μέσω υποθαλάσσιου αγωγού (2015), συντηρεί το θέμα, επιχειρώντας να το «πακετάρει» σε μια λογική ότι επειδή η συγκεκριμένη διαδρομή έχει μικρότερα βάθη και χαμηλότερα κόστη - 85 χλμ έναντι των 1.208 χλμ του GSI, 400 εκατ. έναντι 2 δισ- μια τυχόν διασύνδεση με το ψευδοκράτος, θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο ώστε να περάσουν και άλλα δίκτυα προς την Ευρώπη μέσω Τουρκίας. Αλλωστε, η μετατροπή της σε κόμβο μεταφοράς ενέργειας προς την Ευρώπη αποτελεί μύχιο πόθο της.

Τα παραπάνω δεν πρέπει να τα διαβάσει κανείς απομονωμένα, αλλά στο ευρύτερο πλαίσιο των εφ’ όλης της ύλης δηλώσεων του τουρκοκύπριου «πρωθυπουργού», για το Κυπριακό, την ενέργεια, τις σχέσεις με την Αγκυρα, με προκλητική ρητορική προς την ελληνοκυπριακή πλευρά, λίγες εβδομάδες πριν τη συνάντηση Μητσοτάκη -Ερντογάν και στον απόηχο των δύο νέων τουρκικών NAVTEX αορίστου διάρκειας.

Εκ των πραγμάτων, οι θέσεις που διατυπώνονται στις NAVTEX είναι από μόνες τους προκλητικές, καθώς αμφισβητούν κρίσιμα κυριαρχικά δικαιώματα και αρμοδιότητες της Ελλάδας, ωστόσο, όπως λένε οι αναλυτές, το πρόβλημα δεν είναι η διάρκεια, αλλά οι πάγιες διεκδικήσεις που διατυπώνονται σε αυτές, οι οποίες δεν έχουν... ημερομηνία λήξης.

Το κατά πόσο αυτά θα μετουσιωθούν και σε κινήσεις επί του πεδίου μένει να φανεί. Το επόμενο πάντως διάστημα αναμένεται να συνεχιστούν οι εργασίες του πλοίου ΟCEAN LINK για τη πόντιση καλωδίου οπτικών ινών στο Αιγαίο, ενώ ακολουθούν οι έρευνες πλοίων του ΑΔΜΗΕ για την πόντιση καλωδίων ηλεκτρικής διασύνδεσης στο Βόρειο Αιγαίο και τα Δωδεκάνησα.